зьвягліцца-люся-лішся, несоверш. — зьвягаць. Сабака нешта зьвягліцца: знаць чужы чалавек ідзець. Нсл. 101.
зьвягун-уна, предл., -уну, зват.-уне, м. —брозга, клянча; сварливый человек.
зьвяз-зу, предл.-зе, м.—союз.
зьвязак-зку, предл. и зват.-зку, м. 1. узел, связанный концами платок, кусок ткани и т.п., в который уложены вещи, пожитки и т.п. Пархв. Нешта прынёс у зьвязку. Ст.
2. связь, отношение друг к другу. Гсл.; Нсл. 201. Даўно зьвязак маюць мяжсобку. Нсл. Паратунак гаспадарства — у цесным зьвязку нацыянальнасьцяў. Ігнатоўскі (Беларусь, 198). Цесны зьвязак із гэтым мае і грэблівасьць гэтае самае інтэлігенцы да мовы жыдоўскае работніцкае масы. Сосіс (Беларусь, 142). З маткаю ж ня мела тых прыязналюбых зьвязкаў і любіла матку менш, чымся бацьку. Дзьве Душы. Міколай іншыя вучыцелі мелі добра наснуджаны зьвязак із жыхарствам. Тм. 122. Думкі ягоныя ляцелі шпарчэй а шпарчэй і губілі парадак а зьвязак із далёкай ад іх запраўднасьцю. Тм. 124.
зьвязаньне-ня, предл.-ню; мн. ч.-ні-няў, ср. 1. связывание. Нсл. 201. Зьвязаньне некрута, разбойніка. Нсл.
2. соединение. Нсл. 201. Вясельнае зьвязаньне. Нсл.
зьвязаць,—см. под вязаць.
зьвяздоня-ні-ні, ж.—кличка коров, имеющих на лбу небольшое белое пятно. НК.: Очерки, Но. 711. Уменьш. зьвяздонька-нькі-ньцы. НК.: Очерки, 357.
зьвязна, нареч.—сжато, кратко. (Кнігі), хоця жа коротка але зьвязна пісаныя, а людзём хрысьцянскім патрэбныя. Зб. Генада патрыярха Костанцінопольскага, 1585 г.
зьвязнасьць-ці, ж.—сжатость, краткость. Ср. зьвязна.
зьвязны-ная-нае—сжатый, краткий. Ср. зьвязна.
зьвяканьне-ня, предл.-ню, ср., отгл. имя сущ. к зьвякаць,—брякание, Нсл. 201. бряцание. БНсл. Дадзеў зьвяканьням званка. Нсл.
зьвякаць-аю-аеш-ае, несоверш. 1. звонить, брякать, Нсл. 201. бряцать. БНсл. Перастань зьвякаць званком, шклянкамі. Нсл.
2. област.—пищать, капризничать. Пск. (Иеропольский).
зьвялы-лая-лае—увадший. Ігрушы цяжка, шумна падалі на зьвялыя кусты. Крушына: Калыханка (Зьніч. 1954, Но. 27).
зьвяраць,—см. под зьверыць.
зьвярацца,—см. под верыць.
зьвярэць-эю-эеш-эе, несоверш.—становиться злым, подобно зверю. Шсл. Што раз, дык людзі больш зьвярэюць. Ст.
зьвярзь-ці-ція,—см. под вярзьці.
зьвярлівы-вая-вае—обильный зверями. Надта зьвярлівая (мясцовасьць). НК.: Очерки, 516.
зьвярненьне,—см. под варочацца.
зьвярнуцца,—см. под вярнуцца.
зьвярынства-ва, ср.—зверство. МГсл.
зьвярысты-тая-тае—зверский (, жестокий, свирепый, С.) Нсл. 200.
зьвярыца-цы-цы, ж. к "зьвер"—самка зверя. Дзевяры, як зьвяры, а залвіцы, як зьвярыцы. Из песни.
зьвяць,—см. под вяць.
зьвіх-іху, предл. зьвісе, м. 1. вывих. Шсл.; Гсл.; Ксл. Зьвіх у плячу не даець яму рабіць. Пятніцкая Беш. (Ксл.). Марыся Яўхімова леча ад зьвіху. Ст. На зьвіх прыкладала, памогі давала, каб зьвіх адкаснуўся на стромкія скалы. Дуб.(Калосьсе, Но. 3/20, стр. 146). Зьгінуць за зьвіх нацдэмаўскі. Падсонечны (Ускалось, Но. 7, 10).
2. см. под віхаць, 2.
зьвіхнуць—см. под віхаць.
зьвіхроў, зьвіхру, нареч.—оттуда, где вихр или вихры бушуют; неизвестно откуда. Нсл. 198. Хто яго ведае, адкуль ён: зьвіхру, зьвіхроў яго прынесла. Нсл.
зьвілаводзіць—см. под вілаводзіць.
зьвін-аць-уць—см. под вінуць.
зьвін-ацца-уцца—см. под вінуцца.
зьвінець-ню-ніш, несоверш. 1. звенеть. Ар.; МГсл.; Шсл.; ЗСД 10. Струны ліры аб сьмерці зьвіняць. Ці даўно аб жыцьці мне зьвінелі. Салавей: Сіла 80. Паедзем борам барамі, бор будзе шумець, падкоўкі зьвінець. Севершч. (Косіч 240). Згадай, у якім вуху зьвініць? Ст. Зьвіняць мядзяныя званы. Дудзіцкі(Бацьк.. Но. 49-50/435-436).
2. жужжать(как комар). Гсл. Камар зьвініць каля вуха. Нсл. 198. Зьвінела камора, зьвінела, дзе наша Тацянка сядзела, седзячы ў каморы ня гуляла, ценкія абрусы ткала. Из свад. песни, Нсл. Парожная бочка зьвініць, а поўная маўчыць. Послов. Рапан. 152. Песьні зьвіняць. Рапан. 264. Стаміўся я песьняй зьвінець. Жылка 90.
3. выговаривать, журить. Нсл. 198. Усё ходзячы зьвініць ды зьвініць. Нсл. Соверш. празьвінець. ЗСД 87.
зьвінуць—см. под вінуць.
зьвінуцца—см. под вінуцца.
зьвірны-ная-нае—неизвестно откуда, как бы вышедший из водоворота. Нсл. 198. Якогась зьвірнага прывёў дый частуе. Нсл.
зьвісаць—свешиваться. Гсл.
зьвіска-скі-сцы, ж. 1. фамилия, прозвище лица; имя предмета вообще, местное его название. НК: Бабы, Но. 1.
2. имя коровы. НК: Очерки 357.
зьвіслы-лая-лае—свесившийся. Гсл.
зьвіток-тка; мн. ч.-ткі-ткаў-ткомткамі-ткох, м.—свиток. Калі спытаюць: Ізь неба колька кітабаў(араб., кніг) зышло?", ты моў:"чатыры кнігі, а сто зьвіткоў прароцкіх". Трыццаць зьвіткоў Ідрыс прароку, а дваццаць зьвіткоў Ібрагіму прароку зышлю. Кіт. 40617, 41а1.
78 👁