закабунькі-няк, единств. ч. нет.—шуточки, (Дсл. 239) увертки, насмешки. (Дсл. 129); Дсл. 171. Сталі і мне рабіць закабунькі. Дсл. Другому каму, а ня нам закідай свае закабунькі. Нсл.
закахаць—см. под кахаць.
закахацца—см. под кахацца.
заказ-зу, предл.-зе, м. 1. подряд, обязательство за определенную плату выполнить какую-л. работу(работы), Ар. заказ, поручение изготовить, исполнить что-л., заказ.
на заказ—по заказу, по поручению. Противополож. гатовы, о одежде, обуви.
2. распоряжение, Гсл. отдача распоряжения. Без заказу твайго, я ведаю гэта. Нсл. Заказ на работу. Нсл. На кажную работу быў "прыгонны заказ". НК: Под. пос. 36.
3. запрет, запрещение. Акін.; Стт. 1529, сл. Ср. заказ-аваць-аць. (Дзед:) — Але, хлопча, лейцы ірвуцца, а бязь іх няма панукі. Сымон: — А чаму ж бы іх адразу не парваць, дзядок, і квіта? (Дзед:) — Іх часіна не пазбыта, не настаў той час заказу. С. Музыка 198.
заказаваць-зую-зуеш-зуе; повел.-зуй-зуйма, несоверш., перех. 1. назначить, объявлять, Нсл. 169 отдавать распоряжения, приказания, Гсл. оповещать заблаговременно(распоряжение, С.) Шсл. Заказаваць работу. Нсл. Лаўнік заказаваў прыгон. НК: Под. пос. 57.
2. запрещать. Нсл. 169; Ар. Сьвятар заказуе. заказаў рабіць ігрышчы. Нсл.
3. поручать изготовить что-л., заказывать. Ар. Валей надабе заказаваць боты, а ня купляць тандэтных. Ар.
заказаць, закажу-жаш-жа, соверш. 1. оповестить заблаговременно(распоряжение, приказание, С.) Шсл., отдать распоряжение, приказание, Гсл. назначить. объявить. Нсл. 169; Дсл. 238. Татулька заказаў, каб на Прачыстую ўсе прыходзілі да царквы. Ст. Сьвятар заказаў пост. Нсл.
2. запретить. Нсл. 169; Дз.; ПЦ; Ар.; Дсл. Дзясятаму закажа. Кацельня Пц.; Забалаць Дз. Жоднаму закажу гэта рабіць. Нсл. 157(под жодны). Закажу й варагом сваім! ВК.(Л. В. 10186). Будзеш знаць і другому закажаш. Рапан.: Прык, 245.
3. заказать. Ар. Заказаў шаўцу боты. Ар. Прич. заказаны, 1. назначенный приказом. Нсл. 169. На заказаную работу трэба йсьці. Нсл.
2. запрещенный. Нсл. 169. У заказаную гульню гуляюць. Нсл. У заказаны лес ня трэба ехаць. Тм. Шлях нам — заказаных брам. Жылка. Вы пагамаваныя ад тых заказаных праклятых рэчаў. Кіт. 63а9.
3. заказанный. Боты заказаны. Ар.
заказана, безлич. 1. приказанно(отдано, объявлено распоряжение, С.,) Нсл. 169. Заказана на работу к заўтраму. Нсл.
2. запрещено. Нсл. 169. Заказана чапаць, дык і не чапай. Нсл.
заказеліць—см. под казеліць.
заказёрыць вочы—см. под казёрыць.
заказьнік-іка, предл.-іку, зват.-іча, м. 1. лицо, которому поручено объявлять работу. Нсл. 169. Заказьнік ходзе, заказуе заўтра із сохамі ехаць. Нсл. Ён у нас заўсёды заказьнікам — на ўсе сходы заказуе. Красьніца Чаш. (Ксл.).
2. отдающий распоряжение. Ты мне не заказьнік, не раскажаш. Нсл. 169.
3. подряжающий сделать что-л., заказчик.
4. лесной или водный участок, в котором запрещена охота или рыбная ловля; заказник. Ваўкі вылі ў студню дзесьці далёка ў гаспадарствавым заказьніку. Юхневіч: Цётка.
заказьніца-цы-цы, ж. к заказьнік 1, 2, 3.
закажанёць—см. под кажанёць.
закалодзела, безлич.—не пошло дело в ход. Дсл. Закалодзела мне на паляваньню. Дсл.
закалота-ты, дат., предл.-це, ж.—жидкое тесто, на подобие блинного, добавляемое для некоторой сгущенности и уничтожения дикого вкуса, к "капусьце". НК: Очерки 11. Уменьш. закалотка-ткі-тцы, ж.—жидкое тесто, которым заправляют кушание, Бель Выс. (Ксл.).
закалоць—см. под калоць.
закалаціць—см. под калаціць.
закалаціцца—см. под калаціцца.
закалянець—см. под калянець.
заканархаць—см. под канархаць.
заканурка-ркі-рцы, ж.—конура(тесное, темное, грязное помещение, жилье, С.). Гсл.
заканькаць—см. под канькаць.
закапыліць губы—сделать жест губами, когда что-л. не нравится(надуваться, С.) Шсл. Бачыш ты яго: губы закапыліў. Ст.
закараць—см. под караць.
закарэць—см. под карэць.
закарцёла, безлич.—см. под карцёць.
закарцёць—см. под карцёць.
закарцёцца—см. под карцёцца.
закасаваць—см. под касаваць.
закасаваць-сую-суеш-суе; повел.-суй-суйма, несоверш., перех.—засучивать. Ар.; Шсл.; Гаравічы Куз. (Ксл.); Нсл. 170. Не закасавай рукаваў. Нсл. Соверш. закасаць-шу, закашаш-ша—засучить(заворотить, Растсл.) Шсл.; Нсл.; Ар.; МГсл. Закасаў рукавы, каб не запэцкаць у гліну. Ст. Закасаўшы рукавы ходзе. Нсл. Прич. закасаны—засученный. Нсл. 170. Закасаныя рукавы. Нсл. Рукавы ў яго заўсёды закасаныя. Корзюк.
77 👁