па дарозе—попутно. Ар. Уменьш. дарожка -жкі-жцы—узкая дорога, дорожка. Ар. Ласкат. дарожанька-нькі-ньцы. Туташнія дарожанькі. НК: Пособники, 108.
дарожасьць-ці, ж.—высокость цены. Нсл. 142. Судзячы з дарожасьці твайго каня, трэба думаць, што ён добры. Нсл. Дабрыня ня подле дарожасьці. Нсл.
дарожаць-аю-аеш-ае — даражэць. Хлеб увясну дарожае. Нсл. 142.
дарожка-жкі-жцы, ж. 1. удильный снаряд — металическая с крючком пластинка, привязанная к длинному снуру. НК: Очерки, 509; Шсл.
2.—см. под дарога.
дарожны ліст—путевка.
дарожшы,—см. под дарагі.
дароўны-ная-нае—дарственный.
дароўны ліст—дарственная грамота. Стт.; Пташыцкі: Пузыны.
дарочны —совершающийся прежде срока, Нсл. 142. досрочный. Дарочны адыход работніка. Нсл.
дарабан-ана, предл.-нё, зват.-не, м.—барабан. БНсл.
дарабаненьне-ня, предл.-ню, отгл. имя сущ.(к дарабаніць) 1. барабанение, стучание по чему-л. звонкому. Нсл. 141.
2. (перен.)—громкий продолжительный говор. Нсл. 141. Дарабаненьням сваім пабудзіў. Нсл.
дарабаніць-ню-ніш-не, несоверш. 1. барабанить, (Гсл.; БНсл.) ударять по чему-л. звучному. Нсл. 141. Дарабаніць у даробку. Нсл. Не дарабань у бочку, у вакно, пабудзіш дзяцё. Нсл. Хтось дарабане ў ваконьніцу. Тм.
2. говорить громко, резко. Нсл. 141. Перастань дарабаніць, спаць не даеш. Нсл.
3. говорить, молоть вздор. Нсл. 141. Дарабаніць, слухаць няма чаго. Соверш. надарабаніць. Нсл. 141. Надарабаніў сем дорабаў. Нсл.
дара-біць-бляць,—см. под рабіць.
дара-бляцца-біцца,—см. под рабіцца.
дарабчасты-тая-тае—лубяной, сделанный из лубка. Смал. г. (Дсл. 154). Як куплю я калыбачку, калыбачку дарабчастую, а пачопачкі пяньковыя, пялёначкі бялёвыя, спавівушы шаўковыя. Ц. С. Зьвяровічы Красьн. (Дсл.).
дараго, нареч.—купить что-л. "за три дороги", Дсл. 181. дорогой ценой. Прадала б я сьвёкара за тры шалягі, купіла б я татачку у тры дарагі. Дсл.
дарагоў-ові, ж.—дороговизна; время дороговизны. Нсл. 142. У самую дарагой купіў. Нсл. 142. См. дарагоўля, дарагатоў, даражыня.
дарагоўля-лі-лі, ж.—дороговизна. Гсл. См. дарагоў, дарагатоў, даражыня.
дарагатоў-ові, ж.—дороговизна. МГсл.; Нсл. 142. Паднялася на ўсе дарагатоў. Нсл. Дзеля дарагатові і тату прадаць готовы. Послов. Нсл. См. дарагоў, дарагоўля, даражыня.
дарагён-ечкі-ькі,—см. под дарагі.
дарагі-гая-гое, 1. дорогой. Дарагое стала зялеза. Ст. Ср. ст. дарожшы—дороже, более дорогой. Тут дарожшая гаспода, чымся там. Нсл. 732. Няма дарожшага імне госьця, як ты. Тм. Прев. ст. найдарожшы—самый дорогой, дражайший. О мова ты родная, мова найдарожшая! Беларус, Но. 137, 1968 г., стр. 4. Усім найдарожшым прысягаю. Жылка, 101. Ласкат. дарагенькі, дарагенечкі. Ар.; Гсл. Вы ж мае дарагенечкія госьцікі. Гсл. Ласкат. даражэнькі. Гсл. А сынку мой даражэнькі, а што ж гэта з табой робіцца? Цэлеш.(Ярылаў агонь). А мае ж вы даражэнькія, я ж вам навіну скажу. Варсл. Даражэнькая галубка, ясачка мая! Крушына: Лебедзь, 37. Піліпка даражэнькі, упражы ж ты мне гэтага крывалапага. Дудзіцкі("Бацьк.", Но. 1-2/437-438)
2. драгоценный. Чатыры рэчы чалавека здобяць як дарагі камень. Кіт. 58615.
дарадавацца,—см. под радавацца.
даразу, нареч.—сразу, Бяльсл. за один раз? Саўка ўсю місу зьеў даразу. Палуж Краснап. (Бяльсл.).
дараз-уменьне-умець-умяваць,—см. под разумець.
даражэнькі,—см. под дарагі.
даражэць-эю-эеш-эе, несоверш.—становиться дороже, дорожать. Ар.; Шсл.; БНсл. Жыта ізноў начало даражэць. Ст. Соверш. здаражэць—вздорожать. Ізноў здаражэла крамніна. Ст. Соверш. падаражэць—подорожать. Ар.; Шсл. Крамніна падаражэла, а жыта патанела. Ст. Хлеб даражэе, разам падаражэў. Нсл. 142.
даражбіт-іта, предл.-іту, зват.-іце; мн. ч.-ты-тоў-том, мн. ч., предл.-тох, м.—тот, который дорожится, дорого ценит свой товар, свой труд. Ар.
даражбітка-ткі-тцы, ж. к даражбіт. Ар.
даражыня-ні-ні, ж.—дороговизна. Гсл.; Ар.; Нсл. 142; Шсл. Пашню купіўшы, даражыні чакае, а потым прадае. Кіт. 5962. Ня чуваць было гэткае даражыні. Нсл. Даражыня сталася на ўсе тавары. Ст. См. дарагоў, дарагоўля, дарагатоў.
даражыць-жу-жыш-жыць—дорого ценить, дорожиться, просить высокую цену за что. Нсл. 142; БНсл. Дужа даражыш за пояс, ці ня можна таней? Нсл.
дараначны-ная-нае—относящийся во времени между зарёю и восходом солнца, предутренний. Нсл. 141. Дараначная малацьба. Нсл.
даранчук-ка, областн., м.—крепкая яичница. Ц.с. Мамошкі Пар.(Дсл. 158).
дараньне-ня, предл.-ню, ср.—время утренней зари. Нсл. 141. Цэлае дараньне прагуляў. Нсл.
да раньня,—см. под раньне. Гсл.
79 👁