- парадны (от парада)-ная-нае, 1. благополезный, Нсл. 473. полезный(совет). Парадную раду даў. Нсл. 2. благосоветливый. Нсл. 473. Парадны чалавек: ён на ліха не парадзіць. Нсл.
- парадны (корень "рад", тот, что в "рады, радасьць")—отрадный, утешительный. Нсл. 473. Парадная ведамка. Нсл. Параднага слова не сказаў. Нсл.
- парадны, (от корня, что в "парадак")-ная-нае—порядочный, честный. Парадне ў том паступаваў. Квятк. 152.
- парадчыць-чу-чыш-ча, несоверш. 1. приводить в порядок, Гсл. упорядочивать. Яна пачала парадчыць у скрыні. ЗСД 77. Ты нешта скрыню парадчыш? Замуж можа гатуешся? Тм. Парадчыла ў печы. ЗСД 162. Ніна пайшла на кухню парадчыць свой невялікі сутнік. ЗСД 162. Ніна пайшла на кухню парадчыць судзьдзе. ЗСД 196. Соверш. апарадчыць—привести в порядок, Нсл. 663. упорядочить. Упарадчыць гаспадарку, дзеці, вясельле. Нсл. Прич. упарадчаны—приведенный в надлежащий порядок. Нсл. 663. Упарадчаная гаспадарка добра йдзець. Нсл. 2. распоряжаться. Нсл. 476. Ён у нас усім парадчыць. Нсл.
- парадчыцца, -чуся-чышся, несоверш.—распоряжаться. Нсл. 476. Ты парадчышся, як у сваім дварэ. Нсл. Соверш. упарадчыцца—распорядиться. Нсл. 663. Упарадчыцеся самы тут. Нсл.
- парадзіха-іхі-ісе, ж.—родильница. Шсл.; Косіч 253; Нсл. 474; Вейна Сян. (Ксл.)—женщина только что родившая, роженица. Нема й трудна стагнала парадзіха. ЗСД 318. Парадзіха яшчэ ляжыць у палозе. Ст. Парадзіху даведацца трэба. Нсл.
- парадзіць,—см. под радзіць.
- парадзіць,—см. под радзіць II.
- парадзіцца,—см. под радзіцца.
- паразбрыневаць,—см. под брыняць.
- паразявіць,—см. под разявіць.
- параздробіцы, нареч.—порознь. Нсл. 474. Прадаваць параздробіцы. Нсл.
- паразуменьне—приход к соглашению. Гсл.
- паразумелы-лая-лае—мечтающий о себе много. Нсл. 475.
- паразуменьне-ня, предл.-ню, ср.—мечтание о себе, Нсл. 475. себялюбивые мечты. Гсл. Бяз жаднага паразуменьня зрабі так, як кажуць. Нсл.
- паразумець,—см. под разумець.
- паразумяваць,—см. под разумець.
- паразьліва, нареч. к паразьлівы, 1. поразительно. Гсл. 2. оскорбительно. Гсл.
- паразьлівы-вая-вае, 1. поразительный. Нсл. 475. 2. оскорбительный. Нсл. 475. Паразьлівае сказаў слова. Нсл.
- паражка-жкі-жцы, ж.—поражение. МГсл.
- паражліва—поразительно. МГсл.
- паражнём, нареч.—порожняком. МГсл.
- параіць,—см. под раіць.
- параксызм, параксызма, -мы-ме, ж.—припадок. МГсл.
- парамаціць-чу-ціш-це, каго-што, несоверш.—зарешетить. Ксл. Страху ўжо парамацілі. Бешанковічы (Ксл.).
- параначнік-іка, предл.-іку, зват.-іча, м.—пастушек, гоняющий скот на утренную паству. Нсл. 474. Параначнікі гарох выцерлі.
- параненьку, нареч.—очень рано утром. Нсл. 473. У нядзельку параненьку мне гатуюць хурманеньку. Из рекрутской песни.
- паранец-нца, предл.-нцу, зват.-нча, м., неол.—сосиска.
- параніць,—см. под раніць II.
- параніцца,—см. под раніцца I.
- паранка-нкі-нцы, ж. 1. сваренные в котле овощи, или отбросы из них; служат свиным, или коровьим кормом. Ар.; НК.: Очерки, 423. 2. запаренные "умеці", перемешанные с мукой и вареным картофелем. Шсл. Замясіла каровам паранку. Ст.
- паранкі-нак, единств. ч. нет.—утренний на заре выгон скота на пастбище. Нсл. 474.
- параны,—см. под парыць.
- парасон-ну, предл. и зват.-оне, м.—(приспособление, служащее для защиты от дождя и солнца, С.) зонт, зонтик. Ар.; Шсл.; Ксл.; Гсл. Вазьмі парасон, бо дождж пойдзе. Сьвеча Беш. (Ксл.). Вунь нейкія шляхцянкі пад парасонамі дуць. Ст. Адна стаіць цыбатая, падняўшы парасон. Калачынскі: Лясная казка.
- парасё, Ар.; Шсл. парася, Шсл.; Нсл.-сяці; мн. ч.-сяты—поросенок. Ар.; Шсл. 475. Вунь парасё ўбілася ў грады. Ст. Хто парасё ўкраў, таму ў вушшу пішчыць. Послов.—на воре шапка горит. Войш.; Сл.; ВК (ЛБ 5846).
- парась-сі, ж.—туман, мелкая падающая роса, Гсл. туман, в виде мелкой росы падающий на землю, одежду и проч. Нсл. 393. Дажджу няма, а парась ідзець. Нсл.
- парасятнік-іка, предл.-іку, м.—яичник у свиньи. Войш.
- парасінка-нкі-нцы, ж.—капелька, росинка. Нсл. 393. Ні парасінкі няма гарэлкі. Нсл.
- парасіцца, паросіцца, несоверш.—пороситься. Ар. Соверш. апарасіцца—опороситься. Шсл.; Ар. Ці зараз ваша сьвіння апаросіцца? — Наша ўжо апарасілася. Ст.
- параспукнуцца,—см. под распукацца.
- парасткі,—см. под парасьць.
- парасьнік-іка, предл.-іку, зват.-іча, м.—молодой лесок, Нсл. 393; Смл. (Даль) поросль, мелкий кустарник олешника, лозняка, Ксл. лес состоящий из молодых порослей и побегов(отростков) на лесосеке, лесной опушке, луговой низине, или на оставленной пашне. Это зачинаю-
108 👁