3. делать движение; шевелиться. Млосьць нейкая, ня хочацца й кратацца. Ст.(Шсл. под млосьць). 4. обладать способностью движения, двигаться. Нага ня кратаецца. 5. слегка двигаться, приходить в движение под действием чего-л., делать движения, двигать какими л. частями тела. 6. обнаруживать признаки оживления, движения; беспокоить, тревожить(о чувствах, мыслях и т.п.). крануцца-нуся-нешся-нецца-немся-ніцеся, 1. соверш.(к кратацца в 1-ом см.) —тронуться, двинуться, Гсл.; Войш.; Міх. тронуться с места. Растсл. Кранулася машына. А. Вольскі. Шофер ані крануўся зь места. Нсл. 256. Кранулісі цяжка таварныя (вагоны). Танк(Калосьсе, Но. 1/18, 1939, стр. 28). Процэся ўжо кранулася ад гасподы нябожчыкавае. Дзьве Душы, 192.,—отправиться в путь. Захроп асіплы ад зморы паравік, і цягнік крануўся. ЗСД. 177. Ізноў крануўся эшалён. Салавей: Сіла, 82. 2. соверш. к кратацца в 2-ом см., пошатнуться. Шула кранулася. Нсл. 256. 3. соверш. к кратацца в 3-ем см., сделать движение, пошевелиться. Як сеў, дык і не кранецца зь месца. Ст. 4. испытать сочувствие, приходить в волнение, умиление. Чыё сэрца не кранецца...гэтай адвечнай музыкай бязвыходнасьці? Гарэцкі: Песьні, 18. дакранацца-аюся-аешся, несоверш. к дакрануцца,—дотрогиваться. Валіны палцы дакранаюцца да яго. Корзюк. дакрануцца, -нуся-нешся-нецца-немся -ніцеся, соверш.—прикоснуться к комучему-л., дотронуться. Рукамі да вушшу дакраніся. Кіт. 83а4. Да вушу рукамі дакрануўшыся, нэмаз (араб, малітву) пеў. Тм. 326б16. І падышоў ды дакрануўся да полу. Бібля Татарыновічава, 275. Падышла ззаду і дакранулася да краю адзежы ягонае. Тм. 284. Імкнуся дакрануцца да крыніцы абразоў і гукаў. Крушына: Лебедзь, 9. прыкрануцца, -нуся-нешся-нецца-немся-ніцеся—дотронуться, Шсл. притронуться, прикоснуться. Да яго й прыкрануцца нельга: такі далікатны. Ст. скрануцца, -нуся-нешся-нецца-немся -ніцеся—сдвинуться. Шсл. Як сеў, дык і не скранецца зь месца. Ст. Які ён лянуцька: зь месца не скранецца. Гуліна Сян. (Ксл.). Ані зь месца не скрануўся. Нсл. 588. кратчаты-тая-тае, 1. решетчатый. Гсл. краты-таў, мн. ч.—решетка. Гсл. кравец-ўца, мн. ч.-ўцу, зват.-ўча, мн. ч.-цы-цоў-цом, мн. ч., предл.-цох, м.—портной. Ар.; Нк.: Очерки, 189; МГсл.; Растсл.; ПНЗ.; Стаішча Чаш. (Ксл.); Ст. Кравец заўсёды мяркуе, каб выкраіць сабе хоць на шапку. Нсл. крэўчык-ыка, предл.-ыку, зват.-ыча, м. —портной. НК.: Под. пос. 47, Но. 53.; НК.: Очерки, 184. Мікітка добры крэўчык. Ст. кравецкі-кая-кае—относящийся к "краўцу"—портному или "кравецтву"—портняжничеству; портновский, портняжний. Ар. Кравецкія нажніцы. Нсл. 251. Кравецкі хлеб, цэх, звычай. Тм. кравецкая майстроўня—портняжная мастерская, швальня. кравецтва-ва, ср.—портняжничество. Кравецтва вучыцца. Нсл. 251. Кравецтвам займаецца. Тм. краўніца-цы-цы, ж.—источник с ржавчиной. Вішкавічы Чаш. (Ксл.). краўцоў-ова-ова, мн. ч. краўцовага-ваевага—принадлежащий портному. Ар. краўчыха-ыхі-ысе, мн. ч.-ыхаў, ж.—жена портного. Гсл.; Ар. крэх, крэху, предл.-ху, зват. крэша, м. —треск. Грымотны крэх ад гранаты захістаў бярэзы ў зямлю. Гарэцкі: Песьні, 87. крэхаць-аю-аеш-ае, несоверш.—трещать. У лесе крэхнула ляшчына. Гсл. крэйга-йгі-йзе, ж. — крэйка. Падляшша(Т. Здановіч). крэйда-ды, дат., предл.-дзе, ж. 1. мел. МГсл.; ПНЗ; Шсл.; Ар.; Ранчыцы Беш. (Ксл.); НК.: Очерки, Но. 488; Нсл. 252. 2. перен.—кредит, записываемый на стене мелом. Узяў гарэлкі на крэйду. Нсл. 252. Ляндарскае багацьце крэйда(ад запісаньня на сьцяне крэйдаю). Нсл. крэйдавы-вая-вае—составленный из мела, меловой. Крэйдавая гара. Нсл. 252. Крэйдавая пабела. Нсл. крэйка-йкі-йцы, ж.—конёк(верхнее ребро, стык двух наклонных плоскостей двускатной крыши; гребень крыши). Ар. крэкт-кту, предл.-кце, м.—кряхтенье. Маці з крэктам зьлезла з прымурка на мост(у хаце). Капыловіч: Хлеб("Беларус", Но. 157). крэмень-меня, предл. и зват.-меню, мн. ч.-яні-янёў-яні-янямі-янёх, м.—кремень. Ар.; Раст.: Северск. 137. Уменьш. крэменьчык-ыка, предл.-ыку, зват.-ыча. Ар. крэмзаць-аю-аеш-ае, насм.—писать неразборчиво(или неумело, С.). Шсл. Нешта крэмзае сабе па паперы. Ст. Соверш. накрэмзаць—так написать. Шсл. Накрэмзаў, што й сам нічога не разьбярэ. Ст. пакрэмзаць, соверш.—исчиркать, Шсл. неумело или неразборчиво написать многое. Пакрэмзаў толькі паперу а нічога не напісаў. Ст. Прич. накрэмзаны. Шсл. Узяў накрэмзаны ліст. Ст. крэмсаць-аю-аеш-ае, повел.-ай-айма, несоверш., перех.—резать тупым ножом, насмеш.—резать вообще, резать на полоски, на куски, Шсл. небрежно, как попало резать на куски, кромсать. Узяў нейкую тупіцу ды крэмсае. Ст. Крэмсае на кавалкі, скурат псуе. Ст. См. крымсаць. Отгл. имя сущ. крэмсаньне-ня, предл.-ню, действие по глаг. крэмсаць—кромсание. Соверш. закрэмсаць—зарезать тупым ножом, Шсл.