Старонка 1233
◀ / 1324 ▶
2. старательно приняться за работу. Шсл. увіхацца-аюся-аешся, несоверш. — завіхацца, 2. Бача баба, што ейны ўнук каля п'яных усе ўвіхаецца: таго ўшчыпне, таго ірване, таго пацягне — усе, каб біліся. Дубровічы Н.(Демид.: Веров., 102). Што ты, унучку, тут так увіхаешся? Тм. Марта ж увіхалася каля рознае паслугі. Тат.: Ванэлі, 298. Вышаў адзін чалавек на двор, дык бача ён, што на пругмені каля кабылы ўвіхаецца воўк. Крывічы Уселюбск. в. Н.(Демид.: Вер, II, 1896, 144). Соверш. увіхнуцца — завіхнуцца, завіхацца 2,—быть в заблуждении. Ср. віхацца, завіхацца( под віхаць). віхляцца—идти неуверенно, шататься. Гсл. віхнуць,—см. под віхаць. віхнуцца,—см. под віхацца. від-ду, предл. и зват.-дзе, м.—лицо. Імсьц.; Гсл.; Янк. I; МГсл.; Нсл. 57. Від нейкі, як з воску. Янк. I. Кідай снапы на тарпу добра, а то лучыш мне ў самы від, паколеш вочы. Гсл. Свайго віду няма на ім. Ст. Умый свой від. Нсл. Выцяў па відзе. Нсл. відомы-мая-мае—видомый, видный (доступный зрению, С.), Нсл. 57. відаль-лі; мн. ч., род.-ляў, ж. 1. вещь необыкновенная, диковинная, заманчивая, чтобы видеть. Нсл. 56. Не вялікая відаль твой хвалены конь. Нсл. 2. перспектива, вид, Нсл. 56. вид. МГсл. Якая далёкая відаль. Нсл. 3. зрение. За прыгожыя відалі ўпадабаў Абдзіраловіч новае места. Дзьве Душы 106. Упадабаў любавацца на прыгожыя відалі іх. Пазірае... на вясёлую харошую вясноўскую відаль палёў, лагоў і лесу. Гарэцкі: Песьні, 59. відавок-ку, м.—кругозор. Гсл. відома, нареч.—очевидно, Нсл. 57. видимо, заметно, явно. відошча, нареч.—видомо, заметно. Нсл. 57. Відошча худае конь. Нсл. віда-віда, (Калюга), нареч.—как взвидеть, быстро. Шсл. Віда-віда растае сьнег. Ст. відаць, нареч. 1. видно. МГсл.; Ар.; Шсл. Відаць, але далёка дыбаць. Послов. Ар. Ці відаць што праз гэтыя акуляры? Ст. Гдзе людзём відаць, там не садзіся на вецер. Кіт. 73а17. Калі намаз(араб., малітва) кланяецеся, няхай там жанок ня будзе відаць; то нямаз няпрыняты будзе. Кіт. 76а2. У жылах відаць кроў іх. Тм. 122б. ня відаць—не видно. Ар.; Нсл. 238. Ня відаць адсюль. Нсл. Ня відаць было яго тут. Нсл. Даўно ня відаць іх тут. Тм. 2. видимо, вероятно, повидимому. відавочны-ная-нае, 1. очевидный. Нареч. відавочна—очевидно. Яна відавочна ўзрадавалася. ЗСД. 205. 2. находящийся на виду, вблизи. Шсл. Тут поле відавочнае. Слопішча Шацк. (Шсл.). відно: зь відна да цямна. Зь відна да цямна гарыць у печы. Вышынскі: Хата пад ліпою(Беларус, Но. 155). віднець-ее, безлич.—светлець, светать. Шсл. Устаў, ледзь пачало віднець. Ст. На дварэ ўжо віднее. Ст. Соверш. павіднецьее—посветлеть. Шсл. На дварэ троха павіднела. Ст. Павіднелі ночы. Ст. Соверш. разьвіднець—рассвести. Шсл. На дварэ ўжо разьвіднелася. Ст. відны-ная-нае—светлый. Шсл. Відная ноч. Ст. Відна стала сярод ночы, хоць ты голкі зьбірай. Ст. Увелич. віднюсенькі. Нсл. 57. Віднюсенькая ноч. Нсл. 57. Царква віднюсенька ад нас. Тм. відучы-чая-чае—зрячий. Нсл. 57; Іг. Здаровы й відучы, а па хадзьбе ходзе. Нсл. Часам і відучы ня відзе. Нсл. відзелка, (Растсл.), відзёлка, (Полсл.) —вилка. Растсл.; Полсл.; Сакуны 76. Вазьмі ў палцы відзёлку, калупай мяса дый сіліся. Сакуны 76. відзельны-ная-нае—зрительный. відзельны нэр[нэрва?]—зрительный нерв. відзень-ні; мн. ч.-ні-няў, ж., неол.—видение(рел.). відзеньне-ня, предл.-ню, ср. 1. зрение(одно из пяти внешних чувств). Нсл. 57. Відзеньня бедны ня мае. Нсл. Хворая ледзь крата ла перасохлымі вуснамі, пазірала з глыбокіх ачавых ямін тужлівым і трудлівым відзеньнем(”зрокам”). Дзьве Душы 98. 2. лицо, глаза. Нсл. 57; Ксл. Ліцо або відзеньне на зраст песі. 65 Зб., XV стг., Публ. б., Но. 391(Карскі II-3, 182). Выцяў па самым відзеньню. Нсл. Шайтане, цябе хто б'е па відзеньні? — Мяне тыя людзі б'юць па відзеньні, каторыя на грэшную рэч не глядзяць. Кіт. 59б10. Па відзеньню дзей мяне два разы ўдарыў і грудзі кулаком адбіў. Квятк. 155. відзеньнік-іка, м.—прозорливый(рел.). відзець-джу-дзіш-дзе, несоверш.—видеть. Соверш. завідзець—увидеть со стороны(из далека, С.), как бы нечаянно. Нсл., доп. 5. (Дом) быў відзён. Лойка: Л. песня. віж, віжа, предл.-жу, зват. віжу; мн. ч.-жы-жоў-жом, мн. ч., предл.-жох, м.—судебный исполнитель, судебный пристав. Іг.; Цішкавічы Сц. (Ад.). Віжу, на кажную рэч узятаму і агляданага бітых і ранных на месцу —— грош адзін, а есьлі дзе віж паедзець за колька міль, — тагды яму памільнага на мілю па грошу; ад выданьня роты-прысягі духоўным асобам грош, а віжу, на то прыданаму, — грош. Стт. 183. віж, віжа, м.—шпион. Янк. I. О-о! ён віж. Янк. I. Віж той пракляты. Тм. віжовае-вага, в зн. сущ.—плата вижам за исполнение ими своих обязанностей. Стт. 1529.
Нават дробная праўка будзе карыснай. Не стаўце знакі націску, каб словы лепш знаходзілася праз пошук.
76 👁
◀ / 1324 ▶