Старонка 272
◀ / 1324 ▶
Х хохлік-іка, предл.-іку, зват.-іча, м. Вост. (Даль) 1. гном. Ксл. Глядзіць, як хохлік. Даўгое Беш. (Ксл.). 2. чертёнок(маленький черт). Нсл. 683. З хохлікамі водзіцца. Нсл. Хохлік табе на шыю. Нсл. 3. чертёнок(о шалуне, сорванце, С.). Нсл. 683. Выжані з хаты гэтага хохліка. Нсл. хохлікавы-вая-ава, 1. прилаг. к "хохлік" во всех знач. 2. чертовский. Нсл. 682. Хохлікавая дарога, што адны хохлікі бегаюць. Нсл. ход, ходу, предл. и зват. ходзе, м.—ход, движение. Ад кажнага запону да запону пяцьсот год дарогі ходу вялікасьці. Кіт 120а1. ходанькі, 1. ходи, ступай(при ласковом обращении к дитяти). Смол. у. (Дсл. 963); Нсл. 681. Ходанькі, малёнькі, да мяне. Нсл. 2. как инфинитив—походить. Нсл. 681. Дзяцё ходанькі хоча. Нсл. ходаньне-ня, предл.-ню, отгл. имя сущ.(к ходаць, ходацца)—борьба. МГсл. ходарам хадзіць(ісьці, пайсьці)—ходенем, ходуном ходить(идти, пойти). Гсл.; Растсл.; Нсл. 681. Ходарам пашло ўсе—затряслось. Нсл. Перад парам Хвёдарам расхадзіўся ходарам. Тм. Ходзе ходарам камэта. Купала. ходаць-аю-аеш-ае; повел.-ай-ама, несоверш. перен.—бороть, одолевать. даходаць—постепенно измучить, убить(уходить, С.) Шсл. Хведарка біў, біў сваю жонку, пакуль не даходаў. Ст. Соверш. паходаць—побороть. Шсл. Вось дужы ён: ледзь паходаў яго! Ст. Соверш. сходаць—побороть(одолеть, С.) Шсл.; Ар. Мікіта сходаў Івана, бо дужшы. Ст. Цяжка маркоту сходаць. Дуб. Соверш. уходаць, 1. с трудом побороть, с трудом осилить. Ар. 2. уходить, погубить. Завялі нейдзе аднаго ды ўходалі. Ст. 3. сожрать что. Адзін уходаў гэткі кавалак сала! Ст. ходацца-аюся-аешся; повел.-айся-аймася, несоверш., взаимн. 1. тоже, что "дужацца", когда не остаются на месте, но, борясь, несколько ходят. Ар. 2. бороться. Шсл. Дзяцюкі ходаюцца, а дзяўчаты радуюцца. Послов. Белае Пух. (Шсл.),—состязаться в чем-л., стараясь получить перевес, бороться. (МГсл.), перен.—вступать в столкновение(о чувствах, стремлениях), бороться. 3. (з чым, супроці чаго)—бороться, сопротивляться чему-л., стараться преодолеть что-л. 4. (за што)—отстаивать что-л., добиваться что-л. Соверш. паходацца—побороться. Шсл. Калі хочаш, давай паходацца. Крамяні Пух. (Шсл.). ходня-ні-ні, ж.—штольня. БНсл. ходу, 1. дать тяги, дать стрекача. Шсл. А ён барджэй ходу з хаты. Ст. Вырваўся ды ходу! Ст. Пан тады ходу. Бых.(Ром. III, 276)—бросился бежать. 2. следует подвигаться далее, двигаться далее. Дсл. 963. Ну, ходу, ходу! Дсл. ходзе на часох—о последних днях беременности. Варсл. Жонка ягоная ходзе на часох. Варсл. холад-ду, предл. и зват.-дзе; мн. ч.-ды-доўдом, мн. ч., предл.-дох, м.—холод. МГсл. холерык-ыка, м.—холерик. холерычны, -ная-нае—холерический. Холерычны тэмпэрамэнт. холя-лі-лі, ж. 1. действие по гл. "холіць"; состояние холимого, выхоленного, Даль. нежное воспитание, содержание. Дсл. Жывець у холі. Дсл. холіць-лю-ліш-ле, несоверш.—держать в чистоте, опрятности; ходить, ухаживать за чем-л., нежить, баловать уходом. Тверск. (Даль) хольна, нареч. 1. чисто. Дсл. 965. Ходзе ён хольна, хольненька. Цэптава Бельск. у. (Дсл.). 2. проборка, наказание. Дсл. Прыедзе пан, дасьць вам холі. Дсл. 3. чистка. Ельн. (Дсл.) хольны-ная-нае—чистый, Дсл. опрятный. Пск.(Даль из Опд.) Хата хольная. Дсл. Сарочка хольная. Дсл. хоп, отглаг. частица—хвать. Нсл. 682, — хапіць. Хоп яго за кішэню, аж там хустка мая. Нсл. Туды хоп, туды хоп, за сьмецьціка восьмі коп. Тм. хопе(хопіць),—см. под хапаць. хор, хору, предл. и зват.-хору, м.—хор. хораш, хорша, хоршы, хоршанька, нареч.—осторожно. Ксл. Хораш ідзі. Красьніца Чаш. (Ксл.). Хорша, каб не звалілася. АзярэцкСян. (Ксл.). Хоршы не зваліся. Навікі Віц. (Ксл.). Хоршанька нясі. Халамер'е Сян. (Ксл.) хораша,—см. под харошы. хорхулевы-вая-вае—фарфоровый. Ксл. Хорхулевы сподак. Зыскі Беш. (Ксл.) хорма-мы-ме, мн. ч., род.-маў, ж. 1. форма, (Дсл. 965)—внешний вид, очертание(какой-л. вещи, С.) Шсл. Хормы ня мае твой сутнік. Ст. 2. платье официального образца. Шсл. Гэта ў іх такая хорма — шапкі бяз брылёў. Ст. Уладыка апранецца ўсёю хормаю. Дсл.
Нават дробная праўка будзе карыснай. Не стаўце знакі націску, каб словы лепш знаходзілася праз пошук.
75 👁
◀ / 1324 ▶