даказаваць-зую-зуеш-зуе; повел. зуй-зуйма, несоверш., на каго, 1. слишком много высказывать в ссоре, обвинять. Шсл. Сталі сварыцца й чаго яны не даказавалі адзін на аднаго! Ст. Як стаў на яго даказаваць, дык адкуль ён што й бярэць. Ст. Каб ты чула, што на цябе даказавала Агата ля студні. Варсл.
2. (на каго)—доносить. Соверш. даказаць, дакажу-жаш-жа, 1. донести на кого-л., Дсл. 174. сделать донос. Гсл.; БНсл. Кухарка даказала на лякая, што ён дыкжэ ўкраў жуковіну. Дсл. Ён на яе даказаў. Дсл.
2. сравниться с чем-л. Дсл. 174. Мой лён не дакажа супроці твайго. Дсл. Леташні лён супроці сёлетняга не дакажа. Дсл.
3.—см. под казаць.
даказка-зкі-зцы, ж.—оговор(клевета, С.). Гсл.
даказьнік-іка, предл.-іку, зват.-іча, м.—тот который "даказуе", доносчик.
даказьніца-цы-цы, ж.—доносчица.
дакалуп-аваць-іць,—см. под калупаць.
даканацца-аюся-аешся, соверш.—убедиться. Шсл.; Гсл.; БНсл. Трэба даканацца, чыя праўда. Ст.
дакандыбаць,—см. под кандыбаць.
дакараць-аю-аеш-ае; повел.-ай-айма, несоверш., каму—упрекать, (Шсл.) укорять. Міх.; Бяльсл. Бацька дакараў, што я рана зьвярнуўся з работы. Міх. Не дакарай мне больш. Ст. Не дакарай яму болей, і так ужо шмат дакарыў. Нсл. 138. Соверш. дакарыць.
дакаўхацца,—см. под каўхацца.
дак-ідаць-ідаць-інуць,—см. под кідаць.
даківаццa,—см. подківацца.
даклад-аду, предл. и зват.-адзе, м. 1. дополнение, Нсл. 138; БНсл. добавление. Тут ніякага дакладу ня трэба, усе ёсьць. Нсл. Дзе недагляд, там і зь кішані даклад. Послов. Рапан. 219.
2. дополнительные вещи при шитье одежды, как подкладка, пуговицы и проч. Ксл.; Вят. (Даль 469). Да гэтай адзежы даклад будзе дарагі. Высачаны (Ксл.)
3. приправа кушанья. Ксл. Каб даклад добры — было б смачна. Бяскатава Гар. (Ксл.).
даклад-аньне-аны-даць, дакласьці,—см. под класьці.
дакладна, нареч. 1.-обстоятельно, основательно. Нсл. 138; МГсл. Дакладна гавора. Нсл. Ня знойдзеш слоў, каб іх(думкі) выказаць дакладна. С. Музыка 95.
2. точно. БНсл. Колькі ўсіх было там, дык дакладна й ня ўспомніш. Дуб.(Калосьсе, Но.3-20, стр. 159).
дакладнасьць-ці, ж.—точность. БНсл.
дакладны-ная-нае, 1. обстоятельный, основательный.
2. точный. БНсл.
дакляматар-ара, предл. и зват.-ару, м.-—декламатор.
дакляматарыца-цы-цы, ж.—декламаторша.
даклямаваць-мую-муеш-муе; повел.-муй-муйма, несоверш., перех.—декламировать.
даклямаца-цы-цы, ж.—декламация.
даклікацца,—см. под клікаць.
даклыгаць,—см. под клыгаць.
дакрануцца,—см. под кратацца.
дакука-кі, ж.—надаедливость, (Гсл.) 1. беспокойство, Шсл. беспокойство со стороны посетителей или просителей. Нсл. 139. Слухаць цябе — адна дакука. Юрсл. Чыстая дакука з гэтым дзіцям. Ст. Ну, якая з вас дакука, мілы чалавеча! Макарова Віц. (Ксл.). Кажан дзень цярплю дакуку ад яго. Нсл. Во яшчэ дакука, прычапілася й не адчэпішся. Бяльсл. Уменьш. дакучка-чкі-чцы, ж. Нсл. 139.
2. тот, который "дакучае". Юрсл.,—дакучнік.
дакуль, нареч.—докуда. Ар.; Нсл. 139. Дакуль ты ўзараў? Ар.
дакульгаць,—см. под кульгаць.
дакупіцца,—см. под купіць.
дакучаць-аю-аеш-ае; повел.-ай-айма, несоверш., каму. Нсл. 139.—надоедать, беспокоить. Шсл. Ніхто тут ня будзе дакучаць табе. Ст. Кажны дзень дакучае аб сваёй патрэбе. Нсл. А не дакучай ты імне! Дсл. Дакучаць прышоў вашай міласьці. Тм. Ну, куме, слухай: не адмоў ты маёй просьбе, аб чым я табе дакучаць буду! Смал. (Дсл.). Отгл. имя сущ. дакучаньне,— обеспокоивание просьбами, Нсл. 139. надоедание. Ар. Дадзеў мне сваім дакучаньням. Нсл. Соверш. дакучыць-чу-чыш-ча каму. Нсл. 139.,—надоесть. Ар. Дакучыў мне як гаркі яблык. Нсл. Соверш. надакучыць-чу-чыш-ча—надоесть. Растсл.; Ар.; Гсл.
дакучка-чкі-чцы, ж. 1. безотвязный, Нсл. 139. надоедливый. Адкасьніся ты, дакучка дурная! Нсл.
2.—см. под дакука.
дакучлівы-вая-вае—надоедливый, навязчивый. Гэта Альжбета дакучлівая баба: кажны дзень то таго то сяго прыходзе пазычаць. Варсл.
дакучна, нареч. (к дакучны). Ксл.—назойливо. МГсл. Зь ім вельмі дакучна быць. Бабінічы Віц. (Ксл.).
дакучнік-іка, предл.-іку, зват.-іча, м.—неотвязчивый человек; назойливый хлопотун, проситель. Нсл. 139. Я твой дакучнік. Нсл. Супакою няма ад дакучнікаў. Тм. Уменьш. дакучнічак-чка—малолетний, неотступно просящий чего. Нсл. 139. Дай гэтаму дакучнічку, няхай пагуляе. Нсл.
дакучніца-цы-цы, ж. к "дакучнік". Нсл. 139.
дакучны-ная-нае, — беспокойный, надоедливый, (БНсл.); Ксл. надоедающий, скучный. Дсл. 175. Адыйдзі, дакучны чорт! Макарова Віц. (Ксл.). Дакучны чалавек, дакучныя госьці, дакучная байка. Нсл.
75 👁