- ахвіцэр-ра, предл. и зват.-ру; мн. ч.-ры-раў, м.—офицер. ПНЗ. 45; Марцінкевіч. Ахвіцэр маёр Богу моліцца. ПНЗ. 45. Было двух ахвіцэраў. "Бацьк.", Но. 1-2/437-438. См. хвіцэр. - ахвіцэрскі-кая-кае—офицерский. Убраў у вахвіцэрскую адзежу. Н. (Афанасьев, I, 1913, 211). См. хвіцэрскі. - ахці мне! междомет., означает: 1. печаль. Ахці мне беднаму. Нсл. 9. 2. удивление: неужто? Ахці мне! альбо гэта праўда? Нсл. Каравайніцы п'яніцы, усе цеста пакралі, па кішэнях паклалі. Ахці мне прышло: у кішані цеста абышло. Нсл. - ад, предлог с род. пад.—от. Ар.; Шсл.; Гсл.; Нсл. 360; Вост. (Даль); Ксл. 1. указывает на отношения простора: от. Адступіся ад акна. Ад хаты да сьвірна дзесяць сігнёў. Яблык ад яблыны недалёка коціцца. Послов., Ар. В соединении с предл. "да" и вторым существительным употребляется для указания границ, в которых происходит движение, действие—ад... да—от... к. Гаспадыня абярнёся хадзіла ад печы да столу, і ад столу да печы. (Ідуць) ад столу к полу. НК.: Очерки 52, Но. 99. 2. отношения времени: от. Ад другадня да сыботы йшоў дождж. 3. отдаление: от. Адмовіцца ад паслуг, Адвучыць дзяцё ад пелькаў. Схавацца ад дажджу. 4. в соединении с числ. и предл. "да" с вторым числ. употребляется для обозначения величин, что-то граничивающих: от... до. Цяпліня бывала ад асьмінанцацёх да сараку градусаў. 5. употребляют, указуя на лицо, предмет, явление и т.п, которые являются источником чего-л.: от. Ад бацькі спала яму ладная гаспадарка. Ведамкі ад прыяжджомых. ад бацькі й маткі—после смерти отца и матери. Дсл. Ад бацькі й маткі дзеці засталіся дурнёнькімі. Дсл. ад каго (гукаць, пісаць...)—говорить, писать и т.п. от имени кого-л. Мовіў ад Елея. Кіт. 2а7. І халопе Мой, чы сам ад сябе мне кланяешся, чы з Майго прыказаньня? Кіт. 4а15. употребляют, указывая на лицо, от которого кто испытывает что-л.: от. Шмат яна ўцёрпела ад сьвякрыві. 6. отношения причины: от. Чатырох рэчаў шайтан баіцца і ўцякае... ад голасу азаннага... Кіт. 1а11. Ад чаго табе стала: ці ад круп, ці ад сала? Беліца Сян. (Ксл.). 7. употребляют, указывая на состояние, явление, лицо, против которых что-л. "ужываецца". . Замкі ад злодзеяў. Лекі ад хваробы. 8. употребляют при противоставлении одного к другому (однех к другим): от. У цямноце нельга было адрозьніць сваіх ад чужых. адходзіць, адысьці ад розуму,—см. под розум. слова ад слова,—см. под слова. 9. употребляется вместе с наречием "далёка" для обозначения отдаления. Жыву цяпер у шумнай сталіцы, далёка ад цябе. Пушча (Калосьсе, Но. 1/16, 19139, стр. 15). Я ад вас далёка, бацькаўскія гоні. Купала. - адонак-нка, предл.-ку, м. 1. подкладка из веток ля стога сена. Шсл. Стог стаіць на высокім адонку. Ст. 2. остатки от хлебной, Дсл. или сенной скирды. Нсл. 360. Адонак сена годзіцца толькі на подсьцілку. Нсл. Адонак жыта асобна малаціць трэба. Нсл. - адоньне-ня, предл.-ню, ср. 1. остатки (скирды, С.) сена. Дсл. 2. все находящееся внизу (у дна, С.) Нсл. 360. Адоньня сена коні не ядуць. Нсл. Адоньне жыта прытхлю пахне. Тм. - адабраць,—см. под берці. - адабрацца,—см. под берціся. - адагр-аваць-эць,—см. под грэць. - адагр-авацца-эцца.—см. под грэцца. - адазвацца, адзавуся-вёшся да каго, соверш., юрист.—аппелировать. Гдзе бы ся каму суд падкаморага ня подле права відзеў, тагды па галоўнай сказьні рэчы самае вольна кажнай старане адазваціся з тым да Суду Галоўнага. Стт. 352. Отгл. имя сущ. адазваньне-ня, предл.-ню; мн. ч.-ні-няў—апеллирование. Па адазваньню, пакуль ся перад Судам Галоўным стараны правам разапруць, суд адправы чыніці ня маець. Стт. 262. Несоверш. адзывацца-аюся-аешся, да каго—апеллировать. Хто ся адзавець, ня маець судзьдзі слоў сарамотных мовіці, адно тымі словы паведзіці: панове судзьдзі, тое сказаньне ваша мне ся відзіць ня подле права, адзываюся да Суду Галоўнага. Стт. 262. 2. чым,—обнаруживать запах, Нсл. 359. иметь постоянный привкус, запах, припахивать, отдавать чем-л. Соверш. адзаўнуцца-нуся-нёшся, област.—отозваться. Дсл. Ганчак адазваўся. Красьн. (Дсл.). Адзаўнуўся ў рове—отозвался во рву. Дсл. Отгл. имя сущ. адзываньне-ня, предл.-ню; мн. ч.-ні-няў—апеллирование. А адзываньне із суду да Галоўных судзьдзяў. Стт. 262. - адажмаць,—см. под жмаць. - адамова галава—ночная бабочка-бражник, мертвая голова. Дсл. - адамашка-шкі, дат., предл. адамашцы, ж.—шелковая материя с узорами (камка, Гсл.) Нсл. 3; Гсл. Кабат із адамашкі. Нсл. - адамашкавы-ая-ае—камчатый. МГсл.; Гсл. - адамкнуць, адмыкаць,—см. под мкаць. - адапх-аць-нуць,—см. под пхаць. - адапнуць,—см. под пяць. - адапнуцца,—см. под пяцца.