Старонка 1300
◀ / 1324 ▶
чапляць, 1.—цеплять. Ар.; Ксл.; Шсл.; Растсл. Чапляйце коні ў плуг. Ст. Што ты чапляеш на мяне? Шаркі Куз. (Ксл.). чапіцца-плюся, чэпішся, да каго—приставать к кому. Шсл. Чаго ты чэпішся да мяне? Ст. Дарма няма чаго чапіцца да чалавека. Ст. адчапіцца, -чаплюся-чэпішся—отцепиться. Ксл.; Ар. У яго адчапілася вяроўка. Забор'е Сян. (Ксл.). 2. отвязаться, отстать. Ксл.; Шсл.; Ар.; Гсл. Адчапіся ты ад яго! Навікі Віц. (Ксл.). Несоверш. адчэплевацца, адчапляцца —отцепляться. Шсл. Нешта не адчэплеваецца паліца ад плуга. Ст. Возвр. зачапіцца —зацепиться. Шсл.; Ар. Вяроўка зачапілася за граблі. Ст. рашчапіцца, расцепиться. Ар. Соверш. начапіцца—придраться. Нсл. Ня ведаю чаго й за што ты начэплюешся, начапіўся на мяне? Нсл. начэплевацца, 1. навязываться. Нсл. 2. рассчитаться, прервать связь с кем. Нсл. Рашчапіся ты зь ім, ато яны цябе ўвядуць у бяду. Нсл. 3. придираться. Нсл. чапкаць-ае, несоверш.—есть(о свиньях). Ар. чапля-лі-лі, ж.—цапля. МГсл.; Север(Косіч 87); Растсл.; Ксл. Панёсла чапля жабу. Санікі Беш. (Ксл.). чаплівы-вая-вае—цепкий. Ксл. Чаплівае насеньне нейкае. Стасева Выс. (Ксл.). чапняк-ка, ж.—звездчатка злаковидная. Stellaria graminea L© Ксл. Чапняк вось разросься — ня вывесьці. Лужасна Куз. (Ксл.). чапрук-ка, 1. суковатая палка. Халопенічы. 2. несамостоятельный человек. Халопенічы. См. папіхач. чапурна, нареч. к чапурны—щеголевато одетый. Ср. чапурны. чапурны-ная-ное—чисто, чопорно одевающийся, Нсл. 697. опрятно, щеголевато одетый. Арл. (Даль). Чапурны маладзён. Нсл. Чапурная дзеўка. Нсл. чапуруха-ухі-усе, ж.—мера водки, равная стакану. Нсл. 697. Паднёс імне пан добрую чапуруху гарэлкі. Нсл. чапурыць-ру-рыш-ра, несоверш., перех. —одевать щеголевато. Матка чапура, пачапурыла свае дачкі. Нсл. 697. Соверш. начапурыць—одеть щеголевато. См. чапурыць. Соверш. прычапурыць—приодеть щеголевато. Маці на паказ прычапурыла сваю дачку. Нсл. 517. Отгл. имя сущ. чапурэньне—прихорашивание. Гсл. чапурыцца-руся-рышся, 1.—одеваться по-щегольски, убирать платье понаряднее, НК: Очерки, Но. 275. прихорашиваться, Ксл.; Гсл. наряжаться, прихорашиваться, Растсл. одеваться щеголевато. Кур., Вар., Тул. (Даль). Дакуль ты будзеш чапурыцца? Даўгое Беш. (Ксл.). Даволі вам ужо чапурыцца. Рыбчына Сір. (Ксл.). Кажная дзеўка чапурыцца. Нсл. 697. 2. храбриться, Нсл. 697. важничать, чваниться и расхаживать как "чапура" (цапля). Кур., Вар., Тул.(Даль). Не чапурыся перад намі, мы знаем цябе. Нсл. Соверш. ачапурыцца—приодеться. Дсл. Ачапурыліся трошку. Дужаева Бельск. п. (Дсл.). начапурыцца, соверш. к чапурыцца 1, 2. Начапурыўшыся ходзяць дзеўкі. Нсл. Соверш. прычапурыцца—приодеться по-щегольски, убрать платье понаряднее, НК: Очерки, Но. 275. принарядиться. Растсл. Дзеўка як прычапурылася, дык і стала падобная да людзёў. Нсл. 517. Прычапурыцца ў самадзелку. НК: Очерки, 188. чапы-поў-пом, (НК), чэпы-паў, (Рудня Вял.)—затонувшие деревья то с отпавшими, то еще держащимися сучьями, а также камни и подводные бугорки. НК: Очерки, 513. чарот-оту, предл.-оце, м.—камыш, Гсл. тростник. Phragmites Communis Trip© Ксл.; Шсл. Нажалі чароту на страху. Ст. І чарот і сіта растуць у вадзе. Заронава Куз. (Ксл.). чапыжнік—весьма неопределенное имя при-изгородных и при-усадебных высоко поднимающихся растениях(крапива, чертополох, чернобыльник, хмель, белена и проч.) НК: Очерки, Но. 817. чаропка-пкі-пцы, ж.—сосуд в виде черепа, со изщербинами. Ар. См. чарапень. чароўна, нареч.—очаровательно. МГсл. чароўнасьць-ці, ж.—очаровательность. чароўны-ная-нае, 1. волшебный. Гсл. 2. очаровательный, Гсл. пленительный, чарующий. Быў ён(сьвет) прынадны і чароўны, зырэў у квецені шыпшын. Кавыль: Ростань, 37. Буду цемнай ночкай аб краіне роднай сьніць чароўны сон. А. Салагуб. Расплылася, як чароўны звон. В. Сірата. Чароўныя лятункі прышлі. Машара (Калосьсе, кн. І из 1935, стр. 9). Я спаткаўся з чароўнай дзяўчынаю. Трус(Калосьсе, Но. І, 1935 г., стр. 20). чара-ры-ры, ж.—чаша (сосуд для питья). А се чара князя Володимерова Давидовича. Кто из нее пь, тому на здоровье. А хваля Бога (и) своего осподаря великого князя. Выраз на чары чарнегаўскага князя Валадзімера Давідавіча да 1151 г. (Крымський: Укр. мова, 150). Дальлюць віно ў чару. Пісараўка Імгл.(Сержп.: Отчет, 7). Вышла маці сына сустракаці, вынесла яна тры чары віна. Адна чара віна зеляна, другая чара як мята-рута. Барадзінка Імгл.(Косіч 49). Чару мёду паднясеце. Гарун: Шчасьце М. Уменьш. чарка-ркі-рцы—рюмка. Растсл.; Ар.; Шсл.; Мішкава Куз. (Ксл); МГсл. Выпіў чарку гарэлкі, дык цяплей стала. Ст. Гатуй, пане, міскі, талеркі, нам па чарцы гарэлкі. Красновічы
Нават дробная праўка будзе карыснай. Не стаўце знакі націску, каб словы лепш знаходзілася праз пошук.
97 👁
◀ / 1324 ▶