адукавацца-куюся-куешся—получать образование. Ар. Ігнат пабыў у месьце, дык адукаваўся. Ст. Панскія дзеці адукуюцца. Нсл. 724. Соверш. выадукавацца, (област. выдукавацца, Нсл. 723.)—получить образование.
адукацыя-цыі-цыі,—образование.
адукачны-ная-нае—образовательный.
адумам сваім, (Дсл.), сваім адумам, (Ар.)—по своему замыслу, произвольно, Дсл.; Ар. самоуправно.
адумам сваім людзёў вешаць—произвольно, с превышением власти вешать людей. Дсл. Што ты пачаў рабіць і сваім адумам вешаеш людзёў? Ельн. (Дсл.). Ты ўсё сваім адумам робіш. Нсл. 360 (под адум).
адумерлы-лая-лае—выморочный. Усякая маемасьць мацярыстая адумерлая маець іці ў роўны дзел межы ўсіх дзяцей. Стт. 295.
адумершчына-ны-не, ж.—выморочное имение. Нсл. 381. Пан пабраў сабе адумершчыну нашага суседа. Нсл.
адумысловасьць-ці, ж.—специальность.
адумысловец-ўца, предл.-цу, зват. адумыслоўча, м.—специалист. Гсл.
адумысловы-вая-вае, 1. специальный. Ар.; Яцкава Вал. Ня было адумысловага будынку пад школу. Яцкава Вал. Проста кідала кароткія й нясклáдныя пагрозы папалам із брыдкімі цяжкімі словамі адумысловае лаянкі. ЗСД 288.
2. нарочный. Ар. Адумысловы пасланец. Ар.
адумыслоўка-ўкі-ўцы, ж.—специалистка.
адумысьля, нареч.—специально, Гсл.; Ар. нарочно.
адусюль, нареч.—отовсюду. Ар.; Гсл.; Шсл.; Ксл. Адусюль яму йдуць грошы. Пустынкі Сян. (Ксл.). Арабове адусюль прыходзілі. Кіт. 82а4. Адусюль беды. Нсл. Адусюль наехала людзёў на кірмаш. Ст.
адурніць,—см. под дурніць.
адцохлы-лая-лае, област.—отсохший. Нсл. 383.
адцохці — адсохці, (под сохці).
адцацкацца,—см. под цацкацца.
адцеміць, адцямляць,—см. под цеміць.
адценьне-ня, предл.-ню, ср.—оттенок. Усе навокал прыняло на сябе іншае адценьне, іншы характар. Лынькоў: Воўчы лог (Калосьсе, Но. 2, 1935 г., стр. 99).
адцерці, адціраць,—см. под церці.
адцяг-аць-нуць,—см. под цягнуць, цягці.
адцягі-гаў, единств. ч. нет.—проволочка, оттяжка. Вясельле адцягаў ня любе. Нсл. 383.
адц-яць-яты-яцьце,—см. под цяць.
адцяцца,—см. под цяцца.
адцін-ну, м. 1.—отрубление, отрубка. Нсл. 383. Ня там пачаў адцін. Нсл.
2. отруб. Нсл. 383. З адціну відаць, што дзерва здаровае. Нсл. Уменьш. адцінак-нка, предл.-нку—обрубок, Нсл. отрезок. Адцінкі зь бярвеньня. Нсл. Уменьш. адціначак-чка, предл.-чку—обрубочек. Нсл. Адціначкі палажы ў печ. Нсл.
3. колкий, язвительный ответ; отпор. Нсл. 383. Адцінам сваім ты нос яму зьвярнуў. Нсл.
адцін-ак-ачак,—см. под адцін.
адцін-аць-аньне,—см. под цяць.
адцінацца,—см. под цяцца.
адцір-аць-ацца,—см. под церці.
адціс-каць-нуць,—см. под ціснуць.
адцмыгаць,—см. под цмыгаць.
адцуравацца-руецца, несоверш.—отскакивать при рубке. Нсл. 383. Як сячэш ты, то трэскі далёка адцуруюцца. Нсл. Соверш. адцурыцца-ыцца—отскочить при рубке. Нсл. 383. Цурка, адцурыўшыся імне ў лоб лучыла. Нсл.
адцытнік-іку, предл.-іку, м., бот.—очиток острый. Верассл. См. сытнік.
адцюк-аць-нуць,—см. под цюкаць.
адчах-аць-ацца,—см. под чахаць.
адчап-іцца-ляцца-іўшыся,—см. под чапіцца.
адчап-іць-ляць,—см. под чапіць.
адчасав-аць-аны,—см. под часаваць.
адч-асаць-эсаваць,—см. под часаць.
адч-асацца-эсавацца,—см. под часацца.
адчэпнае-ага—отступное (отступной, С.) Шсл.; Ар. Хвэльчар даў адчэпнага. Ст. Даў на адчэпнае. Ст.
на адчэпнае—выпить последнюю на прощание рюмку. НК.: Пит. 74.
адчух-аваць-аць,—см. под чухаць.
адчупрыжыць, соверш.—выставить. Ксл. А ён сваю морду адчупрыжыў, як на наказ. Пушкары Сян. (Ксл.).
адчурацца,—см. под чурацца.
адчыкрыжыць,—см. под чыкрыжыць.
адчын-іць-іцца-яць-яцца,—см. под чыніць.
адчыркнуць,—см. под чыркаць.
адчырык-аць-нуць,—см. под чырыкаць.
адыход-ду, предл.-дзе, м.—отход. Ксл. Борзда будзе адыход параплаву. Бешанкавічы (Ксл.).
адыж, отрицательный союз,—однако. Гайнін (Я. Гладкі). Мала яе дагэтуль пазнаў; адыж кажу вам і ў імне штосьці яна ўжо зьмяніла. Татар: Кво вадыс 233. Ты сабе жывеш дома, заняты думкаю то празь Лілю, то праз хрысьцян, дык хіба ня ведаеш, што сталася надовечы. Адыж Нэрон зьвянчаўся прынародна. Татар: Кво вадыс 241.
адыйм-аць-аньне,—см. под імаць.
адылі, отрицательный союз, 1.—однако. Гсл.; Вял.; МГсл. Крыху лупаценькія, адылі прыгожанькія вочкі. Гсл. (под лупаты). Добра кажаш, адылі сам ня робіш. Гсл. Доўга хварэў, адылі пачаў ачуневаць. Гсл. 23. Я ж вам казала, што ня трэба йсьці, бо ў мяне дрэнна. Адылі сядайце цяпер ужо. ЗСД 372. У вабароне іх страціў гэтыя вось два палцы. Адылі меж хрысьцян,
74 👁