том ж доўгу быць прысуджана, абы тот, каторы ў дзяржаньні таго дзядзіцтва, тот доўг маець заплаціці, а тот дзяржаўца на том, у каго купіў, маецца тых пенязей і кажнага накладу даіскаваці. Статут 1529 г.(Товстоліс: Суть, стр. 6). Деепр. наст. вр., (истор.)—управитель государственным имением. Статут 1529, сл. А гдзе бы каторы дзяржаўца або цівун у том павеце, гдзе яго дзяржава ляжыць, аселасьці свае собскае ня меў, тагды суд маець адаслаць на адправу да іного ўраду й суду, у каторым павеце вон аселасьць сваю меці будзець. Стт. 249. Государство в целом есть "дзяржаваю", но только по отношению к своему государю( князю, королю, президенту и проч.) дзяржаць-жу-жыш-жыць, несоверш. каго-што, 1. держать. Ар.; МГсл.; Растсл. 138. Дзяржыць у правай руццэ аднаго каня. Кіт. 110б. Адзін палумісак у руках дзяржаць. Кіт. 114а. У вязеньню дзяржаць маець. Стт. 278. 2. (закон, порядок, пост и т.п.)—соблюдать, блюсти. Таковы запіс перад правам ня маець дзяржан быці. Стт. 318. Павінны права іх цэла й непарушна дзяржаці. Стт. 7. Каторага-лень імама павесьцьучуўшы, трэба верыць і дзяржаць таго. Кіт. 69а. Навукі прароцкай не дзяржаць. Кіт. 65615. Соверш. зьдзяржаць—соблюсти. Отгл. имя сущ. зьдзяржаньне-ня, предл.-ню, ср.—соблюдение. 3. (управлять, пользоваться за долг), держать в своей власти, управлять. Жалаваў М. Даркевіч на дзядзьку свайго Мацку тым абычаём, што ж вон дзяржыць поле мое нет ведома за што. Мацка паведзіў:"Дзяржу я тое поле ў пяцьдзесят грошах" і ліст на то ўказаў". Гордз. Акты XVII, 4. Хто заставу дзяржыць. Статут(Товстоліс: Суть заставы 2). Дзяржу я поле ў заставе, каторага поля Некраш мне на шэсьць бочак... заставіў. Гордз. Акты 6. 4. владеть, иметь кого-что-л. своей собственностью. Калі бы хто купіў якое дзядзіцтва і дзяржаў з пакоям. Стт. 1529г., сл. Рассудкам сваім Вялікі Князь прызнаў жонцы дохтара Скарыны, дзяржаці,, й ужываці(дом) супакойне на вечныя часы подле суду". "400-лецьце блр. друку, 239. дзяржачы, прич. наст. вр. к дзяржаць 1, 2, 3, 4.—тот, кто что-л. "дзяржыць", держащий, также будучи собственником. Калі б хто йменьне закупное ў каторай суме дзяржаў, а другі бы ся з доўгам сваім к таму йменьню прапаведаў..., тагды тот, каторы маець болшую суму, яка дзяржачы, так і зыскуючы, будзе павінен другому меншую суму заплаціці. Стт. 322-23. Пазоў дзяржачы таковага йменьня вінен будзець пану вонага йменьня, каторы яму арандаваў, азнайміці. Стт. 231. Маюць цяпер дзержачыя такія стараства прысягу на суды ўдзелаці ротаю судзьдзі земскага. Стт. 240. Мандатам нашым дзержачых пазваў. Пташыцкі: Князья Пузыны 74. Маець вонага дзержачага ўрадоўне, яка ў тому вартыкуле сорак восьмом сяго разьдзелу есьць папісана, аднесьці. Стт. 230. аддзержаваць-жую-жуеш-жуе, несоверш. —выдерживать, продолжаться упорно. Маразы аддзержуюць. Дсл. Ср. трываць. Соверш. аддзяржаць—выдержать, продолжить энергично до конца начатое действие, Дсл. устоять, вытерпеть. Ну, мароз аддзяржаў — ваюн гэткі. Дсл. Ср. вытрываць. адзержаваць-жую-жуеш-жуе, несоверш. 1. остановливать. Ксл.; Дсл. Маці пачала сына ад гульні адзержаваць. Дсл. Аля ведала, што гэта пройдзе і затым толькі адзержавала сябе. Дзьве Душы 85. 2. получать. Нсл. 359. Адзержаваць ліст. 3. заарестовывать. адзержыць, 1. соверш. к адзержаваць 1—остановить, (Бяльсл.) удержать. Гсл. Хай бяжыць, ня надабе адзержыць. Пятніцкая Беш. (Ксл.). Адзяржыце падводы — дайце пану праехаць. Дсл. Адзержыў каня ды зьлез з калёс. Нашкавічы Імсьц. (Бяльсл.). Адзержылі злодзея. Палуж Краснап. (Тм.). 2. адзяржаць, соверш. к адзержаваць 2.—получить. Гсл.; Нсл. 359. Супоўнае дараваньне адзяржыш. Малітвы пры Сьвятой Літургіі, 1695 г.(Б. Шляхам, Но. 1/24, стр. 7). Хто пярвей купіў, маець тое адзяржаці. Стт. 318. Жалабнік ужо тое йменьне адзяржаці маець. Стт. 254. Маець воную рэч, на што лісты зьгінулі, адзяржаці. Стт. 2-і(Товстоліс: Суть 4). Хоця бы больш над то глейтаў з канцыляры нашае адзяржаў, таковы глейт жадное моцы й важнасьці меці ня будзець. Стт. 79. 3. заарестовать. Дсл. Адзяржалі ў лесе злодзея. Дсл. адзяржаны, прич. к адзяржаць 1, 2. Адзяржаныя грошы. Нсл. 359. адзяржаньне-ня, предл.-ню, отгл. имя сущ. к адзяржаць 1, 2. дадзержаваць-жую-жуеш-жуе, несоверш., перех.—сдерживать. Нсл. 738. Соверш. дадзержыць, -жу-жыш-жа—сдержать. Нс. 732. Слова свайго ты не дадзержыў. Нсл. задзержаваць-жую-жуеш-жуе, несоверш. к задзяржаць—задерживать. Соверш. задзяржаць-жу-жыш-жа, каго-што—задержать. Ар. Прич. задзяржаны —задержанный. удзержаваць-жую-жуеш-жуе; повел.-жуй-жуйма, несоверш., каго ад чаго —удерживать. Нсл. 651. Удзержаваць, удзержыць каго ад п'янчаньня. Нсл. Соверш. удзяржаць-жу-жыш-жыць—удержать. Нсл. 651.