- аплявушыць-шу-шыш-ша, соверш., перех. —дать затрещину(пощечину, С.) Шсл.; Ск. Як аплявушыў яго, аж закруціўся. Ст.
- аплік-іка, предл.-іку; мн. ч.-кі-коў-ком-кікамі-кох, м.—крючок для застегивания одежды. Ар.; Шсл.; Ксл. У мяне ў кульку вырваліся аплікі. Прыстой Чаш. (Ксл.). Высах, як аплік. Ст. Пашыла гэстку на аплікох. Ст.
- Апліканец-нца, предл.-нцу, зват.-нча, м.—африканец.
- Апліканка-нкі-нцы, ж.—африканка.
- апліканка-нкі-нцы, ж.—курица африканской породы. Шсл.; Ар. Завялі сабе апліканак — будуць несьці крэпкія яйцы. Ст.
- аплікант-нта, предл.-нту, зват.-нце, м. —ученик-практикант. Гсл. Аплікант судовы—стажёр-юрист.
- аплікавацца-куюся-куешся, несоверш. —практически изучать письменную или землемерную часть. Гсл.
- аплікі-оў—крючки, которые вшиваются в торбу. Зьвяровічы Красьн.
- аплічка-чкі-чцы, ж.—петличка для крючка. Ксл. Надабе ўшыць аплічку ў споднік. Латыгаль Сян. (Ксл.).
- аплывуда-ды, общ.—медлительный, неповоротливый и в то же время некрасивый. Шсл. Цягнецца ззаду, як аплывуда. Раўнапольле Сьміл. (Шсл.).
- аплыцька-кі, общ. — аплывуда. Шсл. Аплыцька ты! Куды ты варты? Ст.
- апроч, (Псковский лист 1474 г.,Беляев 44) нареч. 1.—отдельно. Янк. I. Апроч садзілі. Янк. I. 2. (област.)—кроме. Ар.; Нсл. 366. Апроч гэтага, я ведаю нешта яшчэ. Сянно (Ксл.). Апроч мяне, хто хоця бяры. Нсл.
- апраг-ацца-ае, апрэгчыся,—см. под прагці, прэгчы.
- апраметніца-цы-цы, ж.—резвая, ветренная. Дсл.
- апрандаваць-дую-дуеш-дуе; повел.-дуйдуйма, несоверш., каго-што, област. 1. бережно обращаться с чем-либо. Ар. Апрандуй адзежу. Ар. 2. (относительно людей)—хорошо относиться к кому-либо, вежливо обращаться с ним. Ар. Надабе бацькоў апрандаваць. Ар. См. шанаваць.
- апраніха-іхі-ісе, ж.—каждая верхняя одежда. Ар. См. вопратка.
- апран-уць-уцца, апрат-аваць-авацца, —см. под пратаць I.
- апліканскі-кая-кае—африканский. Ар.; Шсл. Выбраў апліканскага мацака. Ст. Крэпенькі, харошанькі конік, як аплікансае яечка. Ст. Апліканскія куры. Ар.
- апраст-аць-аньне,—см. под прастаць.
- апраст-ацца-аўшыся,—см. под прастацца.
- апрашчонік-іка, предл.-іку, зват.-іча, м. —человек опростившийся. Адрокся ад нарадалюбца, апрашчоніка. Дзьве Душы, 10.
- апрат, м.—здоровенный, большой. Дсл. Мужчына такі апрат. Дсл.
- апратаць,—см. под пратаць II.
- апратка-ткі-тцы, ж.—одежда, ("сьвітка", "жупан", "кажух") Гсл. верхняя одежда.
- аправа I-вы-ве, ж.—оправдание. Дсл. Нетуці ў іх ніякае аправы. Дсл.
- аправа II-вы-ве, ж. 1.—книжный переплет. Ар.; Ксл.; Гсл. Якая добрая аправа ў тваей кніжцы! Запрудзьдзе Сян. (Ксл.). 2. отделка, обшивка. Гсл.
- апра-віць-уляць,—см. под правіць II.
- аправіцца,—см. под правіцца.
- аправуня-ні-ні, ж.—переплётная.
- апраўнік-іка, предл.-іку, зват.-іча, м. —переплётчик.
- апраўніца-цы-цы, ж.—переплётчица.
- апрацав-аць-аны,—см. под працаваць.
- апраць,—см. под праць.
- апрача, предлог.— кроме. Вял.; Гсл.; Ксл.; Янк. I.; Дсл. Слоўнічак, апрача гэтага, спатрэбіцца Беларусу, каторы чытае памаскоўску. МГсл., Перадмова У. Апрача мяне, ніхто ня ведае. Мігава Куз. (Ксл.). Я ведаю, што вы купецкі сын, вельма багаты — апрача вас мяне ніхто ня можа выжывіць. Красьн. (Дсл.). Апрача іх, і рабоцькаў няма. Янк. I.
- апруда, общ.—ленивый обжора. Ксл. Гэты апруда нічога ня хоча рабіць. Выгары Куз. (Ксл.).
- апрудзіца-джуся-дзішся( из апруціцца, ср. апруцянёць, С.)—околеть. Ксл. Каб ты ня выжыў ды апрудзіўся! Стралкі Беш. (Ксл.).
- апруцянець-ею-ееш-ее; повел.-ей-ейма, соверш.—стать прутом, околеть. Шсл. Вось каб ты апруцянеў з такім катом, усё сала паеў на скварадзе. Раўнапольле Сьміл. (Шсл.).
- апрыкр-яцца-іцца,—см. под прыкрацца.
- апрыкронік-іка, предл.-іку, зват.-іча, м. —надоедливый, Міх. Я не хацеў, каб гэны апрыкронік быў у нашай кумпані. Міх.
- апрыкраць,—см. под прыкраць.
- апрыкрацца,—см. под прыкрацца.
- апрысак-ска, предл.-ску, общ. Гсл.; Нсл. 7—вспыльчивый-вая. Такая апрысак, што й слова ня дасьць вымавіць. Нсл.
- апрыскліва, нареч.—вспыльчиво, капризно. Гсл.
- апрысклівасьць-ці, ж. (Гсл.)—вспыльчивость, МГсл. вспыльчивость, склонность к ссорам. Нсл. 7. Хлапец апрысклівасьць мае. Нсл.
- апрысклівы-вая-вае—вспыльчивый, МГсл. вспыльчивый, капризный, упрямый, склонный к ссорам и драни. Нсл. 7. Апрыскліваы чалавек, нічым не дагодзіш яму. Нсл. 366. Сын мой разумны, але вельмі апрыскліваы. Нсл. Ср. прысак.
- апрыснуць, -сну-сьнеш-сьне —вспылить, разгорячиться. Вост.(Даль).
- апрыч I, нареч.—отдельно. Нсл. 366; Дсл. Сядзь апрыч ад нас. Нсл.
88 👁