- аблет-ету, предл.-еце, м.—сухие дрова, лесной материал, пролежавший лето. Бяльсл. Я сабе аблету нарэзаў. Хведараўка, Краснап. (Бяльсл.) Уменьш. аблетак-тку, предл.-тку, м. 1.—сухие дрова, пролежавшие лето. Шсл. У Вінцэся цэлая павець аблетку.
2. (общ.)—животное годовалое. Нсл. 348. Бычок, цялушка аблетак. Нсл.
- аблетаваць II-тую-туеш-туе, соверш. —сделать воду тёплой. Дсл. Аблетаваць ваду казаў дохтар. Дсл.
- аблетавы-вая-вае—высохший в течение лета. Нсл. 348. Аблетавыя дровы. Нсл. Аблетавая судзіна. Нсл.
- аблетнік-ка, предл.-ку, м.—перелетовавшие дрова. Шсл.; Пск., Твер(Даль). Добра гарыць аблетнік. Амельна, Пух. (Шсл.) См. аблетак.
- аблётаць,—см. под лётаць.
- абляг-аць-ацца-аньне,—см. под легчы.
- аблямоўка-ўкі, дат., предл. аблямоўцы, ж.—кайма. Шсл.—обшивка краев одежды тесьмой, мехом или снурками, оторочка. Нсл. 349. Пазыч імне на аблямоўку гэты кавалачак. Ст. Аблямоўка ўсё пакрасіла. Нсл.
- аблямаваць,—см. под лямаваць.
- аблямчыцца,—см. под лямчыцца.
- абляпаць,—см. под ляпаць.
- абляпіць,—см. под ляпіць.
- аблярвіцца-вюся-вішся, соверш.—стать развратной. Добрая была баба, але во глядзі ты, аблярвілася бяз мужыка.
- абліз-за, м.—облизывание. Жарэць у сем сярбоў з аблізам. Віраўляны, Гар. (Ксл.)
- абліз-аць-аваць,—см. под лізаць.
- абліз-ацца-авацца,—см. под лізацца.
- аблінав-аць-аны,—см. под лінаваць.
- аблінак-нка, м.—верхний слой лыка. Лыкі таўстыя, дык я аблінкі зьняў. Хведараўка, Краснап. (Бяльсл.)
- абліпак-пка, м.—тонкое, легкое платье. Не надзявай ты абліпка гэтага, валей адзень другую. Клімавічы, (Бяльсл.)
- абліп-ці-аць,—см. под ліпці.
- аблітня-ні-ні, ж.—удильный снаряд — пластинка с заделанным крючком, напоминающая белорыбицу, — блесна. НК: Очерки, 509; Ксл. Аблітнёю ловяць рыбу або ўзімку ў палонцы, трасучы вуду, або ўлетку з човена, цягнучы вуду супроць вады. Вішкавічы, Чаш. (Ксл.)
- абліваха-ахі-асе, ж.—зимний дождь, замерзающий на земле, деревьях и т.п., от чего получается гололедица. Ксл. (жидкая грязь на земле от дождя или мокрого снега, С.), слякоть. Шсл. Сядні на дварэ абліваха. Аськершчына, Беш. (Ксл.) На дварэ абліваха, холад. Ст. Ср. аблой.
- аблічна, нареч.—лицом к лицу. Нсл. 348. —лично, сам(сама, сами) своей особой; персонально. Гордз. акт. XVII, 536. Аблічна зь ім стаяў перад судам. Нсл. Кахна, аблічне стоячы, адказала. Гордз. Акт. 4. Таго ніколі ў гаспадарстве яго міласьці гаспадарскам, Князстве Вялікам Літоўскам ня бывала, каб меў хто каго ў крыўдах сваіх не аблічне називаці і позвы на меньню класьці. Із судовых актаў XVI ст.(Борисенок: Списки, 70)
- аблічнасьць-ці, ж.—личное присутствие. Нсл. 348. Перад аблічнасьцю пана зманіў. Нсл. Гэта было ў тваей аблічнасьці. Нсл. Абачыш Пана Бога аблічнасьці. Кіт. 10964.
- аблічны-ная-нае—лицевой, на лице находящийся. За рану аблічную на відзе — сорак коп грошай. Стт. 410.
- аблічча-ча, предл.-чу; мн. ч.-чы-чаў, ср. —черты лица. Нсл. 348.; Ксл.—физиономия(выражение лица, С.) Шсл. —лицо. Раст.; Смоленск 150; Нсл. 348. З аблічча пазнаць можна, што гэта твой сын. Нсл. І аблічча тваё зладзейскае. Нсл. Ці прыгожае ў яго аблічча? Сукрэмна, Сян. (Ксл.) З аблічча відаць, што Васількоў сын. Ст. Стварыцеля Бога аблічча відзеў дзіўне, яўна стала перад мной Божае аблічча. Кіт. 120а7, 8.
у вабліччу—в лицо. У вабліччу маім маніш. Нсл. 348.—в лицо мне(перед лицом) лжешь.
- аблуд-ду, предл.-дзе, м. 1.—беспамятство, заблуждение (Гсл.); Нсл. 348. Аблуда на мяне напала, што я ашукаўся. Нейкая аблуда, што дарогі не знайду. Нсл. 406.
2.—беспутство. Нсл. 348.—распутство. БНсл. У ваблуду пусьціўся дзяцюк. Нсл.
- аблуднасьць-ці, ж.—заблуждение. Нсл. 348. У ваблуднасьць упаў. Нсл.
- аблудны-ная-нае—заблудший. Аблудная авечка. Нсл. 348.
- аблуз-аць-аны,—см. под лузаць.
- аблук-ка, м.—цельный липовый лубок для закладывания ящика и стенок в крестьянской телеге, кладется также и на сени. Залажы ў калёсы аблук. Крамяні, Пух. (Шсл.)
- аблупежыць,—см. под лупежыць.
- аблуп-іць-лены,—см. под лупіць.
- аблушчыць,—см. под лушчыць.
- аблыг-гу, предл.-ызе, м.—напраслина, клевета. Дсл.
- аблыжна, нареч.(к аблыжны)—обманным образом. Дсл.—мошеннически, обманом. Ксл. А возьнік хацеў аблыжна з імною жаніцца. Дсл. Ён адзяржаў гэту рэч аблыжна. Ст. Беліца, Сян. (Ксл.)
- аблыжнасьць-ці, ж.—напраслина, клевета. Вышла аблыжнасьць. Дсл.
- аблыжны-ная-нае, 1.—ложный, вымышленный. Нсл. 348.; Дсл. Аблыжныя рэчы. Нсл. Гукаў аблыжныя словы. Дсл.
2.—клеветнический. Нсл. 348. Аблыжная на мяне мова гэта. Нсл.
3.—лживый. Чалавек ён аблыжны. Дсл.
4.—лукавый(склонный к козням, интригам, хитрый, коварный, С.). Ён аблыжны чалавек, яму верыць ня можна. Нсл.
78 👁