уга, междомет.—.... Думаеце не хадзіла і ня гукала? Уга, аж абрыдзела... Старшыня, як заўсёды адхінаецца. Вышынскі: Хата пад ліпою(Беларус, Но. 155). Ды так... Цяжка, бач, чалавеку. — Уга, удава і гады на зыходзе. Тм.
угад-аваць-яць,—см. под гадаць.
угадліва, нареч.—предусмотрительно. МГсл.
угадлівы-вая-вае—догадливый, остроумный. Гсл.
угадна, нареч.—впору(как раз, по мерке, С.) МГсл.
у гадзіне, нареч.—поздно, Смоленщ.; Бабр. после порядочного времени; порядочно времени прошло. Дсл. Даўно Цішка пашоў на работу? Да ўжо ў гадзіне. Дсл. Ды ўжо ў гадзіне. Смоленщ.; Бабр.
угадзіць,—см. под гадзіць.
угала-дзіць-джэньне,—см. под галадзіць.
угаліцца,—см. под галіцца.
угамоўны, -ная-нае—успокоительный. Гсл. Дохтар даў угамоўнага леку. Гсл.
угамав-аньне-аць,—см. под гамаваць.
угамавацца,—см. под гамавацца.
уганяць,—см. под ганяць, гнаць.
уганяцца,—см. под гнацца.
угар-оджаваць-адзіць,—см. под гарадзіць.
угар-оджавацца-адзіцца,—см. под гарадзіцца.
угар-ацца-эцца,—см. под гарэць.
угар-нуць-таць,—см. под гарнуць.
угарнуцца,—см. под гарнуцца.
угару, нареч. 1. вверх. Гсл.; МГсл.; Ар. Пусьціў камень угару. Ст.(Шсл. под гара). Глядзеў угару. Цялеш: Дзесяць, 17. Дым плыў угару. Дзьве Душы 38. Падкідаў ягады даланёю ўгару. Гарэцкі: Песьні, 25. То угару яны(гукі) памкнуцца, то зноў нікнуць на зямлі. С. Музыка, 25. Угару йдзець ад яе(лучыны) дым. Гарэцкі: Песьні, 32. Сьцежка ўлева забірае ды шыбуецца ўгару. С. Музыка 25. 2. кверху. МГсл.
угары, нареч.—вверху. Гсл.; МГсл.; Ар.
угатові, нареч.—в готовности. Нсл. 46. У мяне ўсё ўгатові. Нсл.
угатав-аны-аньне-аць,—см. под гатаваць.
уратав-аны-аньне-аць,—см. под ратаваць,
уратавацца,—см. под ратавацца.
угіб-ацца,—см. под гбацца.
угідзіцца,—см. под гідзіцца.
угін-ну, м.—вогнутость. Гсл.
угінаць, угнуць,—см. под гнуць.
угінацца, угнуцца,—см. под гнуцца.
угіраваць,—см. под гіраваць.
угласты, -тая-тае—многоугольный (относительно внешней стороны здания, С.) Нсл. 649. Угластая царква.
угледзіць,—см. под глядзець.
угледзіцца,—см. под глядзецца.
углядаць,—см. под глядзець.
углядацца,—см. под глядзецца.
углыбкі, нареч.—в глубину, Ск. вглуб, глубиною. МГсл.; Ар.
угн-оеваць-аіць,—см. под гнаіць.
угнаць,—см. под гнаць.
угнацца,—см. под гнацца.
угнесьціся,—см. под гнесца.
угнёвацца,—см. под гневацца.
угнёны,—см. под гнуць.
угнявіць,—см. под гнявіць.
угнуць,—см. под гнуць.
угразьці,—см. под гразьці.
угр-аваць-эты-эць,—см. под грэць.
угр-авацца-эўшыся-эцца,—см. под грэцца.
угрэў(угрыў, Дсл.)—место, которое более других доступно действию лучей весеннего солнца. Дсл.; Леск.: Инт. мужчины. На ўгрыве дужа цёпла: і мухі, чырвоныя й жоўтыя мятлушкі лётаюць. Дсл.
угрубкі, нареч.—в толщину. Гсл.
угруз-аць-ьці,—см. под грузьці.
угрузіць,—см. под грузіць.
угрузлы-лая-лае—завязший. БНсл.
угруням, нареч.—угрунь. Ксл. Падбяжым угруням. Ганкавічы Беш. (Ксл.).
угрунт-аваць-аваньне,—см. под грунтаваць.
угрунтавацца,—см. под грунтавацца,
угрунь, нареч.—бегом, Гсл.; МГсл.; Нсл. бегом, быстро, Ксл. вскачь. Сц. (Кавыль). Ён пусьціўся угрунь. Вішкавічы Чаш. (Ксл.). Бяжы ўгрунь. Нсл.,—очень быстро (бежать). Гсл.( под грунь). Лятуць вятры вясёлыя, угрунь. Кавыль: Думы, 24. Кагосьці магутныя грудзі бурай рванулі, гукнулі угруні. Кавыль: Пад зорамі, 32.
угу, 1.—да(невнимательный ответ "да" через закрытый рот). Гсл. 2. угу— З-за хмар нейдзе выглянула сонца. Угу, грэе, вясна падступае.
уходаць,—см. под ходаць.
ух-ту! ух-ту!, междомет.—обычный вздох при исполнении трудной работы, при переводе дыхания. НК: Под. пос., Но. 25.
уход-ду, предл.-дзе, м. 1. вход. 2. угомон, успокоение. Нсл. 670; Ар. Уходу няма на старую. Нсл. Няма на яго уходу. Ар. Вырвасу гэтаму уходу няма. Нсл. 93.
уходальнік-ка, м.—тот, который совершил "уходы". НК: Сбяги, 14.
уходалы-лаў, единств. ч. нет.(НК: Сбяги, 14)—уход, спешное удаление(со двора, С.) от предстоящей беды, НК: Бабы, Но. 27. спешный уход, при котором, однако, предполагается погоня. НК: Под. пос., Но. 119.
уходаліць—совершить "уходалы". НК: Сбяги, 15.
уходнік-іка, предл.-іку, зват.-іча, м.—лицо, осуществляющее охоту и сбор натуральных продуктов на незанятых земельных пространствах. Хтобы таковую путчу разрабіў, даўніх уходнікаў ад борцей, азёр, сенажацей адбіваці ня маець. Стт. 378.
111 👁