2432. Галер — слова, сэнс якога не высветлены; талер — сярэбраная манета, якая была пашырана на Беларусі да ўз'яднання яе з Расіяй. Быў роўны тром злотым, або 90 польскім грошам. 2433, 2434. Грыўня, грыўна — тут: дробная сярэбраная манета ў 10 капеек. 2440. Адпраў — тут, відаць: спрадвеку. 2443. Ад даўгоў чалавек збяднеў, ходзіць у лапцях або басанож. 2463. Цвякнуў — гаўкнуў. Тут у параўнальным сэнсе. 2491, 2492. Забароны-прыкметы. 2498. Пра вобразны змест наватвораў узяхам і аддахам гл.: Янк. М., 101—103. 2525. На святы Адам — тут: ніколі. 2532. Зарукі — залог, заклад пад доўг. 2544. Што дадзена на павер, за тым трэба хадзіць, каб вярнуць. 2550. Гаворыць таму, хто не вяртае доўг. 2558. Тлумач. збіральніка: «Калі ад штукі тканіны застаецца кавалак». 2571. Касцер — мятліца, пустазелле, што расце ў жыце. 2581. Смаляныя — тут: прыліпчывыя. 2584. Г. зн. не трывалае, можа расплысціся, як крэйда ў вадзе. Рэкрутчына, салдатчына, войны. Водгукі на гістарычныя падзеі 2585. Лавец — тут: той, хто лавіў хлопцаў, якія хаваліся ад рэкруцкага набору (пасада была ўведзена Пятром I у 1705 г. і існавала да 1874 г.). 2589. Уцёкі ў лес, хаванне ад рэкруцкага набору. 2590. Чырвоная шапка — адзнака салдацкай службы. 2592. Маскалі — салдаты царскай арміі. 2596. Гаварылі пра рэкрута, які рэдка вяртаўся дадому. Калі ж, праслужыўшы 25 год, вяртаўся дадому, ужо не знаходзіў сваёй радні. Радкі з рэкруцкай песні. 2599. Фрак — тут іронія, маецца на ўвазе сялянская світка. 2621. Вуланчык — паменш. ад улан, салдат-кавалерыст (татар. улан — хлопец). 2632. Правод — правадыр, камандзір. 2641. Гл. таксама тэкст VII, 145. 2642. У вайну разносіцца многа чутак. 2648. З падання пра паход Уладзіміра на радзімічаў: «Быў у яго ваявода Воўчы Хвост, і паслаў яго Уладзімір перад сабою, Воўчага Хваста; сустрэў радзімічы на рацэ Пішчане, і перамог радзімічаў Воўчы Хвост. Так Русь і дражніць радзімічаў...» (ПВЛ, I, 59). 2649. Тут, як меркаваў Карскі, магчыма ўказанне на князя Мсціслава Харобрага (Мсціслаў Уладзіміравіч, памёр у 1036 г.). Але, магчыма, гэта князь Мсціслаў Удалы (памёр у 1228 г.). Ад іх паходзіць і назва горада Мсціслава (зараз Магілёўскай вобл.). Гл.: Е. Ф. Карский. Белорусы, т. III, ч. 1, стар. 395. 2650—2655. Памяць пра набегі татар на Беларусь. 2650. Басурманы — першапачаткова проста іншаверцы, нехрысціяне, асабліва мусульмане; пазней — іншаземцы-захопнікі, ворагі.