2. (специальная, С.) небольшая круглая или четырехугольная дощечка для резки на ней овощей и мяса. НК: Очеркі, 62, Но. 119. См. днушка.
- доннае-нага, ср. (в знач. сущ.) дно вообще в воде; бездна. НК: Под. пос., Но. 22. Няхай топіцца(гора), няхай у донныя йдзець. НК. 38.
- донны-ная-нае, прилаг. к дона. НК: Очеркі, 86., имеющий "дона"(дно), с дном. Донны дошчнік. НК: Очеркі, 86.
- дор, дору, предл. и зват. дору, м.—кровельный материал из длинных, ухких и тонких дощечек, Гсл. дранка, Сакуны ІІ. гонт. Юрсл. Пад дорам пунька зьвекавала. Юрсл.
- дораб-ба, предл. и зват.-бе, м.—короб (изделие из луба, бересты, щепы и т. п., служащее для упаковки, хранения, переноски чего-л., С.). Гсл.; Нсл. 142. Цэлы дораб ячменю. Нсл. Уменьш. дарабок-бка—короб. Дсл. 158. Галава распохла ад бойла — стала як дарабок. Дсл. Пастаў дарабок ды сып бульбу. Хведараўка Краснап. (Бяльсл).
дарабочак-чка, уменьш. к дарабок—коробок, лукошко. Дсл. Гусі садзяць у дарабок. Смал. губ. (Дсл. 158).
- дорабавы-вая-вае—коробовой. Нсл. 141. Дорабавае дно. Нсл.
- доражнік-ка, м.—скотный двор. Шсл. Каровы стаяць на доражніку. Ст.
- дорга, нареч.—дорого. Бяльсл. На рынку ўсё так дорга, што ня прыступішся. Заходы Расьн. (Бяльсл.).
- доргае, прош. вр. доргала, безлич. 1. дёргает. 2. при чувствии пульса крови на болящем месте. Палец доргае другі дзень. Юрсл. 3. рвет. Нсл. 141. Цэлае раньне доргае, доргала, ледзь выдаргала. Нсл. Соверш. выдаргала—вырвало. Нсл. 141. Усё выдаргала, што зьеў. Нсл. 81. 4. нападает ярость, горячность, кричится от ярости. Нсл. 141. Чаго цябе доргае, раздоргала? Нсл. Соверш. раздоргала. Соверш. раздоргнула, безл.—разорвало. Нсл. 548. Стрэльбу раздоргне, не набівай крэпка. Нсл. Раздоргнула б цябе, як ты жарэш шмат. Нсл.
- доргала, общ. 1. тот, который дёргает. Бяльсл. Ня доргай ты каня, доргала. Конь сам дарогу знае. Хведараўка Краснап.(Бяльсл.) 2. обжора, с жадностью хватающий пищу. Нсл. 141. Доргала гэты ўсе пажэр, падоргаў. Нсл. Доргалу гэту ніколі не накорміш. Нсл.
- дорганьне-ня, предл.-ню, отгл. имя сущ. 1. дергание. Нсл. 141. Дорганьне калыбкаю. Нсл. Дорганьне за крысо. Тм. 2. жадное ядение. Нсл. 141. Пакуль будзе дорганьне тваё? Нсл. 3. рвота. Нсл. 141. Дорганьням душу выцягнула. Нсл.
- дорганы-наў, единств. ч. нет.—блевотина; изверженная из желудка ртом пища и проч. Нсл. 141. Пасып попелам дорганы. Нсл.
- доргаць-аю-аеш-ае; повел.-ай-айма, несоверш. 1. дергать чем. Дсл.; Нсл. 141; Бяльсл. Перастань доргаць ты каня, толькі з дарогі зьбіваеш. Брылёўка Краснап.(Бяльсл.). Ня доргаючы калыбкаю калышы. Нсл. 2. подергивать чем. Нсл. 141. Вяроўкаю доргаць, задоргаць. Нсл. 3. дёргать, вытягивать, рвать, вырывать. Юрсл. Ня доргай ніткі, матай паціху. Юрсл. Доргаў, доргаў кол, а ён ні зь месца. Юрсл. 4. презр.—жрать. Нсл. 141. На, доргай! Нсл. Соверш. надоргаць—извергнуть рвоту. Нсл. П'яны надоргаў тут, падмесьці трэба. Нсл.
задоргаць, соверш.—начать "доргаць" в 1-ом и 2-ом знач.
раздоргаваць-гую-гуеш-гуе, несоверш., каго-што—расторгать. Нсл. 548. Соверш. раздоргаць-аю-аеш-ае, каго-што—расторгнуть. Нсл. 548. Раздоргаваць, раздоргаць вянец, прыязьньства, знаёмасьць. Нсл. Прич. раздорганы, 1. растерзанный, разорванный. Нсл. 548. Сабака раздорганы ваўкамі. Нсл. 2. расторгнутый на части. Нсл. 548. Раздорганы вянец. Нсл.
- доргацца-аюся-аешся, несоверш.—дёргаться(подёргиваться, С.). Юрсл. Конь ня хоча стаяць прывязаны, усё доргаецца. Юрсл. Соверш. надоргацца—нажраться. Нсл. 141. Каб цябе доргала, калі ты надоргаешся. Нсл.
- дос, сокращ. из досыць, нареч.—довольно. Імсьц.; МГсл.; Гсл.; Юрсл.; Бяльсл. Дос табе спаць, уставай. Зарубец Крыч. (Бяльсл.). См. до, досіць, досыць.
- доса, нареч., област.—довольно, Ц. сяло Барада Пар. пав., ц. с. Шылавічы Духоўшч.(Дсл. 181) полно. Нсл. 142; Варсл. Доса табе гуляць. Нсл.
- дося, сокращенное из досіць—довольно. Варсл. Дося блазнаваць. Варсл. См. до, дос, досіць, досыць.
- досіць, (Чухны Краўское вол. Аш.; Нсл. 142), досыць, нареч.—довольно, Гсл.; Ар.; Нсл. 143. Бяльсл. довольно, полно, (МГсл.) будет. Смл., Твр. (Даль). Мне досіць было таго, што Пан Бог вызвале ад пекла. Кіт. 18а8. Досіць, ня сып болей. Нсл. Досіць табе спаць. Нсл. Досыць табе гуляць. Нсл. Досіць(досыць) стаць жаданьню, зычэньню—быць удовлетворену. Досіць стала жаданьню майму. Кіт. 122а3.—я удовлетворен.
досыць чыніць—выполнять; удовлетворять. Стт. 1529, сл..... Павінны будуць усі дзела тыя судзіці і ім досыць чыніці. Стт. 1529, УІ, 5. Маюць досыць чыніці, чаго ся ацец іх абавязаў. Стт. 309. Чыніце досіць расказаньню Божаму. Кіт. 756ІІ
102 👁