усыпаць—усеять. Гсл. Усыпалася зоркамі неба. Гсл. усюдах, нареч.—везде, повсюду. Ксл. Ты ўсюдах пападзеш. Селядцова Беш. (Ксл.). Усюдах абшарылі, але не знайшлі. Пяцігорск Беш. (Ксл.). См. усюдавах, усюдых, усюды. усюдавах, нареч.—повсюду, везде. Ксл. Усюдавах цябе досіць. Кузьміно Сян. (Ксл.). См. усюдах, усюдых, усюды. усюды, нареч.—везде, всюду, повсюду. Ар. усюдых, нареч.—везде, всюду. Нсл. 668; МГсл.; Троська(Асьвета, 1926, Но. 7, стр. 186); Сакуны 8, 92. Птушша ўсюдых поўна. Сакуны. Усюдых цябе поўна. Нсл. Усюдых добра, дзе нас няма. Нсл. Нахадзіліся ж гэтыя ножачкі ўсюдых. Шэйн: М. I, II, 679, Но.6. Дарма што малое, а ўсюдых яно табе далезе. Ст. (Шсл.), Набрала ўсюдых, дзе крамы. Віцебшч.(Наш Край, 1929, Но. 8-9, 70). Ты ўсюдых зьневажаеш мяне. Нсл. 215( под зьневажаць). Жыгаець усюдых, як маланка тая. Нсл. 288. Як мітульга лётаець усюдых. Нсл. 285( под мітульга). Усюдых завёўся бруд. Ст. Куды ні глянь, усюдых бязладзіца. Нсл.( под бязладзіца). Мы ўсюдых перашуку рабілі, як няма, дак няма. Нсл. 412( под перашука). I думае: толькі й гутаркі аб беларушчыне, усюдых, заўсёды. Дзьве Душы, 111. ушалопаць-аю-аеш-ае, соверш., перех., оскорбительно 1. уразуметь. Шсл. Добра ты не ўшалопаў ды кажаш потым няма ведама што. Ст. 2. взять что на ум. Шсл. Дурань што ўшалопае ды ляпае. Ст. ушалопацца—опознаться. Шсл. Ушалопаўся ў чужую каніну, узяў яе ды вядзе. Ст. ушанаваць,—см. под шанаваць. Ушэсьце—Вознесение. Гсл. ушчоліць: я духам ушчоліў — вострял. Халопенічы, Бегамля(Юхнавец)—вспрянуть. Прынятыя Полацка-Барысаўскія словы. ушчалопак-пку, 1. небольшой бугор. На гэтых ушчалопках кепска парасло жыта. 2. пространство, входящее клином в другие пространства. Барс., Лепле (Юхн.). Ушчалопак гароху пасеяў. Тм. ушчаміцца-іцца,—см. под шчаміць. ушчапіць,—см. под чапаць. ушчарэпіцца-плюся-пішся—.... Нашыя паганскія багі не захацелі самахоць здавацца, ушчарэпіліся за свае боскія пасады і пастанавілі прыняць бой. ЗСД 132. ушчэмлены,—см. под шчаміць. ушчэпнічак-чка, м.—руки, сложенные вместе. Ксл. Матка прышла к дачцэ з ушчэпнічкам. Запрудзьдзе Сян. (Ксл.). ушчэрбак-бку, м.—ущерб. Гсл. ушчухнуць,—см. под чухаць. ушчун-евацца-іцца,—см. под шчуняць. ушчукаць, -аю-аеш-ае—перестать(о дожде), Растсл. переставать. ускласьці,—см. под класьці. ускліканьне-ня, ср.—восклицание. МГсл. усклыч-аны-ыць,—см. под клычыць. усклычыцца,—см. под клычыцца. ускрабнуць,—см. под скрабаць. ушчук—перестал(дождь). ПНЗ. ушчун-ены-еваць-іць,—см. под шчуняць. ушчуваць-аю-аеш-ае, несоверш. — шчуняць. Ня сьміяўся дзед з Сымонкі, ня ўшчуваў яго ні-ні. С. Музыка I. Як іх толькі ня ўшчуваюць: вараць іх чарты ў катлох, скуру кіпцямі зьдзіраюць. С. Музыка 80. ушчыкнуць,—см. под шчыкаць. ушчып—щипок. Гсл. ушчырк, нареч. 1. ровно с краями. Нсл. 73. Мераць ушчырк. Нсл. 2. под меру. Нсл. 73. Жаўнеры ўшчырк стаяць, адзін пад адзін. Нсл. ушчыркнуць,—см. под чыркаць. ушыркі, нареч.—вширину, шириною. МГсл.; Ар.; Шсл.; Рыбчына Сір. (Ксл.). Палатно ўшыркі будзе локці два. Ст. уто, утож, нареч., област.—очень, вот. Ар. Уто я гэтыя малыя цяляткі люблю. Ар. Утож добра! Тм. утойм-му, предл.-ме, м.—успокоение. Няма ўтойму узбуджанай крыві. Кавыль: Думы, 4. уток, утку, предл. утку, зват. вутча, м.—уток, поперечные нитки в полотне. Ар.; Шсл.; Ксл. Ня стала ўтку даткаць кросны. Лятоўшчына Куз. (Ксл.). Нітак стала толькі на адзін уток. Ст. утока-окі-оццы, ж.—устье реки. Жучк.: Топонимика, 14; Варс. Ср. затока, прытока. уторы-раў, мн. ч. 1. выемка, желобок в клепках бочки (и т.п., С.) для того, чтобы вставить дно. Гсл. За ўторы падняў бочку. Багушэвіч. 2. нижний венчик(глиняной, С.) посудине, края у дна. Горадна(Полесье 192). утоўпіцца,—см. под тоўпіцца. утоўшкі, нареч.—в толщину. Растсл. уточка-чкі-чцы, ж.—цевка с навитою на нее ниткою, т.е. готовая для помещения в челнок. НК: Очерки, Но. 363. утайку, нареч.—тайком. Нсл. 75; МГсл. утаймя, нареч.—тайком. Цс. Бароўскае Ельн. у.(Раст.: Смоленск 140). уталопіцца-плюся—уставиться, вперить взор на кого-либо или на что-либо. Войш.; Ар. Чаго ты ўталопіўся? Войш. Ну, чаго ты ўталопіўся і глядзіш? Прыбег пытаюся? Корзюк. См. утаропіцца. Круглыя дзяціныя вочачкі ўталопяцца на вас. Гарэцкі: Песьні, 17. утаропіцца, -плюся-пішся—возриться, Гсл. уставиться не сводя глаз, неподвижно смотреть на кого-л., что-л. Ар. Рыжанькі зьвярок на суку ў гары сядзіць, утаропіўся, глядзіць. Гэлевіч: Здарэньне ў варэхах. Ну, куды ты ўтаропіўся? С. Музыка, 8. У яго