абабэніць-ню-ніш-не, соверш., безлич. —вздуть живот от объядения. Шсл. Абабэніла жывот. Ст.
абабэнчыць-чу-чыш-ча, соверш., безлич. — абабэніць. Сымонаву авечку абабэнчыла. Дуброўка, Пух.(Шсл.)
абабіць,—см. под біць.
абабіцца,—см. под бабіцца.
абабка-бкі-бцы, ж.—ободранный липовый или вязовый ствол дерева, на котором еще растут сучья. Бяльсл. На абабцы адрэзаў сук. Брылёўка Краснап. (Бяльсл.).
аб-абраць-іраць-раць,—см. под берці.
абабрацца,—см. под берціся.
абагнаць,—см. под гнаць.
абагнацца,—см. под гнацца.
абагульняць-яю-яеш-яе, несоверш., перех. —обобщать. Соверш. абагульніць-ню-ніш-не—обобщить. МГсл. Прич. абагульнены. Отгл. имя сущ. абагульненьне-ня, предл.-ню—обобщение. МГсл.
абадай, междомет.— а чтоб. Варсл. Абадай той зьгінуў, хто па доктара пашоў. Варсл.
абадмацца,—см. под дмацца.
абаднець,—см. под днець.
абадранец-нца, предл.-нцу, зват.-нча, м. —оборванец. Нсл. 350. Даўна абадранцам ходзе. Нсл. Уменьш. абадранчык. Нсл. 350. Малы абадранчыкам бегае. Нсл.
абадранка-нкі-нцы, ж.—оборванка.
абадзіночыць,—см. под адзіночыць.
абадзісты-тая-тае—полукруглый, на подобие обода. Варсл. У гэнай дзяўчыны, як і ў маткі, нос абадзісты. Варсл.
абадзьмуты-уць,—см. под дзьмухаць.
абадзьмуцца,—см. под зьмуцца.
абаджгаць,—см. под джгаць.
абазволіць-лю-ліш-ле, соверш.—освободить от чего. Варсл. Я на гэтым товару не зарабіў, але рад, што рукі абазволіў, як прадаў яго. Варсл.
абазвацца,—см. под звацца.
абазурыцца,—см. под бязурыцца.
абакула-лы, общ.—обманщик-ица, преимущественно такие, которые в глаза обманывают, Нсл. 1, 344. обманщик, плут. Гсл.; Дсл. О! ён вялікі абакула, кажнаму пратрэць бакулы. Нсл. 344. Ня бачыў я гэткага абакулы, горш за таргача. Нсл. Ён такі абакула! Дсл. См. бакула.
абакуленьне-іць-іцца,—см. под бакуліць.
абакульнік-іка, предл.-іку, зват.-іча, м. —обманщик. Бяльсл. Ня йдзі да Янкеля ў краму — ён абакульнік. Бяльсл.
абакураць,—см. под кураць.
абалона-ны-не, ж.—верхний слой дерева до сердцевины. Шсл. Нядобры стол: дошкі з аднае абалоны. Ст. См. абалонь.
абалоністы-тая-тае, 1. сделанный из верхних слоев дерева, "абалоны". Шсл. Ня купляй абалоністага цэбра. Ст. 2. клетчатый. Вой Абалоністая хустка. Войш.
абалонка-нкі-нцы, ж.—оконное стекло (стекло в окне, С.) Шсл.; Войш.; Ксл. Дзяцё выбіла абалонку. Крамяні Пух. (Шсл.). Дзці, дурэючы, пабілі абалонку. Селядцова Беш. (Ксл.). См. балона, балонка.
абалонь-ні; мн. ч., род.-няў, ж. 1. луговое побережье реки, заливаемое во время разлива. Глуск (Янк. І, 23). См. абалоньне. 2. верхний слой древесины, вокруг сердцевины свола. Ксл. Гэта бярно ня годзіцца, бо абалонь сусім гнілая. Высачаны Выш. (Ксл.).
абалоньне-ня, предл.-ню, ср.—заливное место у реки. Ксл. Добра мець такое абалоньне, як у вас — сена хопе. Аляксандрава Гар. (Ксл.). См. абалонь 1.
абалак-лка, м.—тонкое и короткое полено. Варсл. Гэты абалак толькі цьмее на агню, а карысьці зь яго ніякае. Варсл.
абаланясты-тая-тае—с изображенными клеточками (четырехугольниками). Варсл. Завяжы, дачушка, абаланястую хустку. Варсл.
абалачок-чку, предл.-чку; мн. ч.-чкі-чкоўчком, мн. ч., предл.-чкох, м.—облочко. Глуск (Янк. І, 23). Ср. булак.
абалваніць,—см. под балваніць.
абалваніцца,—см. под балваніцца.
абамкнуцца,—см. под мкацца.
абамлёлы-лая-лае, 1. находящийся в обморочном состоянии. 2. оторопелый. Ён, абамлелы ад страху, адмахаваўся ад іх ценькім сваім кіёчкам. ЗСД. 82. 3. увядший. Шкада было абамлелага варыва.
абам-леньне-ець,—см. под млець.
абамраваць, несоверш., облает.—ослабевать. Ксл. Соверш. абамрэць-эю-эеш-э—ослабеть. Ксл. Конь сусім абамрэў. Каралёва Выс. (Ксл.).
абаніты-тая-тае, облает.—балованный. Ксл. Мой сын страшна абаніты. Абанітае дзяцё. Рудня Аз. (Ксл.).
абапольна, нареч.—совместно, пополам (обоюдно, С.) Гсл.; Нсл. 344. Абапольна дзяржаць двор. Нсл. Сенажаць скасілі абапольна, а потым дзялілі сена. Пірагова Імсьц. (Бяльсл.).
абапольны-ная-нае—совместный (общий, обоюдный, С.) Нсл. 344. То наша абапольнае дзяржаньне. Нсл. Млын гэты — іх абапольны: разам дзяржаць. Жарaціна Імсьц. (Бяльсл.). Гэта поле абапольнае ўсяго сяла, а сеяць яго хто купе. Гібалы Касьцюк (Тм.).
абапал, предлог.—по обеим сторонам, Нсл. 344. с двух сторон, Гсл.; Дсл. по обе стороны. Ксл.; Шсл. Абапал дарогі ехалі хурманкі. Пятніцкая Беш. (Ксл.). Абапал ракі, дарогі лес. Нсл. Мужыкі жывуць абапал рэчкі. Дсл. Яна будзе спаць моцна, абапал яе будуць стаяць дзьве бочкі віна. Смол. (Дсл.). Абапал дарогі бярэзы. Тм. Узяць абапал—взять поперек (человека), Нсл
93 👁