амётнік-іка, предл.-іку, м.—небольшая пристройка окол продольной стены рыги, куда ссыпаются "амеці". Шсл. Надзьмула ў ваметнік сьнегу. Крамяні Пух. (Шсл.).
амеці-цяў, единств. ч. нет.—овсяная мякина, Янк. I. мелкая мякина. Шсл. Амеці пад страхою. Янк. I. Замяшай карове амецяў. Турэц Сьміл. (Шсл.).
амёга-ёгі,—кислое, солённое. Растсл. См. вомег.
аманіць-ню-ніш-ніць—обмануть. Нсл. 363. Ня раз ты мяне аманіў. Нсл.
аманна, нареч.—кокетливо. Арлоўскія панёвы простага крою ў тры полкі; палехаўскія аманна зьбертыя ля паясьніцы, каб відаць былі з пад іх кашулі, таксама із вышытым подалам. Веда, 1953, стр. 85.
аманны-ная-нае—кокетливый. Умеюць прычапіць аманныя істужкі. Веда, 1953, стр. 85.
амаркоціць-чаны,—см. под маркоціць.
Амарыканец-нца, предл.-нцу, зват.-нча, м.—американец: так называют и великолитвина(белоруса), побывавшего в Америке. Шсл.; Ар. Вышла замуж за Амарыканца. Ст.
аматар-ру, предл. и зват.-ару; мн. ч., род.-раў, м.—любитель. МГсл.
амэн, утвержд. частица—аминь. См. амін I.
амбона-ны, ж.—амвон. МГсл.; Ар.; Нсл.6. Сьвятар із амбоны заказаў, каб не рабілі ў сьвяты. Нсл.
амелька-лькі-льцы, ж. 1.—лядунка (сумка на перевязи через плечо у кавалеристов, С.) Гсл.; Нсл. 6.
2. сумка, Гсл. почталионская сумка для писем. Нсл. 6.
амяга-гі, дат., предл. амязе, ж. Вост. (Даль) —усталость, (Дсл.) усталость от сильного желания, Гсл. слабость, усталость. Нсл. 363. Амяга панавала імною. Адаменю Лёз. (Ксл.). Бег, пакуль амяга апанавала. Нсл. 363. Амяга бярэць просьле хваробы. Дсл. Ср. амёга, амега.
амяг-аць-ці,—см. под мягці.
амяглы-лая-лае—изнемогший от усталости. Нсл. 363. Амяглы ад гарачыні, ад крыку. Нсл. Ідзець мой сын із заробткаў, такі амяглы і краскі на віду нетуці. Дсл. Амяглы конь. Вост. (Даль.).
амяжыць-жу-жыш-жа—утомить. Шсл. Ганяў, ганяў, пакуль не амяжыў. Крамяні Пух. (Шсл.).
амяжыцца-утомиться. Шсл. Амяжыўся бегаючы. Крамяні Пух. (Шсл.).
амяла-лы, ж.—мятлик луговой, [Poa pratensis L.] Шсл. На маей сенажаці нічога не расьцець, апроч амялы. Клятное Пух. (Шсл.).
амяленьне-ня, предл.-ню, ср.—остатки льна с кострой, полученные при мятьи его. Шсл. Амяленьням паабтыкалі хату на зіму. Ст.
амяльле-ля, предл.-лю, ср.—костра. Иеропольский. См. амяленьне, мяльле.
амілушкі, (одна амілушка)-шак—перелетные птицы из семейства дроздовых, которые позднею осенью изредка появляются большими стаями и истребляют рябину. НК: Очерки, Но. 935.
амеці-цяў, единств. ч. нет.—овсяная мякина, Янк. I. мелкая мякина. Шсл. Амеці пад страхою. Янк. I. Замяшай карове амецяў. Турэц Сьміл. (Шсл.).
амётнік-іка, предл.-іку, м.—небольшая пристройка около продольной стены риги, куда ссыпаются "амеці". Шсл. Надзьмула ў ваметнік сьнегу. Крамяні Пух. (Шсл.).
амін, утвержд. частица—аминь. Пск(Параклитик Пск. 1386); Шсл.; НК: Старцы 86; Гсл.; Смол. у. (Дсл.). Амін! Ён гэта сказаў зь несупакойнаю вераю ў самога сябе. Юхн.(Узгоркі).
2. (перен.)—конец, Шсл.; Нсл. 6 гибель. Дсл. Тут табе й амін будзе. Ст. Амін яго галаве! Нсл. Ну цяпер будзе вам амін! (област. Дсл.). См. амэн.
амін-аць-уць,—см. под мінаць.
амніста-сты-сьце, ж.—всепрощение, МГсл. амнистия.
амул-яць-яны,—см. под муляць.
амурзаць-аны,—см. под мурзаць.
амурз-ацца-аўшыся,—см. под мурзацца.
амшэлы, абамшэлы-лая-лае—обомшелый. Зашумелі векавыя ліпы абамшэлым гальлём. Лынькоў: Воўчы лог(Калосьсе, Но. 2, 1935, стр. 98).
ано,—впрочем. Гсл.; Нсл. 6. Ано, няхай так сабе будзе. Нсл. Ано, няхай сабе так. Гсл.
2. пусть себе. Ксл. Ано сабе й так будзе. Макарова Віц. (Ксл.).
анож, союз.—а, но вот, а вот. Нсл. 6. Думаў адно, анож вышла другое. Нсл. См. аж I, ажно I.
аномаля-лі-лі, ж.—несходство, необыкновенное явление, аномалия.
анагдовень, нареч.—на днях, недавно. Ксл. Анагдовень ён быў тут. Спаская Сір. (Ксл.).
анагдась, нареч.—недавно, на днях. Нсл. 6.
анагдашны-ная-нае—недавно бывший, недавний. Нсл. 6. Анагдашная мова. Нсл.
анагдысь, нареч. (М. Туд. Гринькова IУ, стр. 323)—на днях, недавно. Ксл. Анагдысь як раз таксама было зь ім. Шыркі Куз. (Ксл.).
анахіма-мы-ме, ж.—проклятие, анафема. Нсл. 6.
анахронізма-мы, ж.—анахронизм.
анадоечы, нареч.—давеча, Шсл. на днях. Чаму ж ты, татку, казаў анадоечы. Рэч. (Пет. II, 263). Анадоечы хадзіў да воласьці. Загай Пух. (Шсл.). См. надоечы.
82 👁