Вытні яго па пляшу. Нсл. Уменьш. пляшокшка. Нсл. 419. Пляшок паказуецца на галаве. Нсл.
2. (плешина, С.)—голое место в засеве или на лугу. Ад макрыні ў жыце парабіліся плешы. Нсл. Сячы, сячы, дождж на дзедаў плеш, нам на кулеш. Поговор. Нсл.
плешка-шкі, дат., предл. плешцы, ж.—головка, верхняя часть гвоздя, Ар.; Ксл. шляпка гвоздя. Нсл. 419. Запякай гвозд па плешку. Нсл. 182( под запякаць). Убіў гвозда па самую плешку. Нсл. Ці вялікія плешкі ў тых гваздох, што ты ўчора купіў? Каверзіна Меж. (Ксл.). Уменьш. плешачка-чкі-чцы—маленькая шляпка у гвоздя. Нсл. 419. Плешачка адламілася, гваздок не дзяржыць. Нсл.
плешчыць-чу-чыш-ча, несоверш., перех.—делать очень тонким, плоским; плющать. Нсл. 419. Ня плешч сякіры, яна й так ценкая. Нсл. Соверш. сплешчыць—сплющить. Нсл. 419. Каваль сплешчыў сякіру, уборздзе высыпецца. Нсл. Прич. прош. вр. сплешчыўшыся. Гэты гвозд сплешчыўшыся.
плешчыцца-ыцца, несоверш.—плющиться. Нсл. 419. Імне ня куецца, а плешчыцца. Послов. Нсл. Гвозд ня плешчыцца, а крывіцца. Тм. Соверш. сплешчыцца—оплющиться. Нсл. 419. Гвозд сплешчыўся. Нсл.
плеўка,—см. под плява.
плецяніца-цы-цы, ж.—плетёнка, Нсл. 418. плетенная вещь. Плецяніца цыбулі. Нсл. Часнок павяжы ў плецяніцы. Нсл. Касу падзяліла на дзьве плецяніцы. Тм.
плечы,—см. под плячо.
плёха, плёхі, плёсе, ж.—непотребная женщина, потаскуха. Нсл. 418. Што табе з плёхаю гукаць. Нсл. Не зьвязуйся з плёхаю. Тм. Уменьш. плёшка-шкі-шцы—избалованная, непостоянная девица. Нсл. 418. З плёшкаю жаніўся. Нсл. Плёшку ў сябе дзяржыць. Тм.
плёхацца-аюся-аешся, несоверш.—плескаться. Шсл. Мыйся ты барзьдзей, ня плёхайся, седзячы ў вадзе. Ст.
плёхнуць, однократ.—плеснуть в воде. Шсл. У раццэ плёхнуў шчупак. Ст.
плёс I-су, м.—завод. Гсл.
плёс-са, предл.-се, м.—часть ровной, без заворотов реки. Калупайла.
плёс II-су, предл. и зват.-се, м.—хвост у большой рыбы, Нсл. 418. часть туловища рыбы, переходящая в хвост. Плёс і галаву звары на квашаніну. Нсл. У соміны толькі плёс смачны. Тм.
плёсканьне-ня, предл.-ню, отгл. имя сущ. к плёскаць—плескание. Нсл. 418. Плёсканьням узмуціў ваду, адпудзіў рыбы. Нсл.
плёскаўка(плёцкаўка? С.)-кі, плёскаўцы, ж.—большой деревянный молот для разбивки комьев на поле. Ксл. Усёй сям'ёй на полю камоўя пабілі плёцкаўкамі. Русінава Сян. (Ксл.).
плёскаць-аю-аеш-ае, несоверш.—производить плеск рукою или плоским чем-л. в воде. Нсл. 418. Ваду ўзмуціў плёскаючы. Нсл. Ня плёскай вяслом, рыбу адпудзіш. Нсл. Однократ. плёснуць. Нсл. 418. Рыба плёснула хвастом. Нсл. Однократ. плескануць, -ну-нёш-нёць-нём-ніцё—сделать (сильный, С.) удар чем-л. плоским по воде, хлеснуть. Нсл. 418. Рыба хвастом плеснула. Нсл.
плёскацца-аюся-аешся, несоверш. 1. плескаться. Нсл. 418. Дзеці плёскаюцца ў вадзе.
2. трепетаться(в воде). Нсл. 418. Рыба плёскаецца ў начоўках, плёснулася ў вадзе. Нсл. Однократ. плёснуцца, Нсл. 418. Однократ. плескануцца(сильно, С.) встрепенуться в воде. Нсл. 418. Рыба плесканулася ў сеці. Нсл.
плёскі-кая-кае—плоский. Шсл. Падай плёскі каменчык пакласьці пад вугол. Ст. Лек у плёскай пляшачцы. Ст. Ср. пляскаты.
плёсьня-ні-ні, ж. 1. средняя часть ступни между пяткой и корня пальцев, плюсна. Ск.
2. подобное углубление на ладони. Ск.
плёшка,—см. под плёха.
плётма, нареч.—усиливает значение гл. "плесьці" 2. Нсл. 418. Плётма пляцець. Нсл.
плёвалка-лкі-лцы, ж.—плевальница. Шсл. У плёвалку ты плюй, а не на мост. Забалоцьце Сьміл. (Шсл.).
плёў, плёву, м.—плевок. Нсл. 417. Сварыцца за тое, што плёву ня варта. Нсл.
плях, междомет. 1. бултых. Шсл. У самую лужыну плях! Ст.
2. шлёп. Шсл. Плях яму ў морду раз, другі! Ст.
пляхотка-кі, ж. 1. пеленка. Растсл.
2. изорванная тряпка. Нсл. 418. Пляхотку нейкую падняў. Нсл. Вушы ў дзіцяці, як пляхоткі. Тм.
пляхоцьце-ця, предл.-цю, собир., ср.—плохая, ветхая одежда. Нсл. 418. Вазьмі адсюль пляхоцьце сваё. Нсл.
пляхаць-аю-аеш-ае, несоверш. 1. шлёпать. Шсл. Усю дарогу ён п'яны пляхае а пляхае. Слопішча Шацк. (Шсл.).
2. наносить сильные удары. Шсл. І давай пляхаць яму ў морду. Ст. Однкрт. пляхнуць. Шсл. Пляхнуў яму кулаком разоў з тры. Ст.
пляхнуцца, соверш.—шлёпнуться. Шсл. Пляхнуўся пузам аб лёд, аж ледзь устаў. Ст.
пляжыць-жу-жыш-жа, несоверш., перех. 1. с большим размахом сечь, рубить. Шсл. Пляжа дровы, аж лоб мокры. Ст. Соверш. папляжыць, а) "пляжыць" некоторое время.
б) срубить с размахом всё, многое. Соверш. спляжыць—срубить с размахом. Прыйшоў нядобры чалавек, ён залатыя спляжыў хвоі. Крушына: Творы, 16; Лебедзь 10. Каб дзе прыкупіў(дроў), бо тут усё
77 👁