звон, звана(звону), зват. звоне; мн. ч. званы-ноў-ном, мн. ч., предл.-нох. м. 1. колокол. Ар.; МГсл.; ПНЗ; Пачаевічы Чаш. (Ксл.). Гэтакіх, бывала, білі вяроўкаю ад звону. Нсл. 259(под куніца). Уменьш. званок-нка, предл.-нку, зват. звонку, мн. ч., дат.-ком, мн. ч., предл.-кох—звонок. МГсл.; Ар.
званочак-чка, м., уменьш. к званок—колокольчик. Ар.; Гсл. Марозіха, як званочак зальлецца(заяпець). Войш.
2. (род. звону, наз. мн.ч. звоны)—звук, издаваемый металлическими или стекляными предметами при ударе. Гсл. Пачуў я ў вушшу звоны. Гарун: Канец Паўлючонка.
звонка-нкі-нцы, ж.—бубны(в игральных картах). Ар.; Шсл.; Нсл. 199; Вят., Вост. (Даль). Кідай звонку. Нсл. Звонка сьвеце. Тм.
звонку, нареч.—извне. МГсл.; Гсл.; Нсл. 199. Звонку хата загарэлася. Нсл. Звонку дым чхае ў хату. Нсл. (У зарасьніку) гэтымі днямі, нявідныя звонку, бы краты ў сваіх падземных норах. ЗСД. 63. Балазе й самы ж вы, мяркуючы, казаў тый, з пазнак звонку — белая костка. Дзьве Душы 31. Бедавалі: звонку напады, унутры страхі. Луцк.: Другі ліст да Карынцян, 7:5.
звочы, нареч.—с глаза. Нсл. 200. Звочы памер. Нсл.
звага, звагі, звазе, ж. 1. уважание. Гсл.; Нсл. 179. Звагі ня мае да старшых. Нсл. Блага, страціўшы звагу. Нсл.
2. внимательность к кому или к чему. Гсл.
звага-агі-азе, ж.—ловкость, Нсл. 197. равномерность, ритм. Звагі ня мае ў руках. Нсл. Ср. ваг.
звада-ды-дзе, мн. ч., род.-даў, ж.—ссора, Ар.; Нсл. 197. раздор. Акін. 193.
у звадзе—в ссоре. Ар. Бяз жаднай звады абышлося. Нсл. Уменьш. звадка-дкі-дцы—распря, МГсл.; Гсл. размолька, ссора. Гсл.; Нсл. 197. За што ў вас сталася звадка? Нсл. Няма тэй хаткі, каб ня было звадкі. Послов. Нсл.
звадлівасьць, -ці, ж.—сварливость, склонность к ссорам. Нсл. 197;Ар. Мае звадлівасьць, з усякім задзіраецца. Нсл.
звадлівы, -вая-вае—сварливый, Ар. склонный к ссорам. Нсл. 197. Із звадлівым чалавекам цяжка ўжыцца. Нсл. Ср. вадкі II. Нареч. звадліва. Нсл. 197. Звадліва жывуць мяжсобку. Нсл.
звадня-ні-ні, ж.—побуждение к ссоре. Нсл. 199. Усю гэту сварку нарабіла звадня твая. Нсл. Я табе ўсё скажу, ды калі б звадні ня было ніякае. Нсл.
звадун-уна, предл.-уну, зват.-уне, мн. ч., дат.-ном, мн. ч., предл.-нох, м.—сплетник, заводящий ссору. Дзямідавічы Чаш. (Ксл.).
звадыр-ыра, предл.-ыру, зват.-ыру; мн. ч.-ры-роў-ром, мн. ч., предл.-рох, м.—соблазнитель.
звадзіцелка-лкі-лцы, ж.—искусительница, привлекающая к себе других; обольстительница, соблазнительница. Звадзіцелка ўсіх дзяцюкоў пазьвяла. Нсл.
звадзіцель-ля, предл. и зват.-лю, м.—искуситель; холостой человек, увлекающий своею ловкостью, Нсл. обольститель, соблазнитель. Звадзіцель гэты ўсіх дзевак пазьвёў. Нсл.
звадзіць—см. под весьці.
зважаны—см. под важыць I.
зважавацца-жуюся-жуешся, повел.-жуйся-жуймася, несоверш.—приобретать ловкость, Нсл. 197. входить в ритм. Зважыўся малаціць. Нсл. Соверш. зважыцца,—приобрести ловкость, Нсл. 197. войти в ритм. Ня зважыўшыся, толькі іншым лад псуеш. Нсл.
зважаць -аю-аеш-ае; повел.-ай-айма, несоверш. на каго-што, 1. обращать внимание. Нсл. 197; БНсл.; Гсл. Зважай, што людзі гавораць. Нсл. Не зважай на людзкія гаворкі. Нсл. Ты гуляй, не зважай, што сьліза на аччу. Гарун("Вясельле").
2. принимать в уважение(во внимание, С.) Нсл. 197. Зважай, зваж на тое, што я табе служыў верна. Нсл. Соверш. зважыць-жу-жыш-жа, повел. зваж, зважма. Нсл. 197.—принять во внимание. См. зважаць, 2. См. зважыць под важыць.
3. уважать. Нсл. 197. Зважай старых людзёў. Нсл.
зважыцца—см. под зважавацца, зважацца.
зважыцца, 1. соверш. к зважацца, 2. Нсл. 197.
2. соверш. к зважацца, 3.—сметь, дерзнуть. Нсл. 197. Як ты зважыўся мне гэта сказаць?
зважацца, возвр. 1. беречь честь свою. Нсл. 197. Толькі зважаюся, а то я табе даў бы добра. Нсл.
2. быть уважительным(проникнутым уважением, С.) Нсл. 197. Противопол. к незважацца. Зважайся, зважся, як ты сядзіш.
. Зважаючыся добрых людзёў. Нсл. Не зважаешся старшых, мае старасьці. Нсл.
3. дерзать. БНсл.
зважыцца, 1. соверш. к зважацца, 2. Нсл. 197.
зважна, нареч. 1. внимательно. Нсл. Прев. ст. зважней—с большей неторопливостью, внимательнее. Нсл. 198. Зважней троху трэба рабіць. Нсл.
2. рассудительно, Нсл. 197. рассудительно, степенно. Гсл. Што ні робіш, зважна трэба рабіць. Нсл.
3. серьёзно.
звалeньне-ня, ср.—соизволение. Гсл.
зваляць—соизволять. Гсл.
зваляцца—см. под валяцца.
звalіцца—см. под валяцца.
звалтузіць—см. под валтузіць.
звальненьне-ня, ср.—увольнение. МГсл.
звалчыць—см. под валчыць.
звалындацца—см. под валындацца.
78 👁