ацялягавацца-ваюся-ваешся, несоверш. —мешкать, медлить. Ар.; Міх.; Лагойск. Яны цэлы дзень ацялягаваліся, дык работы й ня відаць. Міх. Отгл. имя сущ. ацялягаваньне -ня. Ар. См. агіляцца. ацяробкі-каў — цяробкі. Ар. ацярушыць,—см. под цярушыць. ацярушыцца,—см. под цярушыцца. ац-яты-яць,—см. под цяць. аці, дет.—спасибо. Гсл. Ацямі не адбудзеш. Гсл. Аці, аці, няма чаго даці. Гсл. Аці табе за гэту ласку. Нсл. 9. Уменьш. аცькі, аценькі. Гсл.; Ксл. Ацькі Божку. Гсл. Ацькі табе за муку. Клашчыно Беш. (Ксл.). а ці, Шсл., а чы, Нсл. 1. разве. Шсл.; Нсл. 9. А ці ты скончыў работу? Ст. А чы ты ведаў? Нсл. 2. с частицею Ж—разве. Шсл.; Нсл. 9. А ці ж я ведаю што? Ст. А ці ліха ж цябе паднёсла сюды? Нсл. А чы ж я ведаў тое? Нсл. ацінаць,—см. под цяць. аціркі-рак и -ркаў, единств. ч. нет. — выціркі. НК: Очерки Но. 661. аціць-ачу-аціш-аце, несоверш. каму, детин. —благодарить. Гсл. См. ацець. ацмыгаць,—см. под цмыгаць. ацтупное бярно, област.— отступное бревно, бревно верхнего венца у крыши. Ксл. Ацтупное бярно блага ляжыць. Гарадок (Ксл.). ацькі,—см. под аці. ацьм-яваць-іць,—см. под цьміць. ацьверазёлы-лая-лае—отрезвлённый, Нсл. 386. пришедший в трезвое состояние. Дсл. Ён ацьверазелы й мух ня лове, а п'яному лучы толькі на зубы. Нсл. Ён да пана пашоў ацьверазелы. Дсл. ацьверазець,—см. под цьверазець. ацьверазіць,—см. под цьверазіць. ацьверазіцца,—см. под цьверазіцца. ацьцён-у, м.—отсечение. Растсл. а-цю-яго! междомет.—натравливание собак на волков и медведей. НК: Пособ., Но. 93. См. цюй га! ач I (от вока, ачыці, отсюда и бач, абачыць, бачыць), глагол. частица—вишь. Нсл. 9. Ач ты яго! Нсл. Ач яго нагадзіла тут. Нсл. ач II, союз. 1. разве. Нсл. 9; Гсл. Ач у рукі не пападзешся, а то... Нсл. 2. (хоть, С.), хотя. Нсл. 9; Гсл. Ач ты бацька, ач матка, будзь у мяне. Нсл. ач бы, союз.—хотя бы. Нсл. 9; Гсл. Не пагляджу, ач бы хто быў; ач бы ты й сам стаяў там. Нсл. ачосы: на ачосы—напрямик. А гэты месяц безгалосы, ідучы небам на ачосы, зірнуцца ў рэчцы быў ахвочы. С. Музыка, 216. Дзедка, бачыш, вунь сядзіба, панад лесам хутарок! — На ачосы пойдзем хіба, ды барзьдзей, барзьдзей, сынок. — Із шляху яны зьвярнулі, нацянькі ідуць мяжой. С. Музыка, 85. ачахаць,—см. под чахці. ачай, союз. 1. разве. Гсл.; Нсл. 9. Ачай мяне ня будзе, ачай памру. Нсл. Ачай двору ня прыдзеш. Нсл. 2. хотя. Ач бацька, ачай матка, не пакаруся. Гсл. См. ач II. ачамёра-ры, общ.—(большой, С.) надоеда. Шсл. Вось дзе ачамёра: лезе а лезе да мяне. Ст. Ср. чэмер. ачамярэлы-лая-лае—(очень, С.) надоедливый. Шсл. Такое ж ачамярэлае дзяцё, проста бяда зь ім. Ст. Ср. ачамера. ачамярэць-эю-эеш-эе; повел.-эй-эйма, соверш. 1.—опротиветь (сильно, С.) надоесть. Шсл. Аж ачамярэла яго слухаючы. Ст. 2. одуреть. Шсл. Галава ачамярэла мая. Ст. ачапацца,—см. под чапацца. ачапкі-пкаў, единств. ч. нет.—остаток от корма, данного свиньям. Аш. ачасаваць,—см. под часаваць. ачата-аты-аце, ж., област.—гурба(толпа, група людей, С.) Дсл. Ачата цэлая. Дсл. Пойдуць хлопцы ачатаю. Зьверавічы Красьн. (Дсл. 17). ачавы-вая-вое—глазной.... Пазірала з глыбокіх ачавых ямін тужлівым і трудлівым відзеньням("зрокам"). Дзьве Душы, 98. ачэп-па, предл.-пе, м. 1. род угла деревянных построек, когда обтёсанное одно бревно входит в прямоугольный вырез другого бревна. Міх. Гэта хата пастаўлена ў вачэпы. Міх. 2. верхнее бревно в продольной стене постройки, на которое ставятся стропила. Шсл.; Аш. У пуньцы ўсё старое бярвеньне выкінулі, толькі ачэпы пакінулі, каб ляпей было крохвы ставіць. Ст. ачхнуцца(абачхнуцца, Сакуны)-уся, ачхнешся, соверш.—очнуться ото сна, пробудиться. Я із тога страху ачхнуўся. Кіт 1965. Білял, да прарока яго міласьці, да пакою падышоўшы, голасам крыкнуў... Прарок учуў, ачхнуўся. Тм. 89617. Як яна ачхнулася, было цёмна. Я Г-кі: Казкі, Но. 2, стр. 5. прачхнуцца-нуся-нешся-нецца-немся -ніцеся—проснуться, очнуться ото сна. Ар. Прачхнуўся каралевіч. Н. Афанасьев, I, 1913, 211. Падскочыўшы разам із возам на каўдобіне, прачхнуўся. Дз. Бобік быццам прачхнуўся із засонку. Шакун: Сьлед 19. Несоверш. прачыхацца-аюся-аешся—просыпаться. Ар. ачкурнік-іка, предл.-іку, зват. ачкурніча, м.—лапотник. МГсл.; Нсл. 9. ачмарыць,—см. под чмарыць. ачмур-ыць-аць,—см. под чмурыць. ачмур-ыцца-акцца,—см. под чмурыцца.