рагач-ча, предл. рагачу; мн. ч. рагачы, оў-ом-ы-амі-ох, м. 1. рожен, кол(с сучками, С.). Нсл. 564. Рагача зьясі, а не пірага. Послов. Нсл. Адлезь, рагача заробіш. Поговор. Нсл.
стаць рагача— стать на голове, ногами вверх. Міх. Ня кажны стане рагача на рашаткі. Тм.,—стать на руках, с ногами вверх.
2. рычаг для подъёма. Нсл. 564. Рагачамі скранулі камень. Нсл. См. ваг 5, вага 4.
3. головка сохи с ”калодаю” включительно, НК.: Очерки, Но. 771. ручка в сохе, Ксл. ручки сохи. НК.: Очерки, 771. Чачоткавы рагач ня борзда раськепіцца. Ходцы Сян. (Ксл.). Рагач зламіўся ў сасе. Зямковічы Сян. (Ксл.).
4. дужка со шпеньком для катушки в прялке. Кубішча Куз. (Ксл.).
5. ухват. Раст.: Смоленск 149.
рагачок-чка, предл.-чку, зват. рагачку; мн. ч., дат.-чком. мн. ч., предл.-чкох, уменьш. к рагач 2, 3, 4. Рагачок раськяпіўся, а яна прасьці хоча. Сукрэмна Сян. (Ксл.).
рагачоўка-ўкі-ўцы, ж.—закрутка и веревка, которая скрепляет сошной рогач. Смл. (Даль).
рагаччо-ча, предл.-чу, собир. 1. сучья от дерева. Нсл. 564. Лесу табе ня было, што ты рагачча набраў. Нсл.
2. колья неровные и сучковатые. Нсл. 564. То ня кольле, а рагаччо. Нсл. Рагаччом зьвялі ваўка. Тм.
3. рогатый скот. Нсл. 564. Памажы Божа багачу ў рагаччу, а беднаму ў дзетках. Послов. Нсл.
рагачча-ча, предл.-чу, собир. — рагацьцё. Іг.
рагізуля-лі, общ.—растрёпа(небрежно и нерятливо одетый или непричесанный, лохматый человек, С.). Ксл. Эх ты, рагізуля, зашпіліся ды сапляки абатры. Глебаўск Сян. (Ксл.).
рагілі-ляў, единств. ч. нет.—большая телега для возки сена и снопов. Ксл. Запрог рагілі дый паехаў. Вяжышча Беш. (Ксл.).
Рагуля-лі-лі, ж.—название коровы с длинными рогами. Ар.
рагулі-ляў, единств. ч. нет. 1. многие предметы(сенные вилы, навозные вилы без железных наконечников, вилочки для витья веревок, стародавная рыболовная снасть и др.), у которых есть кое-какое сходство с рогами животного. НК.: Очерки, Но. 314.
2. мотовило, на которое навивают нити с ”просьняў” (длинных веретен); состоит из двух струганых палок длиною верш. в 12 с пробоинами посредине, куда входит концами трется палка почти аршинной длины. ”Рагульныя” концы направлены бывают в розные стороны. НК.: Очерки, 154.
рагуль-я предл.-лю, зват. рагулю; мн. ч. рагулі-ёў-ём-лі-ямі-ох, м.—дужка в прялке со шпеньком для катушки. Ксл. Мне купілі новы рагуль. Пятніцкая Беш. (Ксл.). См. рагатка I, рагачок I.
рагулька-лькі-льцы, ж. 1. сучок, веточка и т.п., что напоминает рога, вилы. Гсл.
2. мундштук с колючими шипами, надаваемый молодому животному, которое хотят отнять от матки. Нсл. 564. Парасятам рагулькі трэба зрабіць, каб маткі ня ссалі. Нсл.
3. рогатка. Гсл.
рагулькі-лькаў(-ляк), единств. ч. нет. 1. вилочки, ножка которых имеет около 8 верш., употребляются для плетенья поясов. НК.: Очерки, 182.
2. козлы по гребню крыши. НК.: Очерки, Но. 466.
рагульны-ная-нае, прилаг. к рагулі 2. Рагульныя канцы ськіраваны бываюць у розныя бакі. НК.: Очерки, 154.
рахотка-ткі-тцы, ж.—банная мочалка. Ксл. Вазьмі рахотку патры імне сьпіну. Сураж (Ксл.).
рахаць-аю-аеш-ае, звукоподр. от голоса свиньи, приманивающей поросенков, 1. хрюкать. Гсл.
2. питать чрезвычайную привязанность. Нсл. 571. Рахае па ім. Нсл. См. рохаць, рохкаць, рохнуць.
рахнуць-ну-неш-не — рахаць 2. Нсл. 571. Рахне да грошаў. Нсл.
рахманасьць-ці, ж. 1. свойство, качество от прилаг. рахманы. НК.: Старцы, 84.
2. добродушие.
рахманець-ею-ееш-ее; повел.-ей-ейма, 1. становиться смирнее. Нсл. 561. Конь рахманее, парахманеў. Нсл.
2. становиться пасмурнее. Нсл. 561. Дзень, надвор'е рахманее, парахманела. Нсл.
парахманець, а) соверш. к рахманець I. Нсл. 561., стать смирнее. Парахманеў хлапец, як троху задалі. Нсл. б) соверш. к рахманець 2. Нсл. 561., стать пасмурнее(о погоде).
рахманіна-ны, общ.—тихоня, Нсл. 561. смирняга. Мужык рахманіна, а жонка малайчына баба. Нсл. См. ціхман. Ласкат. рахманька-кі, общ.—тихоня. Нсл. 561. Яна ў нас рахманька. Нсл. Увелич. рахманюга-гі, общ.—очень тихий, тихая. Нсл. 561. Дзяцюк, дзяўчына рахманюга. Нсл.
рахманіць-ню-ніш-не, несоверш., перех. —делать смирным. НК.: Старцы, Но. 52. Соверш. прырахманіць—приручить. Шсл. Прырахманіў да сябе жарабётка — дык яно йдзець да яго. Ст.
рахманіцца-нюся-нішся, 1. представлять вид кроткого, прикидываться кротким. Нсл. 561. Нешта ты рахманішся, зрахманіўся, як воўк у яме. Поговор. Нсл. Соверш. зрахманіцца. Нсл. 561.
78 👁