асёлы-лая-лае-имеющий оседлость, оседлый. Нсл. 371; Стт.; Дсл. Мы аселыя людзі, а не валацугі якія. Нсл. Мы людзі аселыя. Дсл.
асёніна-ны-не, ж.—осеннее добровольное подаяние церковному притчу. Нсл. 367. Асеніну папу не давалі яшчэ. Нсл. См. асяніна.
асёсьці, асядаць,—см. под сёсьці.
асёсьціся, асядацца,—см. под сёсьці.
асётны-ная-нае, прилаг. к асець. (НК: Очерки, 275)—овинный.
асёвачны-ная-нае—состоящий из отрубей "асевак". Дсл.
асёўкі, асевак и асеўкаў, единств. ч. нет. —отруби, высевки, оставшиеся в решете. Дсл. Пасып сьвіньням корм асеўкамі. Дсл.
асёць-ці, мн. ч., род.-цяў, ж.—овин, (Дсл.) более высокий нежели "ёўна" и имеющий два этажа, разграниченные полом, и в верхнем ярусе отверстие с дверью для передачи снопов, НК: Очерки, 274 овин. Гсл.; Растсл.; Нсл. 367; МГсл.; Ксл. Снапы сушылі ў васеці. Рыбчына Сір. (Ксл.). Асець насадзілі пшаніцы. Нсл. Асеці чатыры будуць аўсу. Нсл. Вылазь із асеці! Нсл. Уменьш. асётка-ткі-тцы, ж.—небольшой овин. Нсл. 367. Асётка не вялікая, уборзьдзе змалоцім. Нсл.
асёл-сла, на асьлё, зват. восьле; мн. ч.-лы-лоў-лом-лы-ламі-лох, м.—осёл.
асьлюга-югі-юзе, 1. увелич. к асёл.
2. бранное. Дсл. Балван, дурань, асьлюга. Дсл.
асёлак-лка, предл.-лку, м.—лужайка на усадебных участках между огородами. Коні ходзяць у васёлку. Ст. Асёлак будзем касіць. Тм.
асёрдак-ака, м.—сердцевина капустной хряпки(кочерыжки, С.) Росл. (Дсл.)
асётны-ная-нае—относящийся к овину, Нсл. 367 овинный. Асётныя снапы. Нсл. Асётнае акно. Нсл. См. асетны.
асяг-аць-нуць,—см. под сягаць.
асякаць, асячы,—см. под сячы.
асякацца, асячыся,—см. под сячыся.
асяліць,—см. под сяліць.
асянёць-ёе, несоверш. 1.—наступать погоде осеннего типа. Смаленш.; Менш.
2. подвергаться влиянию осени. Дсл. Ліс асянее, абруневае. Дсл.
абасянёць-ёе, соверш. к асянець 1, 2.
асяніна-ны-не, ж.—сбор осенью служителями церкви хлеба в зёрнах на церковь и священника, Янк. I. сбор по осени платы натурою (например, С.) для кузнеца. Шсл. Сяло згадзіла сабе каваля на асяніну. Шсл. См. асёніна.
асянча-чы-чы, ж.—осенняя трава, оставшаяся на корне от осени прошлого года. Ар.; Войш.
асянчук-ка, предл.-ку; мн. ч.-кі-коў-ком-кі, мн. ч., предл.-кох, м. 1. животное, самец, родившийся осенью. Ар.
2. — асянча. Гэтым летам было благое надвор'е, і мы шмат нарабілі асянчуку (т. е. пришлось косить весною следующего года, С.). Амельна Пух. (Шсл.).
асяродак-дку, предл.-дку, м. 1.—сердцевина. Шсл. У яблыне ўвесь асяродак выгніў. Жораўкі Сьміл. (Шсл.). См. сэрца.
2. центр, МГсл.; Гсл. средоточие.
асяціць-чу-ціш-ціць; повел.-ці-ціма, соверш. каго-што, 1.—букв., опутать сетями. Нсл. 371. Нячысьцік, знаць, мяне асяціў. Нсл.
2. невидимой силой взять над кем непреодолимую власть. Нсл. 371. Нячыстая, знаць, сіла асячае, асяціла яго так, што яго цягне ў карчму. Нсл.
3. пленить, очаровать. Нсл. Нявідная дзеўка ды якога малайца асяціла. Нсл. Прич. асячоны—как бы сетью увлеченный, ослепленный морально. Нсл. 371. Асячоны так і падае за гэтаю зводніцаю, увядзёнкаю. Нсл. Отгл. имя сущ. асячэньне-ня, предл.-ню—опутание, омрачение, Нсл. 371 нечто близкое к легкому умопомрачению. Гсл. Нашло нейкае асячэньне, ня ведаў, што рабіў. Гсл. Асячэньне на яго напала, што ён па ёй так і зохае. Нсл.
асячаць-аю-аеш-ае; повел.-ай-айма, несоверш. Нсл. 371.
асяціцца, асячуся, асяцішся,—пойматься таким образом. ЛескIII227, зацем602.
асяч-аць-оны-эньне,—см. под асяціць.
асячыся,—см. под сячы.
асілак-лка, предл. и зват.-лку, м. —богатырь, (Гсл.; Ксл.; Шсл.), силач, (Нсл. 367; Шсл.; Пар. Дсл.) обладающий необыкновенной силой, Гсл. исполин. МГсл. Асілак ваднэй руццэ падыйме пяць пудоў. Ст. Дужы, як асілак. Ст. Асілку гэтаму пяцёх такіх, як я, мала на адну руку. Нсл. А браты й сёстры, як асілкі. Кавыль: Ростань9. Ён у нас асілак, ня долейся зь ім. Віц. (Ксл.). Цяпер нетуці асілкаў. Дсл.
Асілкі-каў, мн. ч.—название какой-то звезды. Вожа Брсл.(Ар. Красьневіч).
асіна-ны-не, ж.—осина. Шсл.; Ар. Парэзалі асіну на почвы. Ст.
асініна-ны—(одно) осиновое дерево. Нсл. 367.; Ксл. Асініну сьсек на дровы. Нсл. Мужык сьсек асініну. Дсл. Уменьш. асінка-нкі-нцы—осинка. Асінка мая сілка(пілаваць, сячы асіну лёгка). Дсл.
асінавік-іка, предл.-іку, м.—плод яблони, получившийся от прививки осины. НК: Очерки, Но. 813.
асінавы-вая-вае—осиновый. Шсл. Асінавымі дрыўмі не нагрэеш печы. Ст.
асінаўка-ўкі-ўцы, ж.—сеялка, сделанная из осины. Бельск. у., Смл. (Дсл.).
79 👁