2.— уздечка. Шсл.— узда. Раст.; Смоленск 151. Каня купіў ды без аброці. Касачы, Лёз. (Ксл.) Зьдзерлася з каня аброць. Крамяні, Пух. (Шсл.) Не па каню аброць. Рапан: Прыказкі 205. Ськідай аброць — во табе гэты конік. Ельн. (Дел.) Вазьмі каня на аброць. Дел. См. вобраць.
●аброцьце-ця, предл.-цю, собир., ср.— веревки, из которых делается род уздечки. Смол. у. (Дел.)
●аброчак, см. аброк 4.
●аброчна, нареч.—самоотверженно.
●аброчнасьць,-ці, ж.—самоотвержение, самоотверженность.
●аброчнік-іка, м.—жертвенник.
●аброчны-ная-нае, 1.—жертвенный. 2.—самоотверженный. 3.—(лошадь) постоянно получающая известную дачу овса. Нел. 352. Твае аброчныя коні, а мае гады ў рады бачаць аброк. Нел. Аброчная торба. (Янк. 1).
●абраб-іць-ляць,—см. под рабіць.
●абрахаць,—см. под брахаць.
●абрад-ду, предл.-дзе, м.—обряд. МГсл.
●абрадаваць,—см. под радаваць.
●абрадавацца,—см. под радавацца.
●абрадзініцца,—см. под радзініцца.
●абрадзіцца,—см. под радзіцца.
●абраджаць ( от абрадую-аеш-ае; повел.-ай-айма, несоверш., перех.—исполнять предписываемую обрядность, как напр. при сопровождении младенца ко кресту, брачущихся в церковь, покойника в гроб И на кладбище. НК: Очерки, Но. 25.
●абраджаць нябошчыка—омыть, одеть, прибрать покойника. НК: Очерки, Но. 248.
●абраз I-за, предл.-зе, зват.-зе; мн. ч.-зы-зоўзом, предл.-зох, м., 1.—образ, лик (облик, С.) Нел. 351. Абраз Божае Маці. Нел. (Наканаваў) быць подобнымі да абраза Сына Свайго. Луцк. (Письмо Римлянам, 8:29) 2.—образ. Ар.; Гсл.; МГсл.—икона. Нел. 351; Шел.; Ар.; Гсл.; Ксл.; Дел. Паглядзі, можа за абразамі ляжыць. Нел. Абразы на месьце прадаюць. Тм. Вісяць у куце абразы. Рыбчына, Сір. (Ксл.) Палажы кніжку за абраз. Бабінічы, Віц. (Ксл.) Глянь там за абразамі. Дел. Высокі пад самыя абразы стол. Гарэцкі: Песьні, 16. 3.—картина. Углядаліся на абразы. Дудзіцкі ("Бацьк.", Но. 49-50, 435-436) Калі дым разьвеяўся, пабачылі гэткі абраз: на зямлі ляжала шмат параненых. Агнявіца(Беларус, Но. 71). Ланцуг успамінаў паказаваў абразы. Шакун: Сьлед, 17. Абразы паняволеньня маюць у сабе шмат агульнага. Глыбінны (Прыйсьце, Но. 1). Калышуцца абразы далёкага. Ільляшэвіч: Сон. Хай паўстае стары абраз далёкага ціхога сяла. Крушына(Конадні, У-УІ, 42). (Антыхрыст) кажа жыхарам рабіць абраз
●абразок-зкя, предл.-зку; мн. ч.-зкі-зкоўзком-зкі-зкамі-зкох, 1.—иконка. Шсл.; Ар. 2.—картинка. Дзяцё згубіла абразок. Дел.
●абразочак-чкя, уменьш. к абразок 1,2. Дел.
●абраз II, нареч., 1.—тотчас, в сию минуту. Нел. 351; Дел. Абраз зьбегаю. Нел. Ня плач, а то абраз паб'ю. Дел. 2.—за один раз, за один приём. Дел. Абраз выпіў лек. Дел.
●абразовік-іка, предл.-іку, м.—вышитое полотенце, висящее на иконах. Ксл. Павесь заўтра новы абразовік на абразы. Цяшна, Чаш. (Ксл.). См. абразьнік.
●абразанцы-цаў,—обрезанная картофельная (корнеплодов вообще, С.) кожица. Шсл. Занясі, Міколка, карове абразанцы. Харавічы, Сьміл. (Шсл.)
●абраз-аць-аны, абрэзаць,—см. под рэзаць.
●абразіньне,( абразіньне, Нел)-ня, предл.-ню, ср.—лицо. Дел., черты лица, особенно поражающие. Нел. 351. Ён із абразіньня сабе нічога. Дел. З абразіньня ягонага відаць, што ён злодзей вялікі. Нел.
●абразьнік-іка, предл.-іку, зват. абразьніча, м., 1.—торговец образами, иконами. Абразьнік прадаець абразы. Ар. 2.—торговец картинами. 3.—вышитое полотенце, висящее на иконах. Ксл. Зьмяні абразьнік, бо ўжо брудны. Пушкары, Сян. (Ксл.). См. абразовік.
●абраканьне-ня, предл.-ню; мн. ч.-ні-няў, отгл. имя сущ. к абракаць, абракацца, 1. жертвоприношение. 2. обетование, совершение обета. Дел. Калі зо сну парвауся да абраканьня, то нэмэз (араб. малітву) не запсуе. Кіт. 84610. Зрабіце, паненка, абраканьне ў Белыя Берагі схадзіць. Дел. Купец із жаною сьнілі: "Споўніце своё абраканьне". Ельня (Дел.). Абраканьне да посту. Кіт. 2363. Колька прыстойнасьці ест? — Пяць ест: абраканьне ўчыніць. Кіт. 43а9. Абраканьне меіта (араб. нябожчыка) да мыцьця. Кіт. 49а3. (Вініц) пачаў ізноў маліцца ў рабіць перад Хрыстом вялікія абраканьні. Тат.: Кво вадыс 282.
●абраканьнік-іка, предл.-іку, зват.-іча, м.—жертвователь.
●абраканьніца, -цы-цы, ж.—жертвовательница.
●абракаць, -аю-аеш-ае, несоверш., перех.—жертвовать. Соверш. абрачы, абраку, абрачэш-чэць-чэм-чыцё—пожертвовать. Отгл. имя сущ. абрачэньне-ня, предл.-ню—пожертвование.
●абракацца-аюся-аешся, несоверш.—давать обет, Ксл.; Шсл. Калі вучыш, як мае абракаціся, калі па татарську ня ўмее, то паруску няхай абракаецца. Кіт. 86617, 87а1. Соверш. абрачыся, 1. дать обет. Ксл.; Шсл.; Дел. Ужо вы, нашы матулі, абрачыцёся памінаць сваякоў. Смол. (Дел.). Абракліся Туркі, усі недаверкі, Божай Маці Нячаеўскай кажын год дань даваці. Дел. Абраклася схадзіць у Жарэбічы. Рыбчына Сір. (Ксл.). Каб ачуняць, абраклася даць на абедню. Ст. Абраклася панядзелкаваць. Нел. Як абрачэшся, правую руку на левую ўзлажы. Кіт. 83а12. Нэмаз
121 👁