кава-вы-ве, ж.—кофе. Гсл.; Ар.; Шсл. Кавы напіўся з цукрам. Ст.
кавалак-лка, предл.-лку, м. 1. (кус, С.), кусок преимущественно съедобного, НК.: Пособ, Но. 31; Гарадна Стол.(Полесье 178) кусок. Ар.; Шсл.; Смл.; Гсл.; Раст.: Смоленск 150,—кусок чего-л. ПНЗ; Вост., Кур. (Даль). Кавалак хлеба, палатна, зялеза. Нсл. 226. Ізьеў вялікі кавалак хлеба. Ст.
2. часть чего-л. НК.: Пособ, Но. 31; Шсл. Адкрышыла кавалак зуба. Дсл.(под "открошить"). Кавалак зямлі адрэзалі. Нсл. 226. Вялікі кавалак шнюра ўзараў сядні. Тм. Кавалак здароўя ўнялі мне. Нсл. Уменьш. кавалачак-чка, предл. и зват.-чку—кусочек. Ар. Кавалачак хлеба, палатна. Нсл. 226.
кавалда-ды, общ.—неуклюжий. Растсл.
кавалёк-лька, предл.-льку, зват. кавальку, мн. ч.-илькі-оў-ом-оў-амі-ох, м.—подмастерье, ученик кузнеца. Нсл. 240.
кавалёнак-ёнка, предл. и зват.-ёнку, м.—сын кузнеца. Нсл. 240; Ар.
кавалёў-ёва-ёва—принадлежащий кузнецу, кузнецов. Ар. Кавалёва хата. Нсл. 239.
кавалёўскі-кая-кае—свойственный кузнецу. Кавалёўскае ўменьне. Нсл. 239.
кавалянка-нкі-нцы, ж.—дочь кузнеца. Ар.
каваліха-іхі-ісе, ж.—жена кузнеца. Ар. Ад каваліхі ўсё ліха. Нсл. 240. Быў бы каваль ды а каваліха, будзе гэтага ліха. Послов. Нсл. 240.
кавалішка-шкі-шцы, ж.—дочь кузнеца. Ар.
каваль-ля, предл.-лю, зват. кавалю, мн. ч. кавалі-лёў-лём, мн. ч., предл.-лёх, м.—кузнец. Ар.; МГсл.; ПНЗ.; Шсл.;Гсл.; Нсл. 240; Вят. (Даль). Каваль куець зялеза. Дражна Куз. (Ксл.),—какое-то насекомое. Войш.
кавальскі-кая-кае—кузнечный. Ар. Сапе, як кавальскія мяхі. Ст. Кавальскае вугальле. Нсл. 240.
кавальства-ва, ср.—кузнечное ремесло.
кавальчук-ука, предл.-уку, зват.-уча, мн. ч., дат.-ком, мн. ч., предл.-кох, м.—сын кузнеца. Ар.
каваць, кую, куеш, куець, куём, куіцё, несоверш., перех. 1. ковать. Ар. Каваль куець у кузьні. Ар.
2. подковывать, ковать. Прывялі коні каваць. Ар. Отгл. имя сущ. каваньне-ня, предл.-ню—ковка. Ар. Ня борздае каваньне. Нсл. 240.
Соверш. акаваць, 1. оковать.
2. заковать. Ланцугамі акаваны рукі іх. Кіт. 129а7.
каведны-ная-нае—каверзный, Зямцы Бел. склонный к каверзам. Панасік гаварыў аб тых каведных варагох мірнага будаўніцтва. Юст.
каведзь-дзі, мн. ч.-дзі-дзяў, ж.—каверза. Зямцы Бел. Гэткая каведзь! Зямцы Бел.
кавэнчыць(кавенчыць, Нсл.), несоверш., перех.—мучить; мучениями заставлять, стонать. Павук кавенчыць муху. Нсл. 226. За што ты яго кавенчыш? Нсл. Соверш. закавенчыць, перех. Сусім закавенчыў хлапца. Нсл. 226.
кавэнчыцца, (Гсл.), кавенчыцца, (Нсл.)-чуся-чышся, несоверш. 1. мучиться со станом, метаться от боли. Кавенчыўся бедненькі доўга із сваёю рукою. Нсл. 226. Соверш. скавенчыцца. Ад тваіх рук ён скавенчыўся. Нсл. 226.
2. возиться с кем, терпя постоянно неудовольствие. Цэлы век кавенчуся з табою. Нсл. 226. Отгл. имя сущ. кавенчаньне-ня, предл.-ню, 1. мучение. Кавенчаньне мухі пятухом. Нсл. 226.
2. страдание предсмертной корчью. Барані, Божа, кажнага ад такого кавенчаньня. Нсл. 226.
пакавенчыцца, соверш.—пострадать. Адмаразіў сабе палцы: пакавенчышся зь імі доўга. Нсл. 456.
перакавенчыцца, соверш.—перемучиться, долго страдая; перенести мучение от болезни. Перакавенчыўся, ледзь троху паправіўся. Нсл. 403.
кавяла-лы, мн. ч. кавёлы, ж.—костыль. НК.: Очерки, Но. 658. Бязногі прасіў падаць яму кавялу. Гарывецк Сян. (Ксл.). Прыкульгаў неяк на кавёлах да таго спадара прасіцца нанач. Зьніч, 1952, Но. 21, стр. 7. З кавёламі будзе цягацца ваенны калека. Акула, 472. Ходы на кавялах(хадулях). НК.: Игры, 29. А ты б яго кавялой! Машкі Сян. (Ксл.).
кавярайка-кі, дат., предл. кавярайцы, ж.—крючок для подплетания лаптей. Лапці падплятаюць, а кавярайкі няма. Веляшковічы Лёз. (Ксл.).
кавярзьні-нёў ( один кавярзень)—лапти, Сіраціна (Ксл.). босовики; летние лапти на босую ногу. Пск., Твер.* (Даль). Уменьш. кавярзенчык-ка, предл.-ку, м.—лапоток. МГсл.
кавуліць-лю-ліш-ле, несоверш.—резать большой кусок хлеба(и проч. съестного, С.). Шсл. Узяў ды кавуле сабе з паўбукаткі хлеба. Ст. Соверш. адкавуліць—отрезать большой кусок хлеба. Шсл. Пастух адкавуліў сабе ў варэньку з паў букаткі хлеба. Ст.
кавун-на, зват. кавуне, мн. ч. кавуны-оў-ом-ны-амі-ох, м.—арбуз. ПНЗ; МГсл.; Смл. (Даль).
каўбаса-сы, мн. ч. каўбасы-саў, ж.—колбаса. Шсл.; Гсл. На каляды нарабілі каўбас. Ст. Дайце каўбасу, я двору панясу. Нсл. 240.
мясавыя каўбасы—колбасы, приготовляемые из обыкновенного мяса в отличие от "печанёвых" и "крываўнікаў". НК.: Очерки, 23.
печанёвыя каўбасы—колбасы, приготовляемые из "печанёў". НК.: Очерки, 23.
78 👁