астрова-вы-ве; мн. ч., род.-оў, ж.—нетолстая ёлка с сучьями в 10-15 цм. длиной. Янк. I. Астрову зрабіў, старую пастухі спалілі. Янк. I.
астроўкі-каў — астравіна. Ксл. У вастроўкі палажылі авес. Хадулава Куз. (Ксл.).
астрагон-ону, предл.-оне, м.—уксус. Дсл. Купі бутэльку астрагону — дохтар казаў, каб я астрагонам галаву мачыла. Дсл.
астракол-олу, предл.-оле, м. заостренные колья. Дсл. Астраколам сад загарадзіў. Дсл.
2. перен., род. п.-ола—дерзец большой руки. Дсл. Дзяцюк вялікі астракол. Дсл.
астраколье-ля, предл.-лю, собир.—заостренные колья. Дсл. астракольлям сад загарадзіў. Дсл.
астрамок-мка; мн. ч., дат.-мком, мн. ч., предл.-мкох, м.—узкий и высокий воз сена или что-л. подобное. Гсл. Уменьш. астрамочак-чка—базарный небольшой воз сена. Ксл. За гэты астрамочак толькі просе! Сянно (Ксл.).
астравокі-кая-кае—остроглазый. Нсл. 370. Які ты астравокі, зараз і ўбачыў. Нсл.
астравіна-ны-не, ж.—приспособление для сушки гороха, льна и т.п. Ксл. Парадзь, дзе імне дастаць сукаватую ялінку на астравіны. Вішкавічы Чаш. (Ксл.). Астравіна павалілася. Луб'ева Аз. (Ксл.). См. астроўкі.
астравінка-нкі, 1. небольшой лужок среди леса, или заростающий мелколесьем болотины. НК.: Очерки, Но. 888.
2. небольшая кнея или рощица среди лесной "пожні". НК.: Очерки, Но. 888.
астраўкі-коў-ком, мн. ч., предл.-кох —сооружение для сушки снопов, представляющее изгородь длиною в 2-3 сажня и более и состоящее или из суковатых жердей, подобных стожару (серединный в стогу шест), или же из столбов той же высоты с равномерными пробоинами, чрез которые проходят жерди, — что дает подобие широкой лестницы. НК.: Очерки, 287.
астрыжонак-нка, м.—стержень, центр чего-л., напр. нарыва. Дсл. Верад блага выціснула; астрыжонак застаўся — ізноў стаўся верад. Дсл.
астрыня-ні-ні, ж. 1. острота, жало. Нсл. 370. Знаць, трава астрыню мае, што да крыві парэзала палец. Нсл.
2. лезвие, Нсл. острое ребро на разных орудиях. Хапіўся за астрыню і палец парэзаў. Нсл.
астыг-аць-ці,—см. под стыгці.
астыглы-лая-лае—остывший. Нсл. 370. Астыглую кашу няма чаго масьліць. Нсл. Набіраў поўныя грудзі астыглага паветра. Гарун: Пан. Шаб. Каму шкада астыглага нічога. Кавыль: Думы, 39.
асвоіць-ою-оіш-ое; повел.-ой-ойма, соверш. —приручить, прибрать к рукам. Гсл. Прич. асвоены—ручной, прирученный. Гсл. См. асвойчыць.
асвойкацца-аюся-аешся, соверш.—освоиться, привыкнуть к незнакомой среде, обстановке и т.п. Як ён добра асвойкаецца, тады будзе падабаць. Войш.
асвойчыць-чу-чыш-ча; повел.-ч-чма-чча, соверш.—приручить. Шсл. Асвойчыў сабаку, дык ён і ня кусаецца.
асвойчыцца, -чуся-чышся—приручиться. Шсл. Чужы кот асвойчыўся ды жывець у нас. Ст.
асва-вы; мн. ч. восвы-ваў-вам-вы, ж.—оса. Дсл.; Ар.; Ксл.; Гсл.; Пск. (Иеропольский). Асва кусіла. Дсл. Лезе, як асва—о неотвязчивом или задорном. Дсл. Ня лезь ты к яму асвой у вочы. Азярэцк Сян. (Ксл.).
асудавішча-ча, ср.—осуждение, оговор. Дсл. Дарма ты байкаеш усё з гэтаю дзеўкаю: ад людзёў асудавішча будзе. Дсл.
асуднік-іка, предл.-іку, зват.-іча, м.—любящий осуждать других. Дсл. А, ня люблю яго — ён такі асуднік. Дсл.
асудны-ная-нае—склонный к осуждению других. Дсл. Ад асудных і прычынных, завісных, наглядных збаў, Божа! Замова, Дсл.
асуднае вока—взор человека злоречивого, недоброжелательного. Дсл.
асу-нуцца-вацца,—см. под суваць.
асуроч-аны-ыць,—см. под сурочыць.
асушак-шка, предл.-шку, м.—сухой кусок хлеба. Шсл. Каб хаця які асушак хлебба папасьці ды з вадою ізьесьці. Ст.
ась, междомет.—отклик. Ксл. Гануля! — Ась! Высачаны (Ксл.). Уменьш. асечка—выражение отклика нежного на зов. Ср. аінька. Нсл. 8.
аськепак-пка, предл.-пку, м. 1. осколок. Ксл. Аськепак сонца ў грудзёх нясу. Кавыль: Ч. лёд. Аськепак удырыў па назе. Пустынкі Сян. (Ксл.). См. аськялёпак.
2. обломок (разбитый ушат, бочка и т.п.) Барысаўшчына, Случчына (Юхн.). Аськепак-маладзік у неба ўзіраўся. Кавыль: Пад зорамі 21. Трэснула зямля, і на аськепкі паськяпалася над ёю выш. Салавей: Сіла 71.
аськёпак-пка, м.—осколок, Сц.; Нсл. 368. осколок дерева, частью уже использованный на лучину, Гсл. осколок, получаемый при щепании. Ср. ськяпаць, ськёпка. Аськёпкам кінуў на яго. Нсл. См. аськепак. Уменьш. аськёпачак-чка—осколочек. Нсл. 368, І аськёпачка няма лучыны. Нсл.
аськялёпак-пка, м., 1. осколок. Ксл. Дровы ня ўмее біць, а толькі аськялёпкі ськяпае. Сукрэмна Сян. (Ксл.).
2. остаток полена, израсходованного на лучину. Ксл. Падлажы пад дровы аськялёпак. Русінава Сян. (Ксл.). См. аськепак.
83 👁