попел-лу, предл. и зват.-ле, м.—пепел, Гсл. пепел, зола. Ар.; Косіч 75; Нсл. 470. Золата і ў попеле відаць. Послов. Нсл. У печы шмат попелу, дык дровы блага гараць. Ст.
попелка—пепельница. МГсл.
попіхам, нареч.—толкая. Нсл. 471. Попіхам давялі да двара. Нсл.
попіс-ісу, предл. и зват.-ісе, м.—перепись. Нсл. 471. Попіс народу. Нсл.
попа-пы-пе, ж., дет.—больное место на теле. Ар.
поплавы-ваў—заливной луг. Жучкевіч, 16; Сакуны, стр. 5.
Поплавы-ваў—название улицы в г. Вильне, проходящей вдоль реки Вилейки.
поплаў-аву, предл. и зват.-аве; мн. ч. поплавы-ваў, м.—заливной(поёмный, С.) луг, Шсл.; Растсл.; ПНЗ. берег реки, заливаемый весной водой. Цымборскі. Сена прывезьлі з поплаву. Ст. Лукашонак зышоў з мосту і пабрыў поплавам. Вышынскі: Хата пад ліпой(Беларус, Но. 155). Во ў Мялешкі — знаеце таго, што на паплавох? хрэсьбіны сядні. Тм. Разам бегалі на поплаў ірваць кветкі. Марціновіч(Беларус, Но. 159). Крынічны плёск на росных паплавох сялацкія люляе думы-песьні. Пушча(Калосьсе 2, стр. 93).
поплеч, нареч.—рука-об-руку, рядом, Гсл. рядом, НК: Старцы 78. плечом к плечу. Шсл.; Растсл.; ПНЗ; Заазер'е Сян. (Ксл.). Якія ж гэта пайшлі сялом два хлопцы поплеч? Ст.
попрадкі-дак, единств. ч. нет.—посиделки(с прядением, С.) Шсл. Пайду к нашым на попрадкі. Ст. Я дома болей напраду, як на попрадках. Ст.
попрыг, нареч.—порознь, отдельно. Нсл. 472.
попыт-ту, м.—спрос, осведомление. Гсл.
порах-аху, предл.-асе, зват.-аша, м. 1. порох. Ар.
2. областн.—прах, пыль. Нсл. 475. Порахам запала скрынка. Нсл. На порах пагніло ўсё. Тм.
3. областн.—земля. Нсл. 475. Патуль буду помнець, пакуль порахам вочы не засыпець. Поговор. Нсл.
4. род. пораха—малейшее количество. Нсл. 475. Ні пораха не засталося імне. Нсл.
пораты, прич. к пароць —распоротый. Нсл. 474. Поратая сарочка. Нсл. Шытае й поратае знае. Послов. Нсл.
пораваццa-уюся-уешся, несоверш.—хлопотать по хозяйству. Растсл.
пораўня, нареч.—рядом. Ягоныя пачуцьці былі далёка ад Ванды, хоць ішоў ізь ёй пораўня ды дзяржаў пад руку. Шакун: Сьлед 14.
порхаўка-ўкі-ўцы, ж.—гриб дождевик, который, когда высохнет, бывает наполнен самой мелкой пылью. Ар.; Нсл. 476. Раздушыў нагою порхаўку. Ст.
поркала-лы, общ.—копотун. На краскі буркліва прымошчаваліся вечныя поркалы-шчамялі. ЗСД 172.
порканьне-ня, предл.-ню; мн. ч.-ні-няў, ср. 1. отгл. имя сущ. к поркаць, поркацца.
2. шарение, искание чего-л. Нсл. 474. Дадзеў ты сваім порканьням. Нсл.
3. медленный сбор куда-л. Нсл. 474, копошение. Пакуль будзе гэта тваё порканьне? Людзі зьберліся даўно, а ты ўсё поркаешся. Нсл.
поркаць-аю-аеш-ае, повел.-ай-айма, несоверш. 1. шарить, искать чего-л., роясь. Нсл. 474. Досіць табе поркаць тут. Нсл.
2. ковырять. Міх. Ср. папоркаць 1. Соверш. напоркаць, а) напороть, Шсл. ковыряя, наделать дырочек. Напоркай уперад дзірачак у скураце, а тады шый. Ст.
б) мало сделать(медленно и неискусно работая, С.) Шсл. Што ты тут напоркаў — адны ганькі ўзараў. Ст.
3. пороть, тревожить. Шсл. Узяў кій ды поркае ў гняздо. Ст. Соверш. прапоркаць —провертеть(прорвать насквозь, С.) Нсл. 527. Сьвіньня прапоркала мех. Нсл.
4. будить, толкать. Нсл. 474. Поркай, распоркай яго пад бок, няхай устане. Нсл. Соверш. прыпоркаць—частыми побуждениями заставить приняться за работу. Нсл. 508. Цябе ніяк ня прыпоркаеш да работы. Нсл. Соверш. распоркаць —разбудить, толкая. Распоркай яго; пакуль ён будзе спаць. Нсл. 557. Дзеці, рана распорканыя, дрэмяць. Соверш. успоркаць —разбудить от кркпкого сна. Нсл. 73. Ня борзда яго ўспоркаеш, Нсл. Прич. успорканы—разбуженный толканием. Нсл. 73. Дзеці рана ўспорканы. Нсл. Соверш. паўспоркаць—растолкать от сна(многих). Нсл. 430.
папоркаць, 1. соверш. к поркаць, 1, 2—поковырять. Ён тут не ўзараў, а толькі папоркаў. Міх.
2. соверш. к поркаць 3—пороть, распарывать некоторое время.
поркацца-аюся-аешся, несоверш. 1. рыться. Нсл. 474. Чаго ты тут поркаешся з лучынаю? Нсл. Соверш. паўспоркацца —начать искать чего-л.(о многих); засуетиться, ища чего-л. Нсл. 430. Чаго вы тут паўспоркаліся з агнём? Каб не заранілі іскры, з лучынаю паўспоркаўшыся. Нсл.
2. копошиться с работою, Ар.; Шсл. заниматься медленно, неспешно работать. Нсл. 474. Пакуль ты будзеш поркацца із сваей работаю? Нсл. Поркаецца цэлы дзень чорт ведае з чым? Ст. До табе поркацца ў гэтым рызьзю! Любашкова Выс. (Ксл.). Поркайся бардзей; цябе ждуць, а ты ўсё поркаешся. Нсл. Соверш. прапоркацца—промедлить, суетливо собираясь в путь или на работу. Нсл. 527. Цэлую гадзіну прапоркаўся, пакуль зьберся. Нсл.
85 👁