прэгчы 909 прахон 3. иметь сильную страсть к кому-л. Ён прагне па ей. Нсл. 492. Чаго ты гэтак прагнеш за ім? Слопішча Шацк. (Шсл.). Дзяцё прагне па матцы. Нсл. 536. прэгчы(прэжч, Нсл.), прагу, пражэш-жэцъ-жэм-жыце, несоверш., што, 1. жарить( о зернах и маслах, Шсл.) Растсл. (прэч), поджаривать в масле и сале. Будзем боб прэгчы. Ст. Прэжч яечню, цеста. Нсл. 494. Прич. прэжаны—поджаренный. Прэжаны гарох. Нсл. 494. Прэжанае цеста. Нсл. Соверш. папрэгчы—пожарить(о зерне и маслах). Шсл. Крышку ё бобу, дык і той вам хочацца папрэгчы. Ст. Соверш. перапрэгчы—пережарить. Шсл. Трэба пілнаваць, каб не перапрэгчы гароху. Ст. Перапрогся алей. Ст. Прич. папрэжаны—пережаренный. Вось перапрэжаны боб аж пагарэў. Ст. спрэгчы(спрэжч, Нсл.)-гу-жэш-жэцъ-жэм-жыце, соверш. каго-што—изжарить. МГсл. Спрэжч цеста на скварадзе. Нсл. 609. Спражы каўбасу на сьнеданьне. Нел. Маці спрагла яму яечню. Гарэцкі: Песьні, 82. 2. мучительски жечь. Пражы яго ліха, хвароба. Нел. 494. апрагае, апрагло, соверш., безлич., перех.—жжет, мучит. Чаго цябе апрагае? Нел. 365. Каб яго апрагло. Нел. прэгчыся(прэжчца, Нел.), прагуся, пражэшся, несоверш. 1. жарыцца, Шел. жарыцца на агне. Цыбуля пражыцца ў валею. Ст. Каўбасы прагуцца. Нел. 494. Соверш. спрэгчыся(спрэжчца, Нел.)—изжариться. Рыба ня спрэглася яшчэ добра, сырая будзе ў сярэдзіне. Нел. 609. 2. мучиться. Пражыся ты ад мае галавы. Нел. 494. Соверш. распрэгчыся—лопнуть, пропасть. Шел. А няхай ты распражыся, такое дзяцятка! Ст. 3. сильно желать чего, Шел. сгорать желанием, сильно желать, стремиться. Ксл. Аж пражэцца, хоча паглядзець. Ст. Ён так і пражэцца дамоў. Сухарукава Куз. (Ксл.). Дзеці прагуцца, есьці хочуць. Нел. 494. 4. па кім,—рваться, тосковать, иметь сильную страсть к кому-л. См. прагці 4. Чаго ты вельма пражэшся за ім? Ст. Досіць табе прэжчца за ім. Нел. 494. апрагацца-аюся-аешся, повел.-айся-аймася, 1. сгорать от не в меру выпитого вина(водкі, Нел.). Гсл.; Нел. 365. Апрагаецца спаўшы. Дел. 2. сгорать жаждою или желанием, Дел.; Гсл. с жадностью что-л. делать: спать, пить, есть и т.п. Ксл. Апрагаемся, апрэгліся мы тут бяз піцьця. Нел. 365. Апрагаецца дужа, хоча ехаць. Нел. Апрагаецца над грашмі. Нел. Апрагаецца сном. Дрыкольле Куз. (Ксл.). апрэгчыся, апрагуся-жэшся; прош. вр. апрогся, апраглася, 1. соверш. к апрагацца, 1. Гсл. Апрогся ад гарэлкі. Нел. 365. Каб ты апрогся! Ар. 2. Соверш. к апрагацца, 2. Апрогся, плачучы, просячы. Нел. 3. раздуться, разжиреть. Калі ні адзежа, ні ежа, апрогся б лежа. Дел. Работы даволі, хоць апрагчыся, Дел. 4. клятьба — сдохнуть, околеть. Ар.; Шсл. Апражыся ён ад мяне. Нел. Хай ты апражыся такое дзяцятка! Ст. Каб ты апрогся! прагал-яць-щь,—см. под галіць. прагаліна — прагал. Заяц выскачыў на прагаліну. Ст. Спустошаных прагалін мне шмат даводзіцца праходзіць у жыцьцю. Случчанін(Б. Ускалось, Но. 7, 1). прагаліцца-щгуа—дословно обнажиться, открыться, проясниться. Бывае, што сярод познае восені на небе неяк няўпрыцям прагаліцца маленькі сіненькі лапічак — адзін, другі, трэйці. Дзьве Душы 42. праг-аняць-наіъ,—см. под гнаць. праг-аняцца-няіуа,—см. под гнацца. прагандзоліць,—см. под гандзоліць. прагараваць,—см. под гараваць. прагар-аць-эць,—см. под гарэць. прагаркавець,—см. под гаркавець. прагарк-авіць-аўлены,—см. под гаркавіць. прагарчэць,—см. под гарчэць. прагавіта, нареч., к прагавіты—жадно. Прагавіта п'ець ізь вядра. Гарэцкі: Песьні 66. прагавітасьць-ці, мн. ч.-ці-цяў, ж.—жадность. МГсл.; Войш. З балючаю чуласьцю ня люблю, калі цяпер лаяць і ганяць яго за прагавітасьць. Дзьве Душы 148. прагавітнік-іка, предл.-іку, зват.-іча, м.—жадны человек. Нагаладовалым ня можна даваць есьці да адвалу: гэтыя, як іх завуць "прагавітнікі", аб'ядаюцца і мруць ад аб'ядзеньня. Нядаўна два такія галодныя,,прагавітнікі,і, дужа сілы дзяцюкі з Акі...абодва ураз пакаціліся й памерлі. Н. Лескоў: Собрание сочинений. ІУ, М. 1957, стр. 304-305. прагавітніца-іцы-цы, ж. к прагавітнік. прагультаіць,—см. под гультаіць. праход-ду, предл. і зват.-дзе, м. 1. проход, место по которому можна пройти через что-л., між чем-л.; проход. 2. прогулка. Паехалі яны, вышлі на праход. Пск., Пушк.(Ч.47). Уменьш. праходакдку, м.—прогулка. Адэльск., Ск. праходка: праходкі не даваць—прохода не давать. Праходкі не даець імне, усё дакучае. Нел. 532. прахо-дзіць-джаваць, прахадзіць,—см. под хадзіць. прахон-ну, предл. і зват.-оне, м. 1. свободны доступ, проход, Нел. 532. проход, шчель. Гсл. Л. апынуўся ў незнаёмым нейкім завулку, які за сігнёў сто раздаваўся ў пустыя прахоны гарадоў. ЗСД 16. У прахонах паміж дзерваў бліснуў