піва, бачонак гарэлкі дзеля нашае дзеўкі. Горц.(Кот., 205). Дзеля (дзілі, Дсл.) сьмеху. Зьверавічы Красьн.(Дсл.). Сунься змовіць вас дзеля паствы—для пастьбы, стеречь скотину. НК: Старцы 74. Дзеля таго, дзель таго. Употр., указуя на цель действия. Але людзі захацелі, каб то буслы пераселі на другі бок саду. Дзель таго стоўп укапалі, барану прымацавалі, розную прыладу. Я. Лучына. Дзеля гадзіся—так только, для виду; так себе, потому что так принято. Гсл.; Гарэцкі: Песьні. Дзеля ўсяго дзеля—на всякий случай. Ар. Дзеля ўсяго дзеля вазьмі із сабою леварвэр у дарогу. Ар. дзель I-лі; мн. ч., род.-ляў, ж. 1. часть, (Гсл.; БНсл.), доля. Ар. Дастаў сваю дзель, маеш і маўчы. Гсл. 2. участак. Ар. Кажны сваю дзель магільніку гарадзіў чым хацеў. Ар. Едучы да дарогі(правіць дарогу), кажны праве сваю дзель. Ар. 3. мат.—частное. МГсл.; НТ(БНсл.). дзель II, предлог.—см. под дзеля. дзельба, (Гсл.), дзяльба, (Шсл.; Варсл.; Дсл.)-бы(-бьі), ж.—раздел(действие, С.) Гсл., делёж. Шсл. У Баравікоў цяпер ідзець дзяльба. Ст. У нас пачнецца дзяльба. Дсл. Ідзе дзяльба, там усё баба. Ельн.(Дсл.). дзельнасьць I-ці, ж. 1. способность сделать что-л. хозяйственное, умение. Нсл. 133. У яго дзельнасьць у руках. Нсл. Ня маючы дзельнасьці, няма чаго брацца за дзела. Шсл. 2. энергичность. дзельнасьць II-ці, ж.—делимость. дзельнік-іка, предл.-іку, зват.-іча, м. 1. делец (Гсл.; БНсл.),—мастар? Нсл. 133, мостак, изворотливый а иногда и плутоватый. Дсл. 205. Дзельніка дзела баіцца. Ён на ўсі дзелы дзельнік. Смл.(Дсл.). 2. удалой, бедовой. Дсл. 205. Наскочыла на дзельніка. Зьверавічы Красьн.(Дсл.). 3. человек способный. Дсл. 205. Ён на гэтыя дзелы дзельнік. Дсл. 4. человек хитрый, изворотливый, плутоватый. Дсл. Ён дзельнік — густа месе. Дсл. дзельнік II-іка, предл.-іку, м., мат.—делитель. найбольшы супольны дзельнік—общий наибольший делитель. дзельніца-цы, дат., предл.-цы, ж.—мастерица. Нсл. 133. Твая жонка ў вусім дзельніца. Нсл. дзельніцкі-кая-кае—деляческий. дзельніцтва-ва, ср.—делячество. Гсл. дзельны I-ная-нае—энергичный. дзельны II, мат.—делимый. дзельчы ліст,—см. под ліст. дзендзяруха-ухі-усе, ж.—род танца. Бяльсл. Адгоцалі дзендзяруху, а тады лявоніху пачалі. Васілёўка Хоцім.(Бяльсл.). дзенны-ная-нае—дневной. Нсл. 129; Ксл. У дзенных нэмазах(араб. малітвах) моўчыкм пяюць, а ў ночных голасам пяюць. Кіт. 4269. Гэта дзела дзеннае — ня ночы рабіць. Янавічы Сур.(Ксл.). Дзенная работа. Нсл. Ночная зязюлька дзенную перакукуе. Послов. Нсл. дзень, дня, мн. ч., род. дзён. Ар.; Дсл. 163—день. Шмат дзён. Дсл. рабочы дзень—рабочий день. у дзень—днём. у дзень і ночы—днём и ночью. до дня—до рассвета, на заре. дабрыдзень!—здравствуйте. дзень-ноч—день и ночь; все время, не переставая. Дваццаць год дзень-ноч Пана Бога прасіць будуць. Кіт. 369. дзень пры дню (областн. дзень пры дні)—ежедневно, Нсл. 129; Гсл.; БНсл.; Сініцына Віц. (Ксл.). каждый день, Дсл. 162; Варсл. изо дня в день. Дзень пры дню да нас ходзе. Нсл. Дождж дзень пры дні йдзець. Ст. Бывае часам, — звонкі сьпеў птушыны на дзерве ня сьціхае дзень пры дні. Грачанікаў: Хлеб. Во й сядзіць дзень пры дні дый тытун свой глытае. Мамошкі Пар. (Дсл.). Блуканяецца па вуліцы дзень пры дню. Юрсл. (под блуканяцца 2). Яна (бярозка) расла, набірала сілы дзень пры дню. Яўген Васілёнак ("Полымя", Но. 12, 1967, стр. 190). дзень у дзень—каждый день. Гсл. Дзень у дзень ходзе ў карчму. Нсл. Дзень у дзень посьнікалі. Кіт. 94а1. Вон жанець нас на работу ў лес дзень у дзень. Гордз. Акты XVII, 1. што-дня—ежедневно. Ар. дзеньнік, м. 1. дневник. Нсл. 2. (род. дзеньніку)—отгороженное от тока место в гумне. Бяльсл. У дзеньніку ўжо мала саломы засталося, ня стане да вясны. Барысавічы Клім.(Бяльсл.). См. застаранак, ср. дзяньнік. дзеньудзенны-ная-нае—ежедневный. Бяльсл. Гэта мой дзеньудзенны кажушок, я яго ня ськідаю з плеч штодзень. Клясін Краснап.(Бяльсл.). дзенуцца—см. под дзецца. дзераза-зы, ж.—плаун. НК: Очерки, Но. 310; Ар.; Гсл.; Верас. Паўзець, быццам жывая, па мчышчы дзераза. Калачынскі: Лясная казка. Калачынскі: Лясная казка. дзераво-ва, ср.—кривая доска, составляющая главную основу сохи. НК: Очерки 387. дзераво[дзіраво, Ксл.]-ва, ср.—часть сохи, на которую набивают лемехи. Ксл. З гэтае крывіны будзе доброе дзераво. Кайтанова Куз.(Ксл.). дзеравяка-някі, ж.—обрубок дерева. Варсл. У балоце на нейкую дзеравяку нагу прабіў. Варсл.