Сураск.(Сержп.: Отчет, 10). Уменьш. чарачка-чкі. Ар.; Мішкава Куз. (Ксл.).; Шсл. Каму па дзьве чаркі папала, а каму дык і чарачкі не дасталася. Ст.
чарада-ды; мн. ч. чароды-даў, ж. 1. стадо. Шсл. Ягнё адбілася ад чарады. Ст.( под адбівацца). Карова не пад'ядае ў чарадзе. Ст. Наша чарада злучылася з чужою. Ст.( под злучаць).
2. ряд, вереница. Гсл.
3. толпа. Гсл.
чарадзей-ея, предл.-дзею, зват.-дзею, м.—волшебник, МГсл. колдун.
чарадзей-дзяя, предл.-дзяю, зват.-дзею, м.—волшебник, МГсл. колдун.
чарадзейства-ва; мн. ч.-вы-ваў, ср.—волшебство. МГсл.
чарано-на—ручка ножа, вилки и т.п. Гсл.,—черенок(рукоятка).
чарапанка-нкі-нцы, ж.—голова, презр. Нсл. 697. Ня лезь, па чарапанцы заробіш. Нсл. 697.
чарапень-пня, предл.-пню; мн. ч.-пні-пнёў-пнём-пні-пням-пнёх, м.—горшечный черепок(обыкновенно годный к чему-л., С.) Нсл. 697,—черепок, часть разбитого горшка и т.п. Гсл. Повен чарапень насыпаў арэхаў. Нсл. Прынясі з крыніцы чарапнём вады. Нсл.
чарасло-ла; мн. ч. чарослы, 1. широкий ремень, пояс, предназначаемый для ношения значительной звонкой монеты.
2. жмуток. Барсл., Пол., Лепл. (Юхн.). Яшчэ ё колькі чарослаў лёну, каб атрапаць іх. Барс., Пол., Лепл.(Юхн.). Выкасіў чарасло ды пашоў спаць. Барс., Пол., Лепл. (Юхн.).
чараваць-рую-руеш-руе, каго-што, несоверш.—колдовать. Ар.; МГсл.; Нсл.; Ксл.; Ар.; Гсл. Чараўнік яму чараваў, каб струны парваліся. Гуліна Сян. (Ксл.). Соверш. зачараваць, каго-што—заколдовать, (Гсл.) заворожить, Шсл. очаровать. Гсл. Усяроўна як хто яго зачараваў: так увязаўся за гэтаю дзеўкаю. Ст. Соверш. ачараваць —околдовать. Ты ня спала, але была няжывая; цябе нехта ачараваў. Н.(Афанасьев, III, 1914, 105). Я была зачаравана красой лесу. Ю. Жывіца("Прыйсьце", Но. 1). Отгл. имя сущ. зачараваньне, 1. очарование. Гсл.
2. действие волшебства. Гсл.
начараваць—наколдовать. Нсл. Ты можа нчараваў мне; пі сам. Нсл.
падчараваць—очаровать. МГсл.
чаравікі-каў( один чаравік)—мелкие башмаки, НК: Очерки 126. ботинки, башмаки, Растсл.; Ксл.; Шсл. башмаки, ботинки без голениц. Ар. Ну й пашыла ж ты чаравікі, хоць на нос надзявай( зн. узкие). Ст. Чаравікі нашу новыя. Пухінка Сян. (Ксл.). Уменьш. чаравічкі. Ар.
чаравічкі,—см. под конікі.
чаравічкі,—см. под чаравікі.
чараўнік-іка, предл.-іку, зват.-іча; мн. ч.-кі-коў-ком-коў-камі-кох, м.—волшебник, колдун. Гсл.; Ар.; Ксл. Барыс чараўнік. Курчына Куз. (Ксл.).
чараўніца-цы-цы, ж. 1. волшебница, колдунья. Гсл.; Ксл.; Ар. Яна, пэўне, чараўніца. Навікі Віц. (Ксл.). Караліца казала прывесьці да сябе бабу-чараўніцу. Н.(Афанасьев, II. 1914, 105).
2. обворожительница. Гсл.
чараўніцтва-ва, ср.—волшебство. МГсл.
чарэдны-ная-нае—опрятный. Ксл. Гэта баба чарэдная. Застарыньне Беш. (Ксл.).
чарэмха-хі-се, ж.—черёмуха. Ар. Чарэмхі пах. Кавыль: Думы, 49.
чарэн, чарана—верх кухонной печи. Растсл., — чарэнь. См. чарэна, чарэнь, чарэньне.
чарэна-ны-не, ж.—верх печи. ПНЗ. — чарэнь.
чарэнь-ні-ні, ж.—верх (кухонной)печи, служащий для сидения, просушки и лежания. Шсл.; Ксл.; Сакуны 13. Чарэнь нагарэла, аж ня ўседзець. Ст. Пастаў боты на чарэнь. Сянно(Ксл.). Ляж жыватом на чарэнь! Тм. Рашчыніла яна ўчора зь вечара хлеб, паставіла дзяжу на чарэнь. Місько: Хлеб(Беларус, Но. 174).
чарэньне-ня, ср. — чарэнь. Шсл. Вывалілася ў печы ўсё чарэньне. Полацак Сьміл. (Шсл.).
чарэсьленік-іка, предл.-іку, м.—широкий мешочный пояс из кожи, предназначаемый для ношения значительной звонкой монеты. НК: Очерки, 130.
чарэшня-ні-ні, ж.—черешня. Ксл.; Аш. У мяне ў садзе растуць чарэшні. Лужасна Куз. (Ксл.). Ой, у садзе вішня, чаму ж не чарэшня? Любіліся, кахаліся, чаму ж не бярэш мя? Из нар. песни.
чарэшнік-іку, предл.-іку, зват.-іча, м. —черешневый кустарник, Ксл. черешневый сад, садик. У чарэшніку з бахарам абымалася. Дубовае Беш. (Ксл.).
чаркасоўка-ўкі-ўцы, ж.—портяной тканый платок. Нов. Сяло Беш. (Ксл.).
чаркавацца-куся-куешся, несоверш., взаим. —пить, обращаясь к следующему из сидящих в ряд по очереди. Нсл. 695. Чаркуйцеся, госьцікі! Нсл. Соверш. абчаркавацца. Нсл. 695. Абчаркаваліся, дзякуй! Нсл.
чаркесы-саў, мн. ч.—безузорная ткань. Ксл. Яна тчэць у чаркесы. Заазер'е Сян. (Ксл.).
Чаркесы( один Чаркес)-саў—Черкессы, один из народов северного Кавказа.
Чарноха-охі-осе, ж.—имя черной коровы. НК: Очерки, 357.
чарнота-оты-оце, ж. 1. черный, темный цвет чего-л., чернота.
2. отрицательное, порочное свойство или поступки. Пушчае такую чарноту. Рэч. пав.
чарноцкі-кая-кае—монашеский. Мгсл.
79 👁