3.—официяльным актом заявить о начале какого-либо действия, положения; объявить. Абясьціць вайну. Несоверш. абяшчаць-аю-аеш-ае.
абясьціцца, абяшчуся, абесьцішся, 1.—отозваться, Растсл.—голосом дать знать о своем где-либо нахождении. пнз. См. аказацца (под казаць).
2.—известить, сообщить о чем-либо, относящимся к самому себе. Фрэдрык прадаў чалавеку мех солі, і вон услышаў, ажа ты не вялеў госьцеві з госьцям таргаваці, і абясьціўся табе, княжа. Письмо Рижан к витебскому князю из ок. 1280 г., напеч. в "Запісы Бел. Нав. Т-ва" I, в Вильне 1938, стр. 36.
абяшчаць,—см. под абясьціць.
абятніца-цы, дат., предл.-цы; мн. ч., род.-цы, ж. 1.—обет. Нсл. 356. Абятніцы свае ня выпаўніў. Нсл. Тая абятніца, што абяцаў Праўдзівы табе, дойдзеш гэтай ночы да тае абятніцы. Кіт. 109а8.
2.—обещенная вещь. Нсл. 356. Абятніцы ня даў. Нсл.
аб'явеньне, предл.-ню, ср.—откровение.
аб'явіць, аб'яўлю, аб'явіш-ве, соверш. —открыть, сделать откровение (о изъявлении Божественной воли). Несоверш. аб'яўляць-яю-яеш-яе.
аб'явіцца, аб'яўлюся, аб'явіцца, соверш. —открыться (о Божественной воли). Аб'явілася ў тых словах праўда. Кіт. 124а4. Несоверш. аб'яўляцца-яецца.
аб'яўляць,—см. под аб'явіць.
аб'яўляцца,—см. под аб'явіцца.
абяцанка-кі, дат., предл. абяцанцы, ж. 1.—обещание. Ар.; Ксл.; Шсл.; Нсл. 356. Абяцанка-цацанка, а дурному радасьць. Послов. Ст.
2.—обещанная вещь. Нсл. 356. Вось табе абяцанка мая! Нсл.
абяц-аць-ацца,—см. под абецаваць.
абячаек-айка, предл.-айку, м.—ободок, образующий края сита, решета, кузова или "века" для "дзяжы". Шсл.; Ар. Загбаў арэшневы абячаек. Турэц, Сьміл. (Шсл.)
абячайка (Ар.; Нсл. 346), бячайка (Нсл. 26)-йкі-йцы, ж. 1.—лубочный (не только лубочный, С.) обод у решета и у мельничного камня (и т. п., С.) Нсл. 346—деревянный обод решета. Ксл. Абячайка карбатая. Нсл. 347. У века паламалася абячайка. Ст. Было б добрае рэшата, каб не паськяпалася абячайка. Абрэзкава, Сян. (Ксл.)
2.—круглая дырка в верхнем ручном жернове, куда сыплют зерна. Ксл. Ня сып поўную абячайку. Сянно (Ксл.). Ср. бічай.
абячэйка-йкі-йцы, ж.—абячаек. Шсл. У века трэба новая абячэйка. Голацак, Сьміл. (Шсл.)
абдзень, нареч.—за день, в течении дня. Ксл. Я зьехаў туды абдзень. Карма, Куз. (Ксл.) Ср. абудзён.
абдз-ерці-іраць,—см. под дзерці.
абдз-ерціся-ірацца,—см. под дзерціся.
абдзець—обмануть. Ксл. Ён яго абдзеў. Баравыя, Куз. (Ксл.)
абдзёрка-ркі-рцы, ж.—мука со снятой на мельнице шелухой. Юрсл.; Ксл. Змалоў абдзёркі пудоў шэсьць. Юрсл. З абдзёркі хлеб смачнейшы. Марчонкі, Сур. (Ксл.)
абдзёўб-аваць-аць,—см. под дзяўбаць.
абдзяжыць,—см. под дзяжыць.
абдзял-яць-іць,—см. под дзяліць.
абдзяўб-аць-аны,—см. под дзяўбаць.
абдзімаць,—см. под дзьмуць.
абдзірош-ша, предл. и зват.-шу; мн. род.-шаў, м.—порванная одежда, отрепье. Шсл. Ськінь ты гэты абдзірош. Дукарка, Сьміл. (Шсл.)
абдзірала—берущий или требующий непомерной цены, платы. Ці ў яго дакупішся? Абдзірала гэты скуру хоча зьдзерці, а ня то што. Міцькаўшчына, Імсьц. (Бяльсл.)
абдзіраньне-ня, предл.-ню 1.—обдирание 2.—абдзёрка, шатроўка. Юрсл. Абдзіраньне ссыпім у бочку, а сьвіньням няхай у мяхох. Юрсл.
3.—снимание на мельнице шелухи с зерна. Юрсл. На абдзіраньне радоўка вялікая, змалоў упроста. Юрсл.
абдзіркі-каў, мн. ч.—поношенная, потрепанная одежда, обувь; обноски. Малыя дзеці абдзіркі носяць большых. Палуж. Краснап. (Бяльсл.)
абдзьмух-аць-аны,—см. под дзьмуць.
абджогаць-аю-аеш-ае, повел.-ай-айма, соверш.—отхлестать. Абджогалі хлапца розачкамі. Дзіснакіта, Імсьц. (Бяльсл).
абджыгаць,—см. под джыгаць.
абджынджарыць, соверш., перех., област. —высечь. Дсл. Абджынджарыла яго матка розкаю. Дсл.
абзой-оя, предл.-ою, м.—плосковыпуклая доска, крайняя из бревна; горбыль. Бяльсл. На мост дошка з абзоям пойдзе, далоў яго можна павярнуць. Імсьціслаўе (Бяльсл.). См. аполак. Ср. абза.
абза-зы-зе, ж.—нижний слой коры дерева. Ксл. На кажнай цалёўцы ёсьць абза — чаму так чысьціў? Храпавічы, Куз. (Ксл.) Пад гэбаль лучыла жывая смала, ды к на дошцы абза асталася. Чашнікі (Ксл.) Перш абчашы абзу на дошцы, а тады будзем яе спушчаць. Варсл.
абзадачыць и азадачыць-чу-чыш-ча, несоверш., перех. или чаго—дать задаток при покупке. Шсл. Паеду, каб дзе хлеба абзадачыць. Слопішча, Шацк. (Шсл.) Нашы ўжо азадачылі пасеку.
абзаводак-дку, м.—обзаведение (животными, С.) МГсл.; Нсл. 347. Памажы на абзаводак. Нсл. Цяліцу даў на абзаводак. Нсл.
88 👁