310. Вяроўкай рэжа — дакладна адмервае, г. зн. скупы. 316. Крупеннік — той, хто харчуецца крупеняй, скнара. Так сяляне звалі шляхту (Нос., Слов., 254). Не відаўся — відаць, памылкова; трэба — навідаўся. 350. Згодзім — тут: аддадзім. 351. Альбрэстава, Альбярстоў — трэба меркаваць. Альбрэхтава ў Расонскім р. Віцебскай вобл., дзе некалі быў езуіцкі манастыр, у якім асабліва жорстка абыходзіліся з прыгоннымі сялянамі. 353. Кашок — кош, сплецены з лазы кузаў, скрыня па возе для перавозкі гародніны, бульбы. 354—356. Пра сваволле паноў у адносінах да жанчын, сваіх падданых. 357. Ванчосы — дубовыя брусы, якія вывозіліся ў Рыгу для будавання караблёў. 365. Казна — тут: грошы. 397. Грыцкі, Грыневічы, Грыцэвічы — відаць, назвы панскіх вёсак. 406, 407. Бабровыя ўгоддзі і гоны былі ўласнасцю пана-прыгонніка. За забойства бабра селяніна сурова каралі. 411. Прыгана — прычына, шкода, загана. 412. Уцечкі — уцёкі. 419. На асенняга Юр'я (26 лістапада) дазвалялася прыгоннаму селяніну пераходзіць ад аднаго пана да другога. Калі гэты парадак быў скасаваны, і з'явілася прымаўка. 420—446. Прыказкі, якія ўзніклі пасля скасавання прыгону. У іх сяляне па-свойму ацэньвалі значэнне і вынікі рэформы 1861 г. 420. Падданьства — прыгон. 427. Рокі — тут: часы. 430. Бяспаншчына — становішча пасля скасавання паншчыны. 441. Непрымушана — без прымусу. 447—479. Прыказкі і прымаўкі пра селяніна, пра ўсведамленне «мужыком» сваёй чалавечай годнасці, сілы, праўды, розуму, супрацьстаўленне сябе пану. 456—458. Панскі розум, панская мудрасць — тут: адукаванасць. 468. Аплаткі — просвіры (ад. грэч. prosphora — прынашэнне), спецыяльнае круглае пячэнне, якое ўжываецца ў царкоўным богаслужэнні. 480—490. Прыказкі і прымаўкі, частка якіх магла ўзнікнуць у чужым, не сялянскім асяроддзі (сярод шляхты, панства, местачковага люду). Насуперак прыведзеным вышэй прыказкам гэтыя з пэўнай пагардай ставяцца да простага селяніна. 484а. Шэсьдзённік — шэсцьдзённік, г. зн. прыгонны селянін, які рабіў на пана шэсць дзён на тыдзень, а толькі ў нядзелю на сябе. 486. Капа — грашовая адзінка ў Вялікім княстве Літоўскім, роўная 60 грошам. У народным быце капа наогул лік па 60 адзінак. Поп. Ксёндз. Царкоўныя служкі 515. Боб — тут: плата. 519. Палатна свой — сувой, скрутак. 532. Гадуе — тут: корміць. 534. Трэбнік — царкоўная кніга, па якой свяшчэннік творыць абрады.
Нават дробная праўка будзе карыснай. Не стаўце знакі націску, каб словы лепш знаходзілася праз пошук.
86 👁