чарнабёль-лі, ж.—чернобыльник. МГсл.
чарнабрывёц-ўца, предл.-ўцу, зват.-ўча, м.—чернобровый мужчина.
чарнабрывы, -вая-вае—чернобровый. Верканька Стдуб.(Косіч 3); Варлыга: Назіраньні, 39. Чарнабрывы дзяцюк выступіў наперад. Шакун: Сьлед, 17.
чарнабрыўка-кі-цы, ж.—чернобровая женщина. Дзеўка чарнабрыўка. Бых.(Романов VIII, 490).
чарнагуз-уза, предл. и зват.-узе, м.—аист. Красьн. (Дсл.); Пісараўка Імгл.(Сержп.: Отчет, 9); Растсл.
чарнавокі-кая-кае—черноглазый. ЗСД 213.
чарнець-ею-ееш-ее; повел.-ей-ейма, несоверш.—становиться черным или более черным. Соверш. шчарнець—совершенно почернеть. Ар.; Ксл. Шчарнеў зусім ад хваробы. Асінаўка Выс. (Ксл.). Прич. шчарнелы—почерневший. Такое даймо робяць старадаўнія шчарнелыя ад часу патрэты. ЗСД. 85. Сяло — шчарнелая глыба. Я. К.(Адплата, 3). Соверш. учарнець—стать совершенно чёрным. А цяпер(лісты) адсырэлі, трэба ізноў падсушыць, бо ўчарнеюць. Місько: Хлеб(Беларус, Но. 174). Пачаў цалаваць учарнелую руку. Гарун: Сьвята.
чарнявы,—см. под чорны.
чарняціна-ны-не, ж.—крашенная в черный цвет ткань. Ксл. Нехта пашоў у чарняціне. Барсукі Аз. (Ксл.). См. чарніна.
чарніна-ны-не — чарняціна. Ксл. З чарніны пашыла порткі. Сураж (Ксл.).
чарніцы-цаў( одна чарніца)—черника. Ар.; Ксл.; Шсл.; НК: Очерки, 478. Чарніцы — дорыя ягады. Лялыкі Аз. (Ксл.). Дзеўкі пайшлі ў чарніцы. Ст. Единств. ч. чарнічына -ны. НК: Очерки, Но. 902.
чарнушка-шкі-шцы, ж.—монашенка. МГсл.; Гсл.
чарпок-пка, предл.-пкі-пкоў-пком, мн. ч., предл.-пкох, м.—рыболовный снаряд, служит для извлекания оставшейся в "каўдобінах або затручанае" рыбы, задыхающейся при мочке льна и пеньки, а также при зимних "тохах", как и более крупной, попавшейся на удочку. НК: Очерки, 499.
чарпак — ковш. Гсл.
чарпак-ка — чарпло. Ксл. Валодзька ў чарпак налавіў хунтаў пяць рыбы. Ваяводкі Віц. (Ксл.).
чарпло-ла, мн. ч. чэрплы-лаў, ср. 1. небольшая клёпчатая посуда на длинной рукояти для черпания воды из прорубей и зернового хлеба из закромов. НК: Очерки, 84.
2. сетка обыкновенно четырехугольной формы, которую на длинной палке-рукоятке опускают в мутную воду на дно реки, чаще весной, и через некоторое время вытягивают с мелкой зашедшей туда рыбой. Ксл. Бяры чарпло! Берашоўцы Беш. (Ксл.).
чартоў зуб(клык)—спорынья. Ар.
чартовы гарлачы—белена. Дсл. 198.
чартова срэбра—чистотел(трава). Гсл.
чартаўня-ні-ні, ж.—чертовщина. МГсл.
чарвівік-іка, предл.-іку, зват.-іча, м.—что-л. с червями. Ар. Гэты яблык чарвівік. Ар.
чарвіўка-ўкі-ўцы, ж.—что-л. с червями. Ар. Даў чарвіўку ігрушу. Ар.
чарц-янё-юга,—см. под чорт.
чарціха-іхі-ісе, ж.—чертовка. МГсл.
чарцы-цоў( один чарэц)—белые черви, служащие наживкой для рыбы. Ксл. Ляшчы а падусту ловяць на захве на чарцы. Маркоўшчына Віц. (Ксл.). Вудаль у трыбусе жывёлы гадуе чарцы на кручок вуды. НК: Очерки, 510.
чары-раў, мн. ч.—волшебство.
чарыць-ру, чэрыш, чэра, несоверш.—плодить, свойственно пчелам и им подобным насекомым. Нсл. 697. Пшчолы чэраць, начарылі ўжо. Нсл.
зачырыць-ру, зачэрыш-ра, соверш., перен. —сделать беременной. Ксл. Гэта ён Ганку зачырыў. Адамёнкі Лёз. (Ксл.). Соверш. начарыць-ру, начэрыш-ра—наплодить(о пчелах и под.) Нсл. 697. См. чарыць.
чарыцца—плодиться, свойственно пчелам(и под. наскомым, С.) Нсл. 698. Пшчолы чарыцца пачалі, начарыліся. Нсл.
чарыцца-ыцца—плодиться, свойственно пчёлам. Нсл. 698. Пшчолы чарыцца сталі. Нсл. Соверш. зачарыцца. Нв. зачарацца—зараждаться(о пчелах). Нсл. 193. Пшчолы зачараюцца ад маткі. Нсл.
час, часу—время. Ар.; Пушкары Сян. (Ксл.); Шсл.; МГсл. За работаю няма часу калі й аддыхнуць. Ст.
час улягу—пора ложиться спать. Смл.
да часу—до определенного момента, Ар. временно. Да часу хай будзе й так. Ст.
таго часу—в то время. Гсл.
у часе—во время. У тым часе голас азанны ўчуў. Кіт. 9263. Неяк цесна робіцца ў грудзёх у часе разьвітаньня. Кавыль: Ростань, 5. Уменьш. часок-ска.
часіна-ны; мн. ч. часіны—момент, (Гсл.) короткий промежуток времени, приблизительно минута. Ар. Бусел падняў нагу, паслухаў часіну ды заклякатаў ізноў. Шакун: Сьлед, II. Адзержыцеся тут на часіну. Нсл. 359.( под адзержаваць). У часіну нараджэньня Хрыста ўзмацняецца літургічнае жыцьцё. Т. Р.(Сяўбіт, Но. 13). Пабуду тут яшчэ прыемную часіну. Салавей. Яны ляжалі колькі часінаў. Дудзіцкі("Бацьк.", Но. 437-438). У гэтую часіну ўшчаўся страшэнны грукат. Дудзіцкі (Бацьк., Но. 435-436). Ня згуляў вольнай часіны, капейкі ня пусьціў на вецер. Нязнаны("Бацькаўшчына", Но. 115-116.
2. минута.
91 👁