Старонка 567
◀ / 617 ▶
870. Прыказка паходзіць з хрэсьбінна-бяседнай песні, вядомай у розных варыянтах. Гл. напр.: Радзінная паэзія. Мінск, 1971, стар. 602: Ай, цёшча мне міла, міла для заезду, Ай, жонка мне міла, міла для савету, Ай, маці мне міла, мілей усяго свету. 875. Хлебная матка — маці, што нарадзіла і выгадавала. Не выключана, што гэта з галіны даўняй міфалогіі: дух-гаспадыня поля (пар.: Жытняя баба. БелСЭ, т. 4, стар. 449). 886. Ятка — мясная крама. 897. Сэнс прымаўкі: на вяселле (ці на якое іншае святкаванне) нагатавалі ўсяго столькі, што можна было б яшчэ адно вяселле справіць. Пар. рус.: Наварить на Маланьину свадьбу. 903. Няма такой маці, у якой не паміралі б дзеці. 909. Пушыць — тут: корміць (робіць іх пухкімі). 913. Не какохне — не ўздыхне цяжка. 930. Папка — хлеб (з дзіцячай лексікі). 957. Адзіняка, адзінака — адзіны сын у бацькоў. 969. Над маліну, над дзяўчыну — лепей за маліну, лепей за дзяўчыну. 979. Не будзе каму хату прыбраць. 985. Пра выбар жаніха. 995. Гаюшка — тут: голая, бедная. 1000а. Жадна — ніводнай. 1006. Змуста — той, каго мусяць, абавязаны даглядаць. 1009. На глум — тут: жартам, у насмешку (пар. старажытнарускую назву скамароха — ігрэц, глумец. Гл.: И. И. Срезневский. Материалы для словаря древнерусского языка, т. I. СПб, 1890, стар. 522). 1029. Нясужа — недасужа, няздольна ўжо. 1031а. Дзевіч вечар — частка вясельнага абраду: вечарына ў нявесты напярэдадні вяселля. 1041—1068. Нявестка ў мужавай сям'і. Нявестка і свякроў, свёкар, залоўкі, дзевяры. 1046. Дола — тут: схіліўшы галаву, пакорліва. 1047. Наветкі — намёкі. 1049. Порсткая — тут: упартая. 1059. Не ахвоціцца — не хочацца, не цягне. 1069—1089. Зяць, яго ўзаемаадносіны з цешчай і цесцем. 1072. Гл. заўв. 870. 1090—1103. Пра зяця-прымака і яго месца ў сям'і цесця. 1098. Прыстаў — пайшоў у прымакі. 1100. Дольнік — прымак або часовы член сям'і, здольнік, які працуе за частку (долю) ураджаю. 1104—1114. Пра развод і прочкі (уход жонкі або мужа да сваіх бацькоў). 1112. Марцовая пара — час заляцанняў, легкадумных паводзін. 1117. Гл. таксама III. 1503. 1129. Дурата, дурота — тут: цемра, непісьменнасць, а таксама недагледжанасць. 1143. Гл. таксама III. 1622, 2099. 1151а. Пабедная — бедная (пар. рус.: Победная моя головушка! горемычная, горькая, бедующая. Даль, Слов., III, 139).
Нават дробная праўка будзе карыснай. Не стаўце знакі націску, каб словы лепш знаходзілася праз пошук.
78 👁
◀ / 617 ▶