- под, поду, предл.-дзе, м. 1. фундамент. Уменьш. падок-дка; мн. ч.-дкі-дкоў-дком-дкоў-дкамі-дкох—фундамент, настил на четырех столбиках под "клець". Палесьсе (Сербов: Сакуны, стр. III). 2. помост под жерновами, имеющий квадратное построение и оганиченный четырьма вертикально поставленными досками, что придает "поду" вид низкого ящика, в средине которого покоятся жернова, НК: Очерки 327. подставка под жерновами. Ксл. Я муку ад жарон не адгроб — засталася на подзе. Сухарукава Аз. (Ксл.). 3. внутренная площадь, пол печи, Ксл. помост кирпичной печи, Шсл. настилка внутри печи, противоположная "скляпеньню" (своду). НК: Очерки 243; Гсл.,—под. 4. подошва(горы). Гсл. - подал-лу, предл. и зват.-але, м. 1. низ одежды вообще. Нсл. 445. Подал у сьвіткі няроўны. Нсл. 2. род.-ла,—нижняя часть женской рубахи. Нсл. 445. Наша Тацянка швачка была, вышыла кашулю з падала. Нсл. - подалека, нареч. 1. довольно далеко, МГсл. далековато, Ар. далеконько(несколько далеко, С.) Нсл. 438; Лутава на Чарнегаўшчыне(Курило: Матеріяли до укр. діялектол.). Подалека ты ад нас жывеш. Нсл. 2. несоответственно, далеко. Нсл. 438. Подалека табе да мяне. Нсл. - подаўга, нареч. 1. довольно долго, немного дольше, чем следует. Маўчаць, подаўга маўчаць. Дзьве Душы 115. 2. немного длиннее надлежащего. Вопратка подаўга. Дзьве Душы 151. - подаўна, нареч.— довольно давно. Шсл.; Нсл. 438. А подаўна ўжо, як пашлі нашы. Ст. Подаўна ты быў у нас. Нсл. Подаўна табе трэба было прыйсьці. Нсл. Подаўна час маленькаму канюшку прачхнуцца. Гарэцкі: Песьні 56. На ім(стале) — подаўна нямыты абрус. Тм. 16. - подбег: рабіць із подбегам,жыць із подбегам—с некоторым необыкновенным усилием. Жывеш ты, чалавеча, з подбегам і няма табе ні дня, ні ночы. Нязнаны(Бацьк., Но. 36-37/115-116) - подбегі-гаў, единств. ч. нет.—хитрое ласкательство. Нсл. 439. Ня трэба імне твае подбегі. Нсл. І подбегамі сваімі ня выграў. Тм. - подбіўка-ўкі-ўцы, ж.—подкладка, материал подшитый с внутренней стороны одежды. Ар. Подбіўка ў марынарцы яшчэ моцная. Ар. - под'езьдзень-дня, предл. и зват.-дню, общ. 1. льстец, льстица. Нсл. 450. Под'езьдзень бабскі. Нсл. 2. вмешивающийся-шаяся не в свое дело. Нсл. 450. Под'езьдзень гэты ўсюдых пасьпее. Нсл. - подка-дкі-дцы, ж.—дно ячейки соту? Аж ля подкі відаць блішчак. Лядно Пух. (Шсл.). - подкід-ду, предл.-дзе, м.—подброс. Дсл. 174. - подкідзь-дзі, ж.—что-нибудь подброшенное. Міх. Ці ня подкідзь гэта якая? Міх. - подле, предлог с род. 1. по. Ставы, млыны — подле важнасьці пажыткаў(цануюць пры ўвязаньню). Стт. 277. Навязаці вонага чалавека ад таго часу, як ад яго ўцекшы ў яго мешкаў, подле ўставы. Пічата. Подлі праўды кажу табе (област. произношение). Нсл. 443. 2. судя по. Подле твае мовы яго праўда. Нсл. 443. 3. по, в соответствии с чем-л. Подле ставу грэбля. Віцен-Дуб. 159. - подмазка-зкі-зцы, ж.—мазок из тряпки и сала для подмазывния сковороды, когда пекут блины. Шсл. Нешта не ўстаюць бліны; мусіць у подмазцы няма здору. Ст. См. мазка, падмазка. - подпіс-су, предл.-се, м.—подпись. Нсл. 446. Папера бяз подпісу ня важная. Нсл. - подплетка-ткі-тцы, ж.—специальное костяное широкое шило для ковырания лаптя, при его подплетании. Шсл. Подплеткаю толькі раскалупаў лапаць. Ст. - подруб-бу, предл.-бе, зват.-бе, м.—фундамент, Пнз. первое снизу бревно в строении. См. падруб. - подружкі (одна подружка)—девушки, принимающие участье в свадебном обряде невесты. Ар.; Вішнева Вал. Подружкі ўбіраюць маладую. Вішнева Вал. - подскакам, в см. нареч.—подпрыгивая. Нсл. 447. Подскакам дастаў яблык. Нсл. - подсьвінак-нка, предл. и зват.-нку, м.—молодая, еще не приводившая поросят, свинья; молодой кабанчик. Шсл. Аднаго подсьвінка закалолі, а другога яшчэ будзем карміць. Ст. - подсьцілка, (Ар.; Шсл.), падсьцілка (Нсл.; НК)-лкі-лцы, ж. 1. подстилка, солома, мох и тп., подосланная под ноги скота, Ар.; Нсл. 448; Гсл. подстил для скота. Шсл. На подсьцілку каровам прынёс вязку саломы. Ст. У сьвіней мокра, аж нельга ступіць — трэба ізноў даць подсьцілку. Тм. Пакладзі саломы на падсьцілку каровам. Нсл. 2. падсьцілка—листья, подосланные на лопате под хлеб при сажении его в печь. Лапата, каторай садзяць хлеб у печ, мае падсьцілку, каторай бываюць кляновыя лісты. НК: Очерки 40. 3. падсьцілка—сапожная стелька. Нсл. 448. Падсьцілка ў чаравіках адліпла. Нсл. 4. тряпица, подкладываемая под дитя. Нсл. 448. Падсьцілка мокрая пад дзяцём. Нсл.