Салодкая (салотка) смятана. Смятанка. Яг у банцы ацстойвая — гэто салотка сьмятана, бо малако сьвежо, ні кісло. Гр., параўн. у КТСБМ (510) салодкасметанковае масла (салодкасметанковае — ад салодкая смятана).
Кіслая (кісла) смятана. Блінцэ любіць аммачаць у кіслу сьмятану. Кр. Зрэдку ў гэтым значэнні ўжываецца слова вяршок (м). Пазьбірай вяршке: масло біцімям. Гр.
Смятана — агульнаславянскае слова, паходзіць ад сьметати; смятана — былы дзеепрыметнік залежнага стану прошлага часу жаночага роду (КЭСРЯ, 310). Літаральнае значэнне — 'сабранае, знятае', параўн. руск. сливки (ад сливать).
Масла (масло) н. Масла з кіслай, салодкай смятаны. Ці с кіслае, ці с салоткае сьмятаны — усяроўно масло ў нас. Гр.
Масла — агульнаславянскае слова, паходзіць ад мазаць: *mazslo; у выніку спрашчэння групы зычных зсл — мазсло>масла (Фасм., II, 578; КЭСРЯ, 194).
Маслянка ж. Маслёнка. Мой малы любіць піць масьлянку, адно сьвежу, як масло б'еш. Св.
Маслянка — 'маслёнка', Маст., Слон., Ваўк. (П. С.), Радашк., Шкл. (МДСБМ), Бял. (Мат., 34); маслянка, маслёнка, масленка — тс. (ЛП, 389); маслёнка — тс., Бял. (Мат., 34), Чэрв. (КСЧ); маслянка — 'маслёнка', Я. Колас (На ростанях), Ф. Багушэвіч (Выбраныя творы, 1952, стар. 127), А. Васілевіч (Шляхі-дарогі).
Маслёнка — пахта (РБС-53, БРС-62).
75 👁