Старонка 400
◀ / 1324 ▶
дзівы-вага, во смысле сущ.—чудовище, являющееся, по мнению простолюдинов, в разных необыкновенных видах в местах пустынных. Нсл. 131. Ці ня дзівага ты бачыў, што так спалохаўся? Нсл. дзіўства, (Нсл. 131)-ва, предл.-ве; мн. ч.-вываў, ср.—чудовище. дзіўстввы-вая-вае—чудовищный. дзіч, дзічы, дат., предл. дзічы; мн. ч. дзічы, дзічаў, ж. 1. нарост дикого мяса. Дсл. 169. 2. бородавка. НК: Очерки, Но. 552; Ксл. У Сьцяпана на відзе дзічы дужа вялікія. Расна Сян. (Ксл.). 3. невозделываемое, обыкновенно болотистое, место, заросшее лесом и кустарником. Варсл. Тата ў дзічы капяк сена накасіў. Варсл. дзічэць-эю-эеш-эе, несоверш.—дичать. Ар.; МГсл. Соверш. зьдзічэць—одичать. Гсл.; Нсл. 205; Ар. Ты ўборзьдзе зьдзічэеш, што ні зь кім не гаворыш. Нсл. Отгл. имя сущ. зьдзічэньне-ня, предл.-ню—одичание. Гсл. дзічка-чкі-чцы, ж. 1. дикая яблоня или груша, НК.: Очерки, Но. 806; Ар. дичок. Шсл.; Сідоры Меж. (Ксл.); Нсл. 131. Дзічак накапаў і пасадзіў у садзе. Нсл. На мяжы расьцець дзічка. Ст. 2. плод дичка. Ар.; Шсл. Назьбіраў дзічак цэлы хатыль. Ст. 3. бородавка у лошади. Варсл. У Янкавай кабылы на баку дзічка. Варсл. дзічына(дзічына, Ар.; БНсл.)-ны, ж. 1. дичь (дикие звери и птицы, мясо которых употребляется в пищу, С.) Гсл.; Ар. 2. мясо диких птиц и зверей. Гсл.; Ар. дзічыць-чу, несоверш.—дичь нести, бредить. Дсл. 169. Дзічыць стаў, больш нічога. Дсл. дзвынкнуць-ну-неш-не, однкрат.—подражание звуку, издаваемому некоторыми оводами. Дзвынкнуў авадзёнь. Е. Лось: Дома. дзубня-ні-ні, ж. 1. палка с острым железным наконечником. Нсл. 131. Бяз дзубні не хадзі, сабакі ўкусяць. Нсл. 2. неповоротливая девка или упрямая лошадь. Нсл. дзубнуць-ну-неш-не, несоверш.—ударить острым концом палки. Нсл. 131. Дзубнуць у сьпіну, у бок. Нсл. дзугацца-аюся-аешся, несоверш., област. — дзогаць. Юрсл. Ня дзугайся па сене, яго ж статак тады ў рот ня возьме. Юрсл. дзунуць-ну-неш-не, однкрат. 1. сунуть (двинуть, С.) Нсл. 132. Дзунь яго ў морду. Нсл. 2. ударить. Нсл. 132; Юрсл.; Бяльсл. Дзунуў палкаю па галаве. Нсл. Ня лезь — дзуну, што зубы падябярэш. Юрсл. Прич. дзунуты—ударенный. Нсл. 132. Гаршчок дзунуты аб што-колечы. Нсл. Соверш. аддзунуць, перех.—отсунуть (отодвинуть, С.) толчком, оттолкнуть ударом. Нсл. 373. Аддзунь яго ад сябе. Нсл. Соверш. дзунуцца-нуся-нешся-нецца, однкрат., возвр. —сунуться, удариться, треснуться. Нсл. 132; Юрсл. Аб нейкую прытырчаку дзунуўся галавою. Юрсл. дзьмух( дмух, НК.), дзьмуху, у дзьмусе, м.—дуновение. Ад двух-трох "дзьмухаў" малюсенькі агнёвы язычок павісьне на войстрых канцох трэсачак. НК.: Очерки, 332. дзьмуць, дзьму, дзьмеш, дзьмець, дзьмем, дзьміцё, дзьмуць—нести, гнать струю воздуха, приводить воздух в движение (о ветре), дуть. Ар.; Шсл. Вецер бясконца дзьме а дзьме. Ст. Перастань, ветру, дзьмуці. Гарун: Песьня. См. дьмаць. Однкрат. дзьмухнуць-ну-неш-не—дунуть. Шсл.; Ар.; Бяльсл. Дзьмухнуў вецер і агонь пагасіў. Нсл. 134. Отгл. имя сущ. дзьмухненьне-ня, предл.-ню—дуновение. Ар. Соверш.. зьдзьмуць-му-меш-мець-мем-міцё-муць. Соверш. пададзьмуць, перех.—поддуть. Ар.; Шсл. Пададзьмі цяпло на комінку, бо нешта тухне. Ст. Соверш. падзьмуць—подуть. Ар.; Шсл. Во які ён слабы: вецер падзьме, дык і паваліцца. Ст. абадзьмуць, соверш., перех. 1. очистить дуновением воздуха. Ст.; Варсл. Дзядзька абадзьмуў пыл із кніжкі. Варсл. 2. безлич. абадзьмець, абадзьмула—вздуло (о животе). Ст.; Варсл. Цётчыну карову абадзьмула. Варсл. Вала ад канюшыны абадзьмула. Каб цябе абадзьмула! Ст. Прич. абадзьмуты, 1. очищенный дуновением воздуха. Шсл. Вазьмі абадзьмутую бульбіну ды еж. Ст. 2. вздутый (о животе). Несоверш. абдзімаць-аю-аеш-ае, 1. очищать дуновением воздуха. Шсл. Абдзімаць бульбы ад попелу ня трэба: яна чыстая. Ст.-2. безлич.—(о животе): вздувать. Статак ад салодкага лубіну абдзімае. надзімаць, несоверш., перех. 1. надвать что воздухом. Шсл. Каб шмат не надзімаў посіка. ён бы ня покнуў. Ст. 2. перен.—делать надменныцм. Веда надзімае, а любоў будуе. Луцк.: 1-шы ліст да Карынцян, 8: 1. Прич. надзіманы, 1. надутый чем-л. 2. надменный. Соверш. надзьмуць, 1. надуть (наполнить воздухом или другим газом). Чорт дуду надзьмець, калі дух ідзець. Послов. Нсл. 306. Надзьмуў шчокі. Ст. Зачыні дзьверы шчытна, бо сьнегу надзьме ў пуню. Парадзіна Імсьц. (Бяльсл.). 2. надуть губы, рассердиться. Чаго ты надзьмуў свае лупы? Ст. выдзімаць, несоверш., перех.—выдувать. Ар.; Шсл. Выдзімае бурбалкі з мыла. Шсл. Соверш. выдзьмуць—выдуть (дуя, удалить откуда-л. что-л., очистить от чего-л.). Ар.; Шсл.
Нават дробная праўка будзе карыснай. Не стаўце знакі націску, каб словы лепш знаходзілася праз пошук.
81 👁
◀ / 1324 ▶