2. страд к намаўляць 1.,—склоняться на убеждения. Нсл. 312. Дзеўка стала намаўляцца патроху. Нсл.
перамовіцца-оўлюся-овішся, соверш., взаимн. 1. переговориться. Нсл. 406. Перамаўляйцеся; як перамовіцеся, можа тады й заладзім справу. Нсл.
2. наговорить друг другу грубостей, неприятностей, упреков. Нсл. 406. Перамовіўшыся мяжсобку гневаюцца. Нсл.
перамаўляцца, 1. несоверш. к перамовіцца 1, Нсл. 406—переговариваться. Гсл. 2.
2. несоверш. к перамовіцца 2, Нсл. 406. Ня ідзі да іх.: яны сталі мяжсобку перамаўляцца. Нсл.
прамовіцца-оўлюся-овішся, несоверш. —ошибиться в речи и в особенности высказать то, чего не следовало бы говорить, Нсл. проговориться. Глядзі, не прамаўляйся, не прамоўся. Нсл. Несоверш. прамаўляцца—проговариваться.
прымовіцца-оўлюся-овішся, несоверш. — намекнуть(на что-л.). Прымаўляецца, прымовіўся, каб яму падараваў доўг. Нсл. 505. Несоверш. прымаўляцца—приговариваться к чему-л., Нсл. 505. намекать(на что-л.).
размовіцца-оўлюся-овішся, соверш. 1. разговориться. Як размовіліся, дык і пазнаёміліся. Нсл.
2. поспорить, поссориться. Нсл. 550. Сваты размовіліся дый разьехаліся. Нсл.
размаўляцца-яюся-яешся 1. соверш. к размовіцца 2,—спорить между собою, разноречить, ссориться. Нсл. 500. Усё хораша гаварылі мяжсобку, а наапошку размаўляцца сталі. Нсл.
2. разговаривать, толковать о деле. Нсл. 550. Размаўляйцеся, размоўцеся мяжсоб, пакуль я прыду. Нсл.
вымавіцца, вымаўлюся, вымавішся, соверш. 1. отговориться. Гсл.; Ар. Вымаўляйся, не вымаўляйся, ня вымавішся быць у мяне кумам. Нсл. 86.
2. выболтать, выболтаться(проговориться, С.). Нсл. 86. Глядзі, не вымаўляйся, ня вымаўся, хоць бы як пыталі. Нсл.
вымаўляцца, несоверш. 1. отговариваться. Гсл.; Ар. См. вымавіцца 1.
2. выбалтывать, Гсл. выбалтываться. Нсл. 86. См. вымавіцца 2.
умовіцца-оўлюся-вішся, соверш. 1. договориться. Ср. умаўляцца 1.
2. условиться. Ср. умаўляцца 2. Несоверш. умаўляцца, 1. договариваться. Нсл. 658. Ня хоча ўмаўляцца на год. Нсл.
2. взаимн.,—условливаться. Нсл. 658. Мы цяпер умаўляемся мяжсоб, ды калі б не адкідацца потым. Нсл.
3. склоняться на убеждения. Нсл. 6г. Цьвярды ў сваім, ніяк не ўмаўляецца. Нсл.
моўкці-ну-неш-не, несоверш.—молкнуть, умолкать. Соверш. замоўкці, Нсл. 174. замолчать. Замоўкні, а то па мордзе заробіш. Нсл. 174-175. Соверш. умоўкці, —умолкнуть, замолчать. То вымаўвіўшы, умоўкла. Кіт. 96612.
маўчэць-чу-чыш-чыць, несоверш.—молчать. Соверш. амоўчыць-умолчать, утаить. Нсл. 363. Амоўчыць свой выступак. Нсл. Прич. амоўчаны—умолченный, утаенный. Нсл. 363. Амоўчаную віну выказаў. Нсл. Соверш. памоўчыць—помолчать. Нсл. 465. Лепі будзець, калі памоўчу. Нсл. См. памаўчэць. Соверш. памаўчэць—молчать некоторое время, помолчать. Нсл. 286. Дай, Божа, у добры час сказаць, а ў ліхі памаўчэць. Послов. Нсл. Ня можаш памагчы, дык валей памаўчы. Послов. Нсл.
змоўчыць, соверш.-чу-чыш-ча—промолчать. Нсл. 212. Валей змоўчыць, чымся надражацца. Нсл. Хацеў спытацца і ўзноў змоўчыў. Дзьве Душы, 141. Несоверш. змаўкаць-аю-аеш-ае, повел.-ай-айма, несоверш. смолкать.
прамоўчаваць-чую-чуеш-чуе; повел.-чуйчуйма, несоверш.—промалчивать. Нсл. 526. За што мы яму гэта прамоўчуем, прамоўчылі? Нсл. Соверш. прамоўчыць —промолчать. Нсл. 526. Лепі, калі прамоўчыш. Нсл. Прич. прамоўчаны—промолченный. Нсл. Прамоўчанае слова ня псуець. Нсл.
моўнасьць-ці, ж. 1. выразительность. Нсл. 286. Добра баіць, але моўнасьці ў яго няма добрае. Нсл. Гавары з моўнасьцю. Тм.
2. красноречие, Нсл. 286. красноречивость. Моўнасьць ягоная харошая. Нсл.
моўны-ная-нае, 1. словесный, Нсл. 286. способность говорить. Статак ня моўны, нічога ня скажа. Нсл.
2. разговорчивый. Нсл. 286. Пан наш моўны, з кажным пагавора. Нсл.
3. красноречивый. Нсл. 286. Моўная казань. Нсл.
4. нареч. моўна—выразительно, громко. Нсл. 286. Кажы моўна. Нсл.
моўчанька, нареч.—тихонько.
моўчкі—молчаливо.
моўчыкам, нареч.—з молчком. Нсл. 286; Шсл.
моц, моцы-цы, ж. 1. сила, Нсл. 292. физическая сила, мощь. Моц'ю ўзяў. Нсл. Моц мае ў руках. Нсл. Моцы ня стала дзяржаць. Нсл.
2. сила, важность. Хто ужывае херам (араб. забароненае), сем рэчай злога, сабе шкадлівага мае мець: першае, жывот яго будзе чоран і просьба яго да Пана Бога будзе недаходна і моцы мець ня будзе. Кіт. 6564.
3. могущество. Бога твайго ў якой моцы разумееш? Кіт. 4а7.
4. власть. Ня думайся, ён мае вялікую моц: яго ўсе баяцца. Ст.
76 👁