(араб. малітву) пей, каторыы аброкся. Кіт. 8463. абранец-нца, предл.-нцу, зват. абранча, м. 1. избранник. Нсл. 352. 2. любимец. Нсл. 352. Абранец панскі. Нсл. Гэта ж твой каханы абранец зламіў нож. Нсл. Абранцу свайму ўсё дазваляе рабіць. Нсл. абраніць,—см. под раніць II. абран-іць-іцца,—см. под раніць. абранка-нкі-нцы, ж. к абранец 1—избранница. абраньне-ня, предл.-ню; мн. ч.-ні-няў, 1. избрание. 2. выборы. См. берці. абрастаць, абрасьці,—см. под расьці. абрасьнелы, -лая-лае—покрывшийся плесню. Нсл. 352. Капусты абрасьнелай зварыла. Нсл. абрасьнець,—см. под брасьнець. абратаць,—см. под братаць. абравіта, нареч. 1. област.—прямо. Раст.: Северск. 139. 2. обязательно, непременно. Бяльсл. Абравіта ўсё будзе зроблена, калі я сказаў. Гірэвічы Клім. (Бяльсл.). абраўн-аны, -аваньне-аваны-аваць-аць,—см. под раўнаваць. абраць,—см. под берці. абрачок,—см. под аброк 4. абрачэньне,—см. под абракац абрэз-зу, предл.-зе, м. 1. жесткий снег, по которому некованным лошадям бежать неудобно. Дсл. На паляваньне йсьці нельга: сядні абрэз. Дсл. 2. неровность зимней дороги после вьюги. Дсл. Глядзі — вядзі каня трошкі вышэй дарогі — сядні абрэз, зараз абернеш воз. абрэз-аны-аць,—см. под рэзаць. абруд-ду, предл.-дзе; мн. ч.-ды-доў-дом-ды-дамі-дох, м.—нижняя часть деревянной посуды от дна. Шсл. У цэбру выламіўся абруд. Турэц Сьміл. (Шсл.). Вядро цячэ ў вабрудзе. Тм. абрунець,—см. под рунець. абрус-са; мн. ч.-сы-соў-сом, мн. ч., предл.-сох, м.—скатерть. МГсл.; Нсл. 352; Шсл.; Ксл.; Гсл. Набралі модных абрусоў. Ст. Пакладзі белы абрус на стол. Нсл. Толькі нам, Крывічом-Беларусам, можна выткаць падобны абрус. Случчанэн ("Каласкі", Но. 60-61). См. убрус. Уменьш. абрусак-ска, предл.-ску. Шсл. На стол заслалі белы абрусак. Скрыль Пух. (Шсл.). Уменьш. абрусік-ка. Ксл. Засьцялі стол абрусікам. Замасточча Сір. (Ксл.). абрусны-ная-нае, прилаг. к абрус. абрусны ручнік—полотенце для навешиваания на иконах. Шсл. Абрусны ручнік вісіць на абразе. Слопішча Шацк. (Шсл.). абруч-ча, предл.-чу; мн. ч.-чы-чоў-чом, мн. ч., предл.-чох, м. 1. обруч. Ксл.; Дсл.; Ар. Абручы покнулі ў вадзянцы. Косы (Ксл.). 2. кольцо (звено, С.) Ксл. Дрэнныя абручы ў гэтым ланцузе. Заронава Куз. (Ксл.). абручык-ка, м. 1. вышитая золотом или серебром полоска, обвивающая голову. Ельн. (Дсл.). Маладуха купіла абручык. Дсл. 2. круг из бумаги, надеваемый на голову невесты. К "абручыку" прикрепляются цветы. Дсл. 3. лычко или веревочка, обшитая холстом; надевается на повойник. Прышчэпаўск. в. Смол. (Дсл.). абрыдоны-ная-нае—надоедливый, Шсл. постылый, досадный. Якое ж абрыдонае дзяцё, перастань ты дурэць! Ст. абрыда-ды-дзе, ж. 1. мерзость, Нсл. 352. гадость. Дсл. Кінь абрыду гэту ў качарэжнік. Нсл. 2. чувство омерзения, Нсл. 352. отвращение. Гсл. абрыда бярэць—овладевает чувство омерзения. Дсл. Абрыда бярэць, гледзячы на яго яду. Нсл. Абрыда бярэць, гледзячы на п'янчаньне, на бязулства. Дсл. 3. общ.—мерзавец,-вка, Нсл. 352. предмет омерзения. Дсл. Каму гэты, гэтая абрыда трэба? Нсл. Абрыда, ня дзеўка. Дсл. Абрыда, чаго ты да мяне прычапіўся? Міх. 4. общ.—гадкое дитя, Нсл. 352. надоедала. Абрыда, а ня дзяцё. Нсл. абрыдак-дка, предл. и зват.-дку, м. — абрыды, 4. Нсл. 352. Уменьш. абрыдачак-чка, предл. и зват.-чку. Нсл. 352. Абатры абрыдка, абрыдачка гэтага. Нсл. абрыдаць-аю-аеш-ае, соверш.—надоесть, опротиветь, Шсл. опостылеть, опротиветь; надоесть. Белр., Кал., Кур., Смл., Вар. (Даль III, 1591). Казаў, казаў — аж абрыдала яго слухаць! Ст. абрыднуць-ну-неш-не; прошл. вр. абрыд, абрыдла, абрыдлі, соверш.—опротиветь, Ар.; Гсл. возбудить омерзение к себе, Нсл. 352. опостылеть, опротиветь, Белр., Кур., Кал., Смл., Вар. (Даль III, 1591). надоесть. ПНЗ. Абрыд ужо гэты халаднік. Косіч, 20. абрыдлівы-вая-вае—надоедливый, Шсл. постылый, досадный. Абрыдлівы, нягодны ён халапец. Скрыль Пух. (Шсл.). См. абрыдоны. абрыдлы-лая-лае, 1. постылый, досадный, Нсл. 352. опротивевший, Гсл. противный. Гсл.; Ксл. Абрыдлы чалавек, кажнаму дадзяець. Нсл. Ён дужа абрыдлы. Бешанковічы (Ксл.). Рада моладзеж, што пад нагамі прыгрэтая сонцам зямліца, замест "абрыдлага сьнегу". Косіч, 25. Пусьці ж, абрыдлая. Гарун (ст. "Слабасьці"). 2. презренный. Нсл. 352. Абрыдлы п'яніца. Нсл. Абрыдлая замужка. абрыднік-іка, предл.-іку, зват.-іча, м.—мерзавец. Нсл. 352. Абрыдніка гэтага, абрыдніцу гэтую на двор ня трэба пушчаць. Нсл. абрыдніца-цы-цы, ж.—мерзавка. Нсл. 352. Ср. абрыднік.