Старонка 350
 ◀  / 1324  ▶ 
быў вясёл... НК.: Дудар, 180. Ласкат. дудулька, дудуська, дудуленька, дудусенька. НК.: Дудар, 185. 2. труба, духовое музыкальное орудие. Нсл. 147. Пастух грае ў дуду. Нсл. 3. перен.—плачущий беспрестанно ребёнок. Нсл. 147. Дуда наша перастала гудзець. Нсл. 4. перен., общ.—дурак, Нсл. 147. ограниченный человек. Куды не пашлі дуду гэтага, нічога добрага ня зробе. Нсл. Дуда ты дурная! Ст. дудак-ака, предл.-аку, зват.-ача; мн. ч., дат.-ком, вин.-кі, мн. ч., предл.-кох, м.—дрофа. Нсл. 147. См. дудар 3. дудар-ры-ры, ж., облаcт.—сорь. Дсл. Усю дудар павымеў. Мамошкі Пар. (Дсл.). дударны-ная-нае, прилаг. к дудар. НК: Дудар, 175. дударнае сяло—деревня, в которой находятся дудары. НК: Дудар, 175. дудаваты, -тая-тае—неповоротливый, неуклюжий. Варсл. Гэты дзяцюк нейкі дудаваты: дзе ні павернецца, дык зачэпіцца. Варсл. дудка-дкі-дцы, ж. 1. свирель из снятой с дерева коры или из просверленного дерева, Нсл. 147; Ар.; Шсл. свирель, (Ксл.) сопелка(сопель, С.). Гсл.; Дсл. 190. Выраж мне лазіну: хачу дудку зрабіць(скруціць, Ар.). Умее добра ў дудку граць. Ст. 2.—см. под дуда. 3. дудка-пасьвісьцёлка—двойная свирель, флейта. Цішэй галосяць дудкі — пасьвісьцёлкі(так завуцца тут падвойныя жалейкі). Гарэцкі: Песьні, 5. падсудобіць дудку—сделать неожиданную преграду, неприятность, зло отомстить и проч. НК: Дудар, 185. скакаць пад чыю дудку—быть в зависимости от кого-л., находиться под влиянием чьим-л. Ён пад чужую, пад жончыну дудку скача. Нсл. 147. Уменьш. дудачка-чкі-чцы. Ар.; Нсл. 147. дудкаваты-тая-тае, 1. узкий(о платье). Варсл. Гэны кажух, хоць і ня цесны, але выглядае дудкаватым. Варсл. 2. круглый, продолговатый, пустой внутри предмет, имеющий сходство с "дудкою". У дзягелю цыбіна дудкаватая. Варсл. дудкі, междометие, выражающее отрицание чего-л., отказ от чего-л. Дсл. 190; Ар. Зрабі імне гэта! — Дудкі. Дсл. Усе гэта дудкі. Нсл. 147. Дудку возьмеш. Тм. дуду-дуду, междомет., выражающее спокойный разговор. Бабкі сядзяць сабе на калодцы:"дуду-дуду", а мы каля току яблыкі шчыпаем. Лужасна Куз. (Ксл.). дудукаць-аю-аеш-ае; повел.-ай-айма, несоверш.—(спокойно, С.) разговаривать. Ксл. Яны на вуліцы дудукаюць, а коні авес скубуць. Лужасна Куз. (Ксл.). Мы із сваёй залвіцаю зышліся, дык увесь вечар дудукалі. Варсл. дуды-аў, 1. шутки, обман, надувание. Нсл. 147. Пакінь свае дуды, дудамі не ашукаеш. Нсл. Усе дуды, што ты гаворыш. Нсл. Ня грай у свае дуды. Дсл. 2. бесполезный член семейства. Нсл. 147. Ні туды, ні сюды, мае мілыя дуды. Послов. Нсл. за гэтыя дуды ўхапіцца—ухватиться за эту ниточку, придраться к чему. Дсл. дудзець-джу-дзіш-дзіць, несоверш.—играть на сопелке, свирели(дуде или на каком-л. другом духовом инструменте, С.). Шсл., играть на дуде, дудке. Дсл. 191. Купі мне дудку. Ня ўздумай дудзець калі няма чаго надзець. Рапан: Прык. 41. Хлапец у дудку дудзіць. Слопішча Шацк. (Шсл.). дуж, дужы, дужы, ж.—сила. Іг. У яго страшэнная дуж. Іг. дуж, дужа, дужа,—см. под дужы. дужа, нареч.—см. под дужы. дужасіл-ла, предл.-лу, зват.-ле, м. 1. силач. Рымавічы Аш. 2. атлет (во всех знач.). дужасьць-ці, ж.—сила, крепость. БНсл. Здаецца, вада зварачае стомленаму і дужасьць, і пэўнасьць. Полымя, 1967 г., Но. 8, 243. См. дуж. Цешыўся дзядок, пачуваючы дужасьць і адвагу, зрабіўся нейкім пэўным у вусім чыста. Дзьве Душы, 80. Усё ў табе (айчыне) мне дужасьць прыдасьць. С. Дзяргай: Род. мова. дужаць-аю-аеш-ае; повел.-ай-айма, несоверш. 1. поправляться после болезни, выздоравливать. Нсл. 147; Гсл. Тата дужае, падужаў, ды не адужаў сусім. Нсл. 147. Соверш. адужаць, а) поправиться после болезни. Хлапец адужаў просьле хваробы. Нсл. 360. Прыду, як адужаю. Тм. Хворы троху адужаў. Дсл. Маленькае ягнётка ўнёсьлі ў хату ледзь жывенькае, дні за тры яно адужала. Тм. Трошку адужаю й паеду ўнукаў глядзець. Юрсл. б) окрепнуть, подрасти. Дсл. Дзецянё адужала. Дсл. в) ожить(о растениях). Юрсл. Лугі адужалі. Юрсл. 2. (перех.)—бороть, одолевать,(Гсл.) в борьбе. Ар.; Нсл. 147. Як ня дужайся, ніяк ня здужаеш. Нсл. Соверш. здужаць—побороть, Шсл. осилить, (Шсл.) одолеть. Ар.; Нсл. 206; Вост. (Даль). Які малы, а вялікага здужаў. Нсл. Набраў, як здужаць панесьці. Ст. 3. с отрицанием: ня здужаць—не одолеть, не быть в силах, в состоянии. Гсл. Соверш. уздужаць—осилить что. Шсл. Ужо ня ўздужаю адзін мях падняць. Ст. падужаць, соверш. 1. несколько поправиться, (ПНЗ; Растсл.) после болезни. 2. осилить, Шаркі Куз. (Ксл.); Шсл. побороть. Барс.; Лепельск. Думаешся, не падужаю цябе? Адразу! Ст. Ты гэтага нёсьці яшчэ не падужаеш: малы. Ст. Шмат хто холад падужаць ня змог. Кавыль: Ростань, 21.
Нават дробная праўка будзе карыснай. Не стаўце знакі націску, каб словы лепш знаходзілася праз пошук.
116 👁
 ◀  / 1324  ▶