Старонка 498
◀ / 1324 ▶
жарабіцца, жарэбіцца, несоверш.—жеребиться. Ар.; Шсл. Кабыла будзе ўборзьдзе жарабіцца. Ст. Соверш. ажарабіцца—ожеребиться. Ар.; Шсл. жарало, (Ск. III Царстваў; Радзів. летапіс, з адв. Ганцоў, 183) 1. жерло(узкое, глубокое или горлообразное отверстие, С.). Гсл.; БНсл.; Ксл. Жарало ў гэтай рулі вялікае. Чырзорка Чаш. (Ксл.). 2. жерло, отверстие в какую-л. пропасть, Нсл. 154. отверстие в виде провала, Вят., Вост. (Даль, под жерло) жерло огнедышащей горы. Тм. Жарало ў падзямельле. Нсл. 3. отверстие хлевной ямы или погреба, выкопанного в земле для хранения на зиму огородных овощей. Нсл. 154; Гсл. 4. горло у большого сосуда на винокуренном заводе. Нсл. 154. Жарало казана шырокае. Нсл. 5. дыра, из которой вытекает жидкость. Ар. Жаролы ў цыцках каровы захрасьлі. Ар. 6. ключ, родник, Вят., Вост. (Даль) источник. жарало права—источник права. 7. (перен.)—горло. Гсл. жарэлца-ца, уменьш. к жарало, 1. небольшой источник. 2. горлышко у небольшого глиняного или стекляного сосуда или кувшина. Нсл. 154. Жарэлца ў гаршку, у гарлачу, у слоіку. Нсл. жаранка-нкі-нцы, ж.—лампа накаливания; электрическая лампочка. жарэбная—жеребая(кобыла). Гсл.; Ар. Наша кабыла жарэбная. Ар. жаргаць-аю-аеш-ае, несоверш., област. —шагать через кого-что-л. Ар. Соверш. перажаргаць—перешагнуть. Ар. жардзё,—см. под жэрдзь. жардзяны-ная-нае—сделанный из жердей, жердяной, жердевой. Выган із жардзянай агароджай. Кавыль: Ч.лёд. жарло-ла, мн. ч.-лы-лаў—прожора. Нсл. 154. Досіць табе жарляць жарло праклятыя-ая-ае. Нсл. жарляць-яю-яеш-яе, несоверш., што —жрать. Нсл. 154. Мы сабе зазюкаліся, а ён жарляе а жарляе, усю міску пажарляў. Нсл. Отгл. имя сущ. жарляньне-ня, предл.-ню—жранье. Нсл. 154. На жарляньне майстра, а на работу хворы. Нсл. Соверш. зжарляць, што—сожрать. Нсл. 578. Паўбулкі хлеба адзін зжарляў за адзін абед. Нсл. пажарляць, соверш., што—пожрать, поесть. См. жарляць. жарлівы, (Сьп.), жэрлівы, (Нсл.)—прожорливый. Сьп.; Нсл. 154. Вуткі жэрлівы. Нсл. Нареч. жарліва, (Гсл.), жарліва—прожорливо. жарнаклёў-ёва, предл.-ёву, зват.-ёве, м. —каменотес, Пск. (Иеропольский) рабочий кующий жернова. См. жарнасек. жарнасек-ека, предл.-еку, зват.-еча, м. —работник кующий жернова. Ксл. Гукні жарнасека жорны каваць. Лужасна Куз. (Ксл.). жарства-вы, ж.—дресва, (Ксл.) гравий, (Шсл.); Раст.: Северск.; Карский (ИРЯС 1928 I-I), 328; Ар.—распавшийся на мелкие части хрупкий камень, дресва, Нсл. 154. крупный песок. Гсл. Хлеб трашчыць, як жарства. Ст. Жарства мне ногі рэжа. Салавей: Сіла, 92. У лазьні на печы шмат жарствы. Хадулава Куз. (Ксл.). Жарствою вышаруй стол, лаўкі, ложкі к сьвяту. Нсл. жарсьць-ці; мн. ч.-цяў, ж.—страсть. Ксл. У яго вялікая жарсьць да гарэлкі. Беразуга Сір. (Ксл.). І мяне багі за гэта пакаралі элою жарсьцяй: ночы бяссоннай бачу ў сьветлым вобразе. Шчырын. Крушына: Лебедзь, 54. жарсьцьвянка-нкі-нцы, ж. — сосуд с водой и дресвой, который берут на сенокос точить косы. Грыгунова Сір. (Ксл.); Нсл. 154. Жарсьцьвянку забыўся ўзяць на сенажаць. Нсл. жартлівы-вая-вае, област.—шутливый. Гсл.; Віленш. жаруха-ухі-усе, ж., бот.—кресс. Гсл. жарыць-ру-рыш-ра, несоверш., перех. 1. колотить, больно бить. Ар.; Ксл. Больно сечь чем-л. гибким. Нсл. 153. За што каня жарыш? Лужасна Куз. (Ксл.). Як пачаў жарыць малатком па дошцы, аж паськ­япалася. Ст. Ня жар яго так балюча. Нсл. Па палцах малаткамі жараць, косьці іх таўкуць. С. Музыка, 80. Отгл. имя сущ. жараньне-ня, предл.-ню—(сильное, С.) битье. Ксл. Жараньне на гэтым ігрышчу было вялікае. Лятоўшчына Куз. (Ксл.). Ад жараньня твайго хлапец захварэў. Нсл. 153. Однкр. жарануць-ну-нёш-нёць-нёмніцё—с силою ударить. Так жарану аброцьцю, што й сваіх не пазнаеш. Нсл. 153. Однкр. жарнуць-ну-неш—сильно ударить. Шсл. Жарнуў яму ў морду. Крамяні Пух. (Шсл.). Соверш. абжарыць, перех.—отпороть розгами или плетьми. Нсл. 346. Ня зброднуй, ато сьпіну абжараць. Прич. абжараны—больно наказанный плетью. Нсл. 346. Будзе табе за гэта абжарана сьпіна. Нсл. Соверш. зажарыць —сильно надоесть, Шсл. сильно ударить, побить, покусать. Сядні мухі добра зажарылі статку. Крамяні Пух. (Шсл.). нажарыць, соверш., перех.—побить больно. Нажарыць шчокі, сьпіну. Нсл. 306. 2. быстро итти (ехать, С.) Шсл. Хвадзей некуды жара на каню. Ст. жарнуцца, однкрат.—сильно удариться. Шсл. Жарнуўся галавою аж іскры пасыпаліся. Крамяні Пух. (Шсл.). Собіла яму гэтак жарнуцца галавою! Тм. жаваранка-нкі-нцы, ж.—жаворонок. Ар. жавіньнік-іка, предл.-іку, зват.-іча, м. —ежевиковый кустарник. Ксл. У жавіньніку не схаваешся. Шарыпіна Беш. (Ксл.). жавіны-аў, одна жавіна,—ежевика. МГсл.; Гсл.; Стралкі Беш. (Ксл.).
Нават дробная праўка будзе карыснай. Не стаўце знакі націску, каб словы лепш знаходзілася праз пошук.
80 👁
◀ / 1324 ▶