саладуха-ўхі-усе, ж.—кулага, Ксл.; Шсл. известный в Великолитве квас. Ар. Калі вы паясьце гэтую саладуху, што навадзілі паўцэбра? Ст. Саладуха ўдалася салодкая. Сьвярдлы Беш. (Ксл.).
саладушнік-іка, предл-іку, зват-іку, зват-іча, м.—пряник (род пряника, С.), делается из пшеничной муки с примесью патоки. Лук'янова Бельск. п.(Дсл. подаляскаш).
саладзёць-ёю-ёеш-ёе, несоверш.—становиться слаще.
саладзіня-ні-ні, ж.—сладость. Ар.
саладзіць-джу, салодзіш-дзе, несоверш., што—сластить, делать сладким. Ар. Соверш. засаладзіць—засластить. Ар.; Шсл. Так засаладзіў, аж горка стала. Ст.
падсалоджаваць, -джую-джуеш-джуе, несоверш.—подслащивать. Шсл.; Ар. Падсалоджаваць ня трэба, і так соладка. Ст.
падсаладзіць, соверш.—подсластить. Шсл.; Ар. Падсаладзіўшы, сталі есьці, а так не хацелі. Ст.
саладжавы-вая-вае—слащавый. Ар.
саладжэльня-ні-ні, ж.—кондитерская.
саладжэльнік-іка, предл-іку, зват-іча, м.—кондитер.
саладжэнікі (один саладжэнік)-каў, м., неол.—пирожные.
саламаха-хі, ж.—род кушания из муки. ПНЗ.
саламяны-ная-нае—соломенный. Ар.; Шсл. Не напаткаў саламяных стрэхаў. Шакун: Сьлед, 13. Саламяная страха яшчэ крапчэйшая, як якая з гонтаў. Ст.
саланіна-ны-ны, ж.—сало, Гсл. соленое сало. Гсл.
салапяка-кі, общ. 1. имеющий-щая привычку высовывать язык. Ар.; Гсл. Разявякаў, салапякаў зыбралася шмат. Купала. 2. ротозей, с глуповатым видом, Шсл. слюнтяй, слюнявый, разиня. Гсл. Вось дзе салапяка: пазірае й ня бача! Ст. 3. имеющий привычку высовывать язык. Гсл. асалапелы. Стаяць асалапелыя. ЗСД 34. Дзе-ня-дзе ўзьляціць асалапелая перапёлка. ЗСД 120. Л. упяў у яго свой асалапелы пагляд. Тм. 259. Недалужна кідаліся туды-сюды асалапелыя ваякі. Тм. 306.
салавёй-ўя, м.—соловей. Ар.
салавёйка-кі, м.—соловушка. Досыць, досыць, салавейка, у кусьце шчабятаці; хочуць цябе салавейку зь сьвету жжыць. Міхайлавец Стдуб.(Косіч 10). Ды есьць ты, мой татухна, у гарадочак, купі ты мне, татухна, салавейку. Бародзінка імгл.(Косіч 235). Ох ты, татачка, салавеечка, не 'ддавай дачкі замуж. Росуха імгл.(Косіч 40).
салётра-юры-ры, ж., хим.—селитра. Ар. І горкай салетрай лёг сьнег затварожаны. Крушына: Творы, 17.
салёнка-нкі-нцы; мн. ч., род.-нак, ж.—счищенный от кожицы варённый картофель. Растсл.; ПНЗ.
салёпа-пы, ж.—салоп. Ар.
салядэра-ры-ры, бот., ж.—сераделла. Ар.
салянка-нкі-нцы, ж. 1.—солонка. Ар.; Шсл. Падай соль у салянцы. Ст. 2. 1/6 бочки. Гордз. Ак. 3. мера сыпучих тел в 4 четверика. Ксл. Пасадзіў дзьве салянкі бульбы. Луб'ева Аз. (Ксл.).
салявік-ка, м.—соляной мешок. Войш. Уменьш. салявічок-чка. Войш.
саліць-лю, соліш-ле, несоверш., перех.—солить. Соверш. пасаліць-лю-ліш-ле, перех.—посолить. Соверш. прысаліць-лю-ліш-лі, перех.—немного добавить соли, Шсл. посолить немного или дополнительно. Прысаліце крыху капусты; смачней будзе. Ст.
дасаляць-яю-яеш-яе, несоверш. 1. солить дополнительно. 2. досаждать, надоедать. Нел. 143. Дасаляеш, дасаліў ты імне, як воміг у горле. Нел.
дасаліць, соверш. к дасаляць 1, 2. Трэба троху дасаліць крышаны. Ст.
салуп, салып, отгл. частица.—озн. мгновенное высовывание и прятание языка при соприкосновении к нему губ. Нел. 600. Не твоё дзела тут мяшацца! Тваё дзела салуп, салып ды ў рот—т.е. подлизывать языком свой нос. Нел.
салупайла-лы, общ.—лизоблюд. Нел. 599. Вытні па лобе ложкаю салупайлу гэтага, каб ня лізаў міскі. Нел.
салупаць-аю-аеш-ае, несоверш., каго-што. 1. высовывать язык. Нел. 599. Не салупай языка. Нел. 2. шалить, свойственно детям, высовывая и прятая язык. Перастань салупаць, дзеўкі язык адрэжуць. Нел. Отгл. имя сущ. салупаньне-ня, а) высовывание языка из шалости. Нел. Салупаньням дражніцца. Нел. б) облизывание тарелок, блюд и проч. Нел. Салупаньням не наясіся. Нел. 3. каго-што,—лизать. Нел. Соверш. пасалупаць, каго-што—полизать. Нел. 600. Рукасты кот пасалупаў сьмятанку. Нел.
салупнуць, -ну-нёш-нёць-нём-ніцё, однкр. к салупаць 1, 2. Салупні язык. Нел.
высалупаць-аю-аеш-ае, несоверш., каго-што—выставлять на показ, высовывать. Нел. Высалупаць язык, пуза. Нел. Матка ўсюдых высалупае сваю дачку. Нел.
высалупіць-плю—высунуть(язык). ПНЗ., соверш. к салупаць, высалупаць, каго-што—выставить на показ, высунуть. Нел. 96, 900. Чаго ты стаіш, высалупіўшы вочы? Нел. Высалупі язык, пакажы што ў цябе на ім. Нел. Нашто ты высалупіла свае дзеці людзём на падзіў? Нел. Прич. высалуплены—выставленный наружу
125 👁