жэраб'е-б'я, ср.—жребий. Ар.; Шсл.; МГсл.; Купала. Аляксандра выцягнуў вялікае жэрабе. Ст. кінуць на жэрабе—бросить жребий. Ар. Кінем на жэрабе, каму сядні вартаваць. Ар. жэрдзь-дзі, мн. ч., род.-дзяў, ж. 1. жердь. Ар. Собир. жардзё, НК., жэрдзе, Шсл.—жерди (для изгороди и т.п.). НК.: Пособ., Но. 60. Жэрдзе казаў нам сабе вазіці, которым жэрдзям агароды сваі агарадзіў. Гордз. Ак. ХУІІ, 2. Мужчыны паехалі па жэрдзе. Ст. Нязвыкла было глядзець і на гэта жардзё, што было (суперад) дзервамі. Вышынскі: Хата пад ліпою. 2. возовый гнёт. НК.: Пособ., Но. 60; Ар. жардзіна, Ар.,жэрдзіна, МГсл.—одна жердь. жэрдка-дкі-дцы, Уменьш. к жэрдзь 1, 2. На плот трэба яшчэ дзьве жэрдкі. Ст. жэрлівы,—см. под жарлівы. жэрці(жэрць, Нсл.), жару-рэш-рэць-рэм-рыцё; прошл. вр. жэр, жэрла, жэрлі—жрать. МГсл.; Ксл. Жары ўжо, і калі ты ўжо нажарэшся? Жукоўшчына Куз. (Ксл.). Жаруць ды жаруць цэлы дзень і дзе яно ў іх дзяецца? Ст. Жарэ, аж нос гнецца. Ст. Досіць табе жэрць. Нсл. 155. Соверш. зжэрці—сожрать. Соверш. пажэрці—пожрать. жэрціся, жарэцца-руцца, страд.—быть жрану. абжэрціся, -жаруся-рэшся-рэцца-рэмся-рыцёся-руцца, соверш.—обожраться. нажэрціся, соверш.—нажраться. жэўжык-ыка, м. 1. подвижной, вертлявый человек, Растсл. подвижной человек, ребенок, Полсл. подвижной, вертлявый ребенок, мальчик, Ар. живчик, Гсл. резвый мальчуган. ПНЗ; Пустынкі Сян. (Ксл.); Шсл. Ах, жэўжык гэты! Як ён умее падражнявацца із старымі! Ст. І пасьпеў жэўжык наш. Нсл. 154. Нашто вы рукі марозіце, жэўжыкі? Полымя, Но. 8, 1967, 242. Уменьш. жэўжычак-чка, предл. и зват.-чку. Нсл. 154. Адгані адсюль гэтагап жэўжычка. Нсл. 2. волчок, юла (игрушка). жэўжыкам, в см. нареч.—на подобие живчика (волчка, юлы). Нсл. 154. Жэўжыкам ходзе, бегае. Нсл. жбан-на, предл. у жбане,—кувшин. Уменьш. жбанок-нка, мн. ч., дат.-нком, мн. ч., предл.-нкох, м. Очерки, 88; Шсл., кувшинец медный или глиняный. Нсл. 153. Выпілі жбанок квасу. Ст. Вазьмі жбанок на сьвятую ваду. Нсл. жбаночак-чка, предл.-чку, зват.-чку, 1. уменьш. от жбанок. Шсл., кувшинчик. Нсл. 153. Зыбрала жбаночак сьмятаны. Ст. Жбаночак малака дала. Нсл. 2. цветок колокольчик. Шсл. На гумне парасьлі вялікія жбаночкі. Забалоцьце Сьміл. (Шсл.). жбанкі, -коў-ком-кох, единств. ч. нет. —желтая водяная лилия. Ксл.; Нсл. 153. Нарві мне жбанкоў. Сянно (Ксл.). См. гарлачыкі. жгур, жгура, предл.-ру, зват. жгуру, мн. ч.-ры-роў-ром, мн. ч., предл.-рох, м.—подвязка из куска материи, а также сплетенные из ниток и пришитые к "лясёнцы" и "спадніцы" концы для завязки, Шсл. жгут. Трэба падвязаць панчохі жгурамі. Ст. У спадніцы даўгія жгуры. Ст. Ад лясёнкі паадрываліся жгуры. Ст. жданкі-каў, единств. ч. нет. 1. ожидание, часто напрасное, про которое обыкновенно иронически говорят: "Ждалі, ждалі, дый жданкі паелі". НК: Очерки, Но. 623; Пц. 2. все приготовленное к принятию ожидаемого гостя, говорится шуточно, когда кого не дождутся. Нсл. 153. Прыдзеш, добра, а ня прыдзеш, жданкаў гатаваць ня будзем. Нсл. ждаць, жду, жджэш, жджэць, прош. вр. ждаў, ждала, повел. жджы, несоверш. каго-чаго—ждать(оставаться где-л. некоторое время, зная заранее о предстоящем прибытии, появлении и т.п. кого-чего-л. или совершении чего-л.; ожидать, С.) Раст.: Северск. 138, ожидать. Нсл. 153. Мовіў:"Бога ждаў". Кіт. 138а2. Жджы яго да паўдня. Нсл. А ты, Яначка, пажджы. Гарун: Мяцеліца. Ня жджы, сьвёкарка, каліны. Косіч, 250. Отгл. имя сущ. жданьнё-ня, предл.-ню—ожидание. Нсл. 153. За жданьнём час страцілі(згубілі). Нсл. 153. Прич. жданы—ожиданный (ожидаемый, С.). Нсл. 153. На жданага госьця шмат трэба. Послов. Нсл. Соверш. даждаць, -жду-жджэш-жджэм-жджыце, повел. жджы—ждать, ожидать. Не дажджэш того, каб я за цябе пашла. Нсл. 138. См. дачакаць. Соверш. заждаць—подождать. Бясл. Зажджы мяне троху, пакуль я схаджу ў воласьць. Маластоўка Краснап. (Бясл.). Соверш. паждаць-жду-жджэш-жджэць—обождать, МГсл. подождать. Пажджы мяне тут троху. Нсл. 153. жлокаць—жадно и неумеренно пить большими глотками. Гсл. жлопаць-аю-аеш-ае, повел.-ай-айма, несоверш., перех.—неумеренно пить. Ар. Соверш. выжлапаць—неумеренно выпить чего-л. Выжлапаў не малую колькасьць саматужкі. Хмара(Б. Ускалось, 1955, Но. 5, 10). жлопель.................,.ж.—напиток, который неумеренно пьют, "жлопаюць". Кіньма горку жлопель, што ня з жыта гоняць ужо, а з аўсу. ЧЧ: Песьні, 92. жлябоўка-ўкі-ўцы, ж.—распустница. Ксл. Яна ўсім ведомая жлябоўка. Храпавічы Куз. (Ксл.). жлудка-дкі-дцы, ж.—всякая карта трефовой масти в карточной игре. Нсл. 157. Жлудку задаў. Нсл. См. жалудка.