У намінацыях шмат якіх родаў увасоблены характар паверхні: масляк, макрэц, ліпчак, зярнянка, павуцінавік, лускаватка, лускоўніца; у іншых — характар мякаці, яе кансістэнцыя, пах або смак: студзінаўка, крохленка, малачай, вільготнік, сухляк, гаркун. Па адметных асаблівасцях пласткоў паіменаваныя чорнапластовец, ружавянка, дугапластовец; па форме кіпраў (адтулін трубачак) — круглакіправік. Улічаны і характар плоданашэння: радоўка, крушняк.
Сярод экалагічных прыкметаў найчасцей бралася пад увагу прымеркаванасць грыбоў да асяроддзя. Сувязь з лесам альбо дрэвамі адлюстравана ў такіх назвах, як баравік, гаёвік, дрэўнавушка, вольхаўка; з мохам — махавік, вужоўка-імшанка; з грыбамі — грыбаўка; з лясным зеллем — травянец. Ёсць найменні, што паказваюць месца росту грыбоў — смаляковец, гнаявік, пожнеўка, пянёвік, шышкавец, або нейкія добрыя (добрык, сыравежка, пячурыца) ці благія якасці (вужовік, вужоўка, мухамора).
У некаторых выпадках не абышлося без складаных словаў: круглакіправік, дробназерліца, ружапросвіца, буйналускоўніца; давялося выкарыстаць і падвойныя намінацыі (радоўка-апенька, вужоўка-імшанка, апенька-варушка), але такіх мала. Такім чынам, можна канстатаваць, што нашу задачу мы выканалі ў поўнай адпаведнасці з Міжнародным Кодэксам батанічнай наменклатуры, які патрабуе ад навуковай тэрміналогіі не толькі універсальнасці, дакладнасці і унікальнасці, але і прастаты слоў-найменняў (унанамінальнасці).
У сувязі з патрабаваннямі Кодэксу мы ўдакладнілі некаторыя родавыя найменні, імкнучыся наблізіць іх да агульнапрынятых лацінскіх (міжнародных). Напрыклад, род Gomphidius з канцавым –us трэба перадаваць назоўнікам мужчынскага роду; аднак у рускай навуковай наменклатуры пашырана назва жаночая — мокруха. У беларускай літаратуры, а месцамі і ў побыце, таксама ёсць гэтая назва, але яна відавочна запазычана з рускай мовы, бо насельніцтва Беларусі грыбы гэтага роду традыцыйна заве воўчыя, ніякія, паганкі. На Украіне для роду Gomphidius прынятая назва пістрак (Симоненко, 1991), але яна не адлюстроўвае характэрную родавую прыкмету — наяўнасць тоўстага слізістага, “мокрага” покрыва, якое доўга захоўваецца на пладовым целе. У адпаведнасці з выкладзеным мы далі гэтаму роду назву макрэц, а усёй сям’і — Макрацовыя.
Тое ж давялося зрабіць і з родам Bolbitius: ранейшая назва благушка заменена на благун; адсюль і больш карэктная назва сям’і Благуновыя. І наадварот: род Hohenbuehelia — студзінавік, дрэўнавушка студзінавае ў ранейшых публікацыях назвалі, як належыць, жаночай назвай студзінаўка.
Ёсць значныя ўдакладнанні ў навуковай тэрміналогіі балетавых (трубачкавых) грыбоў. Возьмем, напрыклад, род Boletus цалкам, без вылучэння з яго ў самастойныя роды Gyroporus’а, Suillus’а, Xerocomus’а, Tylopilus’а, Leccinum’а. Лацінская назва Boletus паходзіць ад грэчаскага
84 👁