агазны-ная-нае—надоедливый, озорной. Ксл. Твае рукі агазныя. Вулянавічы Сян. (Ксл.)
агазьзю, нареч.—нахально, нагло. Ксл. Агазьзю ў вочы як кінецца! Даўгое Беш. (Ксл.)
агазьлівы, -вая-вае — агазны, Ксл.— склонный к озорству, скандальному, буйному поведению. Як муха, агазьлівы! Чашнікі (Ксл.)
ага ж. Шсл. Ага ж, я казаў, што гэтак будзе! Ст.
агала-сіць-шоны-шаць-шэньне,—см. под галасіць.
агал-яць-іць,—см. под галіць.
аганотак-тка, м.—полено, из которого колют лучину. Ксл. Падай мне аганотак, буду лучыну ськяпаць. Пяцігорск Беш. (Ксл.)
агарода-ды-дзе, ж. 1.—ограда, Нсл. 358. забор. Дсл. Агароду разламілі коні. Нсл. Коні пераскочылі пераз агароду. Дсл. 2. защита. Нсл. 358. Ты адна нам агарода. Нсл.
агарожа-жы-жы, ж.—ограда. БНсл. У будынак яны не пашлі, а селі ля століка пад каштаном у самым кутку агарожы. Ю. Жывіца("Прыйсьце", Но. 1)
агара-дзіць-джаць,—см. под гарадзіць.
агара-дзіцца-джацца,—см. под гарадзіцца.
агарнуць и т.п.,—см. под гарнуць.
агарышкі, (единств. ч. агарышак)—огарки, остатки свечи. Дсл. Усі агарышкі прапаліла. Дух. (Дсл.)
агашнік-ка-ку, м.—мотуз или веревочка, вшитая в штаны и заменяющая собою пуговицы. Дсл. 4. Без агашніка зьехалі нагавіцы. Дсл. 4.
ага-ту, 1. междомет., выражающее досаду и презрение,—тьфу. Нсл. 2; Гсл. Ага-ту на яго! Нсл. Ага-ту цябе, што ты нарабіў. Нсл. Ага-ту! што ты мелеш, брыдка слухаць. Гсл. Ага-ту! ага-ту! на цябе, Адаме, Адаме, як ты нас згубіў. Из комедии 1787 г.("Беларусь", 1920, Но. 106). Ідзе ты праваліўся, Хомка? Ага-ту! Ага-ту! Сьпіш пад кустом абуза, і ня бачыш — крычаць на полю жнеі. Гарэцкі: Песьні, 58. 2. держи, стой. Гсл.—ату(возглас при псовой охоте, означающий: бери, лови!)
ага-ту яго! междомет.—прогонный крик на волка и медведя. НК: Пособ., Но. 93.
ага-ту-га,—ату. Ксл. Як крыкнуў на ваўка: "ага-ту-га!", дык ён драла. Касачы Лёз. (Ксл.) См. цюй-га.
агач-чу, предл.-чу, м.—дрова. Ксл. Нашы вазілі да места агач прадаваць. Вяжышча Беш. (Ксл.)
агіба-бы, ж.—низкое, топкое место на болоте, где можна провалиться. Ксл. Агіба цябе бяры! Вішкавічы Чаш. (Ксл.)
агіда-ды, дат., предл.-дзе, ж. 1.—отвращение, МГсл. мерзость, гадость, Гсл.; МГсл. мерзость, чувство отвращения. Нсл. 357. Агіда бярэць мяне, гледзячы на яго. Нсл. Яна з агіды й страху трасецца. Каласкі, 1955, Но.29-30, 15. 2. общ.—отвратительный-ная. Нсл. 357. Выжані вон агіду гэтага праклятага. Нсл.
агідак-дка, м.—самая дрянная вещь, возбуждающая отвращение. Дсл. Бярэш сабе дабро, а імне кідаеш самы агідак. Дсл. 2. общ.—отвратительный-ная. Адну маю дачку, дый тую агідак. Нсл.
агідлівы-вая-вае—навлекающий нелюбовь, назойливый. Нсл. Агідлівы хлапец. Нсл.
агідлы-лая-лае—противный, Шсл. гадкий. Ксл. Агідлы ты мне стаў. Бор Сьміл. (Шсл.) Які ты мурзаты, агідлы! Бешанковічы (Ксл.)
агіднік-ка, предл.-ку, зват. агідніча, м. —гадкий, Гсл. сквернавец. Нсл. 357.
агідніца-цы, дат., предл.-цы, ж. к агіднік. Нсл. 357. Хто гэтую агідніцу будзе любіць. Нсл.
агіднуць-ну-неш-не; прош. вр. агід, агідла, агідлі—опротиветь, Нсл. 357; Ар. стать гадким, омерзеть. Гсл. Агідла імне ўжо гэтая ежа. Ар. Агіднуў мне гэты хлапец. Нсл.
агідны-ная-нае—отвратительный. Агідная рапуха цісьнецца да роту. Каласкі, 1955, Но. 29-30, 15. "Героі" аказаліся агіднымі баязьліўцамі. Карандзей ("Бацьк." Но. 437-438).
агідзіць,—см. под гідзіць.
агідзіцца,—см. под гідзіцца.
агідзьдзе-дзя, предл.-дзю, ср. 1.—скверность. Нсл. 357. Выкінь вон агідзьдзе. Нсл. 2. дрянь, Нсл. 357. гадость.
агіляньне-ня, предл.-ню, отгл. имя сущ. к агіляцца—промедление, проволочка. Войш.
агіляцца-яюся-яешся; повел.-яйся-яймася, несоверш.—мешкать, медлить. Іг.; Войш.; Халоп. Ня час драмаці ні агіляцца, але за жніва трэба ўжо брацца. Стары Ўлас: Год Беларуса. Рабі, не агіляйся! Войш. Жнець, агіляючыся. Тм. Агіляецца з работаю. Тм. См. ацялягавацца.
агілства-ва, ср.,—свойство по глаг. "агіляцца". Войш.
агірачыць-чу-чыш-ча, соверш.—обхватить обеими ногами. Друк, які агірачыў Хведар, разгойдаў яго й пусьціў(з вышак) галавою далоў.
аглобельна(аглабельна, Нсл.)-на, ср. —деревцо, приготовленное для оглобли. Дсл.; Нсл. 357. З гэтага дубка аглабельна вымеркаваць можна. Нсл.
аглабня-ні-ні; мн. ч. аглобні-няў, ж. —оглобля. Шсл. Увядзі каня ў ваглоблі ды запрагай. Ст.
агладзіць,—см. под гладзіць.
агламаздаць,—см. под гламаздаць.
аглама-зьдзіць, -жджоны-жджаць, —см. од гламазьдзіць.
79 👁