абы-куды( Нсл. 2), абы-куды, неозн. нареч. —куда-нибудь, Нсл. 2. в любое место, безразлично куда, Гсл.; Ар. куда-нибудь, в любое место. Ксл. Ідзі абы-куды, абы да вячэры дома быў. Дварэцк Сян. (Ксл.) Абыкуды пайду, толькі тут ня буду. Ст. Пайду абы-куды, за ачыма. Нсл. абылеб, абулеб—лишь бы, хотя бы. Абулеб хто сказаў штоль, дык і навагліцца. Янк. 1. Мне абулеб куды. Тм. абыночны-ная-нае—еженочный. Ксл. Абыночная бяда — нехта каня муча. Дабрамысьль Лёз. (Ксл.) абынач, нареч. 1. каждую ночь. МГсл.; Нсл. 356. Абынач нехта лазе ў гарод наш. Нсл. 2.—в течение ночи. Нсл. 356. Абынач пашыю. Нсл.; Дел. Абынач зьвярнуўся. Дел. абысока-окі-оццы, ж.—окружение известной местности с целью изловить, поймать кого-либо. Дел. Зрабілі на ваўка абысоку. Дел. абы-шта( Нсл. 2), абы што( Ксл.; Ар.; Гсл.) абы-чаго-чым, неопред. местоим. 1.—всё равно что, любое, Гсл.; Ар. лишь бы что( Шсл.), что угодно. Ксл. Плявузгае абышто, а ўсе слухаюць. Ст. Яна кажа абышто. Пушкары Сян. (Ксл.) Дзяржыся аднаго абы-чаго, альбо таго, альбо другога. Нсл. 2. 2.—кое-что, Нсл. 2; МГсл. что-либо. Растсл. Абыйдзем абы-чым. Збыў гасьцей абычым. Нсл. абы-вацца-цца,—см. под быць. абычай-аю, предл.-аю, зват.-аю; мн. ч.-аі-аёў-аём, мн. ч., предл.-аёх, м.—обычай (привычка, Нсл.) Шсл.; Нсл. 356. Што край, то абычай. Дайнава Пух. (Шсл.) Я абычаю такога ня маю. Нсл. Абычай такі быў у людзей мэдынейськіх: меры і вагі былі ў іх хвальшывыя. Кіт. 60612. Які абычай азанны, ведай. Кіт. 89а4. 2.—способ, образ действия. Нсл. 356. абычайлівы-вая-вае, област.—с норовом. Ксл. Прадалі каня, бо ён дужа абычайлівы. Цясалы Аз. (Ксл.) абычайнасьць-ці, ж.—умение держать себя в обществе, Гсл. нравственность, обходительность. Нсл. 356. Трэба змалку вучыць абычайнасьці. Гсл. Ня добрую мае абычайнасьць хлапец гэты. Нсл. Ня добрай абычайнасьці ён. Нсл. абычайны-ная-нае, 1. (заурядный, Гсл.), обыкновенный. Гсл.; Нсл. 356. Казалі: прыгож, харош — аж яго прыгаство абычайнае. Гсл. Абычайная дарога. Нсл. Абычайная цана. Нсл. 2. обходительный. Нсл. 356. Дзяцюк абычайны. Нсл. Яны абычайныя людзі. Нсл. абы-чый-чыя-чыё, неопред. местоим.—безразлично чей, Гсл.; Ар. лишь бы чей. Шсл. Абы-чыё, толькі не сваё. Ст. агонь, агню, у вагню, зват. вогню; мн. ч. агні-нёў-нём-ні-нёх, м., 1. област.—огонь. Ар.; Ксл. Агонь пылае ў печы. Раіны Аз. (Ксл.). З агню ды ў прысак. Послов.—з огня да в пламя. Ар. Бліск ідзець, быццам з агню. Гарун: Шчасьце М. См. цяпло. Уменьш. агоньчык-ыка—огонёк. Шсл.; Ар. У вачох эміграНтаў засьвяціўся агоньчык цікавасьці. Шакун (Сьлед 1). А вэнь агоньчык! Ст. 2. агонь вялікі—костер. Ксл. Мы ў полю расклалі вялікі агонь. Асінаўка Выс. (Ксл.). Увелич. агнішча-ча; мн. ч.-чы-чаў, ср. Нсл. 358. Разлажылі агнішча пад самае небясішча. Нсл. 3. ретивость, способность, энергия. Дел. 4. прозвище(эпитет, С.) ретивого человека. Дзеўка на работу агонь. Дел. агораць. Іг.; ЛНЧ., агорацца. За якія тры гады я агораў сабе хату. Яўген Васілёнак ("Полымя",Но.12, 1967, стр. 190). Перад самаю вайною й хату яны з Адамом агоралі, аддзяліліся, сталі жыць самы сабе. Марціновіч(Беларус, Но.159). Ці раз маліла загаднікаў(калгаспу): дайце помачы хату агораць. Тм. Прич. агораны—приобретенный тяжелым трудом. Сядні ён прагаласаваў, а заўтра пашла дымам ягоная хата, так-сяк агораная за колькі год. Кулакоўскі: Дабраселцы. агорацца-аюся-аешся; повел.-айся - аймася, соверш. 1.—преодолеть значительные препятствия к достижению чеголибо. Іг.; ЛНЧ; Н. Сымон агораўся наладзіць сваю гаспадарку. Вялікаліцьвіны агораліся стварыць сваю школу, комітэт і пад. Слова "агорацца" ё, на маю думку, сынонімам слова "спрамагчыся". Др. А. Ворса. 2. ирон.—решиться(на что-либо). Ск. Агорыўся даць грош жабраку. Ск. агорклы-лая-лае—опротивевший, надоевший (до крайности, С.). Шсл. Які агорклы чалавек! Ст. агоркці,—см. под горкці. агоўтацца,—см. под гоўтацца. ага I, частица потверждения, 1.—да. Гсл.; Нсл. 2; Шсл.; Ар.; Ксл.; Пск. (Иеропольский). Ага, трэба. Нсл. Ці зваў ты кума? Ага, зваў. Нсл. Ага, я вазьму. Ст. Ага, так я й думаў. Дел. Ці пойдзеш заўтра на кірмаш? — Ага! Навікі Віц. (Ксл.) Ласкат. агашацькі—да. Ксл. Агашацькі, і я пайду. Крылцова Сян. (Ксл.). См. але, ня ўжо ж не. ага, II, междомет., 1.—выражает удовольствие. Нсл. 2. Ага, лучыў у мае рукі! Нсл. 2.—ну вот, злорадство. Ксл. Ага, я ж табе казаў! Мікалаёва Куз. (Ксл.). 3. выражает возмущение: ах так! вот как! Ага! Дык нас будуць страляць, як хлеба ня стане! Авохці, ратуйце! Нам гэткае ўлады ня надабе, не. Тм. 155. агад-аваць-аць,—см. под гадаць.