упіхаць—вталкивать. МГсл.; Ар.; Нсл. 68. Упіхаць каго ў пакой. Нсл. Сілаю няма чаго ўпіхаць, калі ніхто ня хоча браць. Ст. Соверш. упіхнуць—втолкнуть, Ар. ввернуть. МГсл.; Ар. Прич. упіхнёны—втолкнутый. Ар. - піхацца-аюся-аешся, несоверш., возвр. 1. иметь навык толкать, совать других, Нсл. 416. толкаться. Шсл. ; Ар. За што ты піхаешся, піхнуўся? Нсл. Ня піхайся, чалавеча, бо як піхну, дык аж прах цябе возьме! Ст. Однкрат. піхнуцца, сунуться. Нсл. 416. Піхнуўся да мяне. Нсл. Піхнуўся к імне біцца. Тм. 2. тискаться, продираться. Нсл. 416. Як ня піхайся, ня пройдзеш. Нсл. адпіхацца, несоверш.—отталкиваться. Шсл. Што вы вельма адпіхаецеся? Ст. Соверш. адпіхнуцца-нўся-нёшся-нёцца-нёмся-ніцёся—оттолкнуться. Ксл. Ён борзда адпіхнуўся ад берагу і паплыў на другі бок. Азярэцк Сян. (Ксл.). напіхацца, соверш. 1. натолкать вдоволь, надавать толчков. Нсл. 314. Досіць напіхаліся людзі гэтага беднага сірату. Нсл. 2. несоверш.—наедаться, набивать желудок. Нсл. 314. Не напіхайся, жывот будзе балець. Нсл. Соверш. напхацца-аюся-аешся, Нсл. 314. нажраться. Як сьвіньня, напхаўся бульбы. Ст. Напхаўся, як мех. Нсл. выпіхацца, несоверш., возвр. 1. высовываться. Нсл. 89. 2. перен.—показывать готовность к чему-л. Нсл. 89. Ня выпіхайся із сваею помаччу, із сваім дабром. Нсл. Соверш. выпіхнуцца. Нсл. 89. І ты тут выпіхнуўся із сваім носам. Нсл. упіхацца, страд. к упіхаць,—вталкиваться. Ар. Сена пошмат, ня ўпіхаецца ў пехцер. Ар. - піхель! междомет. означающее быстрый толчек, более относящийся к одушевленным предметам: толк! Нсл. 416. Піхель яго ад сябе, а ён і паваліўся. Нсл. - піхень, междомет. — піхель. Нсл. 416. Піхень яго ў сьпіну. Нсл. - піхень-еня, предл.-ню, зват. піхеню, м. —человек, которого нужно толкать к делу. Нсл. 416. Маю работніка аднаго, дый тога піхеня. Нсл. - піхісь!, междомет.—означ. быстрый толчек, более относящийся к неодушевленным предметам: толк! Нсл. 416. Піхісь стол, а стол набок. Нсл. Піхісь човен ад берагу. Нсл. - піхма, укрепляет знач. действия, 1. удвояя толкание. Нсл. 416. Піхма піхае з двара. 2. удвояя сование, набивание. Нсл. 416. - піхнуць,—см. под пхаць, піхаць. - піхнуцца,—см. под пхацца, піхацца. - піхцель-цяля, предл.-цялю, зват.-цёлю; мн. ч.-лі-лёў-лём, мн. ч., предл.-лёх, м. 1. веровочный с густыми ячеями мешок, затягивающийся в устье особою веровочною стяжкою, НК.: Очерки, 162. веревочная сетка, куда кладется сено в дорогу. Ксл. Набяры піхцель сена. Баркова Куз. (Ксл.). См. піхцер. 2. берестовый кошель для харчей в дорогу. НК.: Пасоб., Но. 61. - піхцёр-цяра, предл.-ру, зват.-цёру; мн. ч.-цяры-роў-ром, мн. ч., предл.-рох, м. 1. веровочный с густыми ячеями мешок, затягивающийся в устье особою веревочною стяжкою, НК.: Очерки, 162. веревочная сетка для сена, соломы. Напіхай у піхцер сена каню. Сураж (Ксл.). 2. весьма часто имеет насмешливо-укорызненный смысл и означает утробистого, малоподвижного человека, который движется "як пук" (куль соломы). НК.: Очерки, Но. 723. - пік, междомет., выражает. 1. быстрое поставление чего-л. на вид: торк! Нсл. 414. Пік яму ў нос яго ж дабром. Нсл. Пік яму ў вочы яго хітрыню. Тм. 2. положение того, который хотел что-то сказать в укор или в опровержение, но, озадаченный, замолчал вдруг. Нсл. 414. Пік, дый замоўчыў. Нсл. - піка, пікі, піццы, ж. 1. копье, Шсл. пика. Паехалі казакі з даўгімі пікамі. Ст. 2. нос (?, С.) Нсл. 414. Ня лезь, бо ў піку заробіш. Нсл. 3. лицо. Нсл. 414. Плюнь яму ў піку. Нсл. Піка ў піку скажу яму гэта. Тм. - пікаць-аю-аеш-ае; повел.-ай-айма, несоверш., каму, 1. букв. тыкать, совать в лицо, в нос. Нсл. 4141. Так і пікае кулакамі ў морду. Нсл. 2. перен.—говорить упреки, дерзости, выставлять на лицо пороки. Нсл. 414. Што ж ты так імне пікаеш. Нсл. Я табе самому пікну, аж нос скрывіш. Тм. Однкрат. пікнуць-ну-неш. Нсл. 414. Ані пікні імне. дапікаць-аю-аеш-ае, несоверш.—упрекать. БНсл. Аб чым бы Сымон не завёў гутаркі, дык Яначка на кажным слове дапікаў яму. Варсл. Соверш. дапікнуць. упікаць-аю-аеш-ае; повел.-ай-айма, несоверш., каму—упрекать. Ар.; Міх. Імне сястра ўпікае, што я позна прыходжу. Міх. Прич. упіканы—с упреками, упрекаемый. Упіканы абед гаркі. ЛБ., 18. Однкрат. упікнуць—упрекнуть. Ар.; Міх. Ня гневаўся, што стары ўпікнуў яму недалікатна. Шакун: Сьлед, 14. Аўтару нельга ўпікнуць незнаёмства. (Полымя 1927, УІ, стр. 181). - пікнуць,—см. под пікаць. - піла-лы, ж. 1. пила. Ар. 2. о сварливом человеке, непрерывно донимающем кого-л. попреками, придирками. 3. общ.—настойчивый-ая. Нсл. 414. Наш войт гэткі піла, што ня жывога падыйме на ногі. Нсл.