295—314. Зусім іншага зместу прыказкі і прымаўкі пра ката. У параўнанні з сабакам, у ката, які жыве ў хаце, у цяпле, «жытка не аднака». Прыказкі знаходзяць і тут аналогіі ў паводзінах і характары чалавека.
304. Нагадвае загадку.
308, 309. Збройная, збродлівая — шкадлівая.
Хата. Хатняе абсталяванне і начынне
315—323. Замілаванне сваім уласным жыллём, адной з першых неабходных умоў існавання чалавека, якое выражана ў прыказках, амаль пазбаўлена ўскоснага сэнсу.
325—337. Няма горай бяды, як не мець сваёй хаты. А такіх бяздомных, што туляліся па чужых кутках, у старой беларускай вёсцы было нямала. Вось пра гэта і складзена многа прыказак і прымавак.
327. Прытон — прытулак. Даль, Слов., 519: Прытон (ад прыткнуцца або прытнуцца), прыстанішча, прыбежышча, прытулак, сховішча, прыстань.
329. Лом — тут: ламачча, г. зн. няма дома.
337. Шчурка — мышка.
346. Трохсценка — трысцен, сенцы, прыбудаваныя да хаты.
347—360. Пра халодную і наогул благую хату — цесную, цёмную, з дзіравай страхой і г. д.
356. Падруб — ніжні вянок зрубу, наруб — насечка, але тут, відаць, верхні вянок.
358. Пахно — смурод.
360. Пра начлег пад адкрытым небам (Добр., Смол., 114).
363—388. Пра печ і цяпло ў хаце. Печ — важнейшы элемент інтэр'ера старой сялянскай хаты. Функцыі яе былі вельмі важнымі: печ служыла для абагравання жылля, выпякання хлеба, гатавання ежы для сям'і і корму для жывёлы; чарэнь з'яўляўся яшчэ спальным месцам; на ім таксама сушылі збожжа, ягады і г. д. Апрача ўсяго печ па даўніх пераканпаннях была святым месцам у хаце («Сказаў бы, ды печ у хаце»), месцам жыхарства дамавіка, пры ёй выконваліся розныя абрады. Таму ў прыказках печы аддадзена значная ўвага.
385. Куравая хатка — курная, чорная хата, без коміна.
389—390. У няхітрым абсталяванні старой сялянскай хаты важную ролю адыгрывалі і лавы. Але тут пераносны сэнс: там ён знаходзіцца ўвесь час, «днюе і начуе».
394. Завала — тут: хлам, сгарызна, тое, што ўжо не патрэбна.
401—418. Прыказкі пра хатнія прылады, начынне і посуд часта змяшчаюць асацыятыўны змест.
410. Кармачык — кішэнны ножык.
411. Прыкмета-паверʼе.
419—429. Прыказкі і прымаўкі пра санітарна-гігіенічны стан старой сялянскай хаты. Многія з пераносным сэнсам.
419. Руда — гразь. (У суседа ў хаце столькі руды, што ўвайсці страшна. Бяльк., 391).
421. Перавяршыла — перасіліла, адолела.
423—425, 429. Гавораць пра гаспадыню, што не мяце хату.
426. Прыкмета-забабоны.
104 👁